E-Atık Geri Dönüşümü: Bibliyometrik Analiz ve VOSviewer ile Haritalama

Öz

Kullanım ömrünü tamamlayan elektrikli ve elektronik eşyalar, teknolojinin de gelişimine bağlı olarak hızla artmakta ve çözülmesi oldukça zor bir e-atık problemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Her geçen gün birikmeye devam ederek küresel bir kriz haline gelen e-atıkların geri kazanımları da diğer atıklardan oldukça farklıdır. Gerek bertaraf yöntemleri açısından gerekse içerisinde hem tehlikeli maddeleri hem de kıymetli metalleri barındırıyor olması açısından bir süredir araştırmacıların da dikkatini çekmiş ve konuya ilişkin pek çok çalışma yapılmıştır. Bu çalışma ise e-atıkların geri dönüşümü ile ilgili yapılan çalışmaların bibliyometrik bir analizi üzerinedir. Çalışmada öncelikle Web of Science veri tabanından 20 yıllık süreci kapsayacak şekilde e-atıkların geri dönüşümü üzerine 2003-2022 yılları arasında yapılan çalışmalar belirlenmiştir. Sonrasında bu çalışmalar filtrelenerek ve detaylı incelemeye tabii tutularak ilgisiz olanlar elenmiştir. Kalan 3182 çalışma kaydedilerek, VOSviewer programı kullanılarak ortak yazar, atıf-kaynak, yazar-atıf, anahtar sözcük, kurum ve ülkeler açısından detaylı analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışmalar sonraki çalışmalara yön verecek şekilde sınıflandırılmış ve haritaları çıkarılmıştır. Analiz çalışmalarında sonuç olarak bu konuya ilişkin en çok çalışmanın Çin’de yapıldığı, en verimli araştırmacının aynı zamanda en çok atıfı da alan Mai Bi-Xian olduğu belirlenmiştir. En sık kullanılan anahtar kelimeler recycling ve e-waste olup en çok atıf alan dergi ise Environmental Science & Technology dergisidir.

Anahtar Kelimeler

• E-atık
• Bibliyometrik Analiz
• VOSviewer
• Geridönüşüm

E-Waste Recycling: Bibliometric Analysis and Mapping with VOSviewer

Öz

Electrical and electronic goods that have completed their useful life are rapidly increasing due to the development of technology and are emerging as a very difficult e-waste problem to solve. The recovery of e-waste, which continues to accumulate day by day and becomes a global crisis, is quite different from other wastes. Both in terms of disposal methods and the fact that it contains both hazardous substances and precious metals, it has attracted the attention of researchers for a while and many studies have been conducted on the subject. This study is a bibliometric analysis of studies on e-waste recycling. In the study, firstly, studies on e-waste recycling between 2003-2022 were identified from the Web of Science database covering a 20-year period. Afterwards, these studies were filtered and subjected to detailed analysis and the irrelevant ones were eliminated. The remaining 3182 studies were saved and analyzed in detail in terms of co-author, citation-source, author-citation, keyword, institution and countries using the VOSviewer program. The studies were classified and mapped in a way to guide future studies. As a result of the analysis, it was determined that the most studies on this topic were conducted in China and the most productive researcher was Mai Bi-Xian, who also received the most citations. The most frequently used keywords are recycling and e-waste and the most cited journal is Environmental Science & Technology.

Anahtar Kelimeler

• E-waste
• Bibliometric Analysis
• VOSviewer
• Recycling

Kaynakça

1. Aker H., Ateş C., Gencer M. Radyo, televizyon ve sinema anabilim dalının göstergebilim ile imtihanı: Bibliyometrik bir analiz. Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi 2023; 5(2): 23-43.
2. Arslan E. Sosyal bilim araştırmalarında VOSviewer ile bibliyometrik haritalama ve örnek bir uygulama. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2022; 22(Özel Sayı 2): 33-56.
3. Cao Y., Wang X., Yang Z., Wang J., Wang H., Liu Z. Research in marine accidents: A bibliometric analysis, systematic review and future directions, Ocean Engineering, 2023: 284; 115048.
4. Chakraborty SC., Qamruzzaman M., Zaman MWU., Alam M, Hossain D., Pramanik BK., Nguyen LN., Nghiem LD., Ahmed MF., Zhou JL., Mondal IH, Hossain MA., Johir MAH., Ahmed MB., Sithi JA., Zargar M., Moni MA. Metals in e-waste: Occurrence, fate, impacts and remediation technologies, Process Safety and Environmental Protection, 2022; 162: 230-252.
5. Gao M., Chen Y. Multi-agent collaborative model of e-waste recycling, Journal of Environmental Management 2024; 349, 119457.
6. Herat S., Agamuthu P. E-Waste: A problem or an opportunity? Review of issues, challenges and solutions in Asian Countries, Waste Management & Research, 2012; 30: 1113-1129.
7. Hsu J., Wang, J., Stern, M. E-Waste: A global problem, its impacts, and solutions. Journal of Global Information Management 2024; 32(1): 1-28.
8. Kurutkan MN., Orhan F. Sağlık politikası konusunun bilim haritalama teknikleri ile analizi. İksad Yayınevi, 2018.

9. Liu K., Tan Q., Yu J., Wang M. A global perspective on e-waste recycling. Circular Economy 2023; 2(1): 100028.
10. Neves SA., Marques AC., Silva IP. Promoting the circular economy in the EU: How can the recycling of e-waste be increased?. Structural Change and Economic Dynamics 2024; 70: 192-201.
11. Öztürk N., Kurutkan MN. Kalite yönetiminin bibliyometrik analiz yöntemi ile incelenmesi. Journal of Innovative Healthcare Practices 2020; 1(1): 1-13.
12. Rinanda R., Sun Y., Chang K., Sulastri R., Cui X., Cheng Z., Yan B., Chen G. Plastic waste management: A bibliometric analysis (1992–2022). Sustainability 2023; 15: 16840.
13. Robinson Brett H. E-waste: an assessment of global production and environmental impacts. Science of the Total Environment 2009; 408(2): 183-191.
14. Shreyas Madhav AV., Rajaraman R, Harini S., Kiliroor CC. Application of artificial intelligence to enhance collection of E-waste: A potential solution for household WEEE collection and segregation in India. Waste Manag Res. 2022 Jul; 40(7): 1047-1053.
15. Van Eck NJ., Waltman L., Noyons ECM., Buter RK. Automatic term identification for bibliometric mapping. Scientometrics 2010, 82, 581–596.
16. Xia J., Ghahreman A. Sustainable technologies for the recycling and upcycling of precious metals from e-waste. Science of The Total Environment 2024; 916: 1-19.
17. Yuhao Cao., Xinjian Wang., Zaili Yang., Jin Wang., Huanxin Wang., Zhengjiang Liu. Research in marine accidents: A bibliometric analysis, systematic review and future directions. Ocean Engineering, 284, 2023, 115048.