Sürdürülebilir tarımsal üretim, topraktan alınan veya kaybedilen besinlerin yenilenmesini gerektirir. Bu nedenle, mahsul verimliliğini sürdürülebilir kılmak amacıyla düzenli olarak besin girdileri sağlanmalıdır. Kimyasal gübreler ve hayvansal atıklar, bu gereksinimin karşılanmasında en sık kullanılan girdiler arasındadır. Bu girdilerin mahsul performansı, besin kullanım verimliliği ve çevresel etkileri açısından değerlendirilmesine yönelik önemli araştırmalar yapılmış olsa da, özellikle bu uygulamaların toprak sağlığı üzerindeki etkileri daha az incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı, kimyasal ve organik gübre bâzlı girdilerin toprak sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin mevcut literâtürü özetlemek ve toprak sağlığını, sürdürülebilirliği ve karbon depolama kapasitesini iyileştirmeye yönelik araştırma boşluklarını belirlemektir. Araştırma sonuçları, kimyasal gübre uygulamalarının, bitki tarafından alınabilecek miktarları aşmadığı sürece toprak organik maddesini ve toprak sağlığını olumlu yönde etkileyebileceğini göstermektedir. Organik kökenli gübreler ise toprak organik karbonu ve çeşitli toprak sağlığı parametrelerine katkı sağlasa da, bu girdiler besin içeriğine göre uygulandığından, karbon bazında değerlendirilmeleri zordur ve bu durum toprak sağlığı üzerindeki etkilerini farklılaştırmaktadır. Genel olarak, besin maddesi içeren gübrelerin toprak sağlığını desteklediği görülmekte; ancak, bu girdilerin toprak sağlığına etkilerini daha ayrıntılı ve karşılaştırmalı olarak inceleyen çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Toprak sağlığı Kimyasal Gübre Organik gübre Toprak organik karbonu
Sustainable agricultural production requires the replenishment of nutrients removed or depleted from soil. Thus, regular nutrient inputs are essential to maintain crop productivity in a sustainable manner. Chemical fertilizers and animal manure are among the most commonly used inputs for this purpose. While significant research has evaluated the effectiveness of these inputs in terms of crop performance, nutrient use efficiency, and environmental impact, the effects of these inputs on soil health remain less understood. This review aims to summarize existing literature on the impacts of chemical and organic fertilizer-based inputs on soil health and to identify research gaps regarding efforts to enhance soil health, sustainability, and carbon storage capacity. Research findings indicate that chemical fertilizer inputs can positively influence soil organic matter and soil health when applied within the limits of plant nutrient uptake. Although organic-based fertilizers contribute to soil organic carbon and various soil health parameters, they are applied based on nutrient content rather than carbon, leading to varied effects on soil health. Overall, nutrient-containing inputs are shown to benefit soil health; however, more detailed and comparative studies are needed to better understand their specific impacts on soil health.
Soil health Chemical fertilizer Organic fertilizer Soil organic carbon
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Bitki Besleme ve Toprak Verimliliği |
| Bölüm | Derleme |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 27 Aralık 2024 |
| Kabul Tarihi | 28 Nisan 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 15 Aralık 2025 |
| DOI | https://doi.org/10.47495/okufbed.1608379 |
| IZ | https://izlik.org/JA92AZ57UL |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 5 |
* Uluslararası Hakemli Dergi (International Peer Reviewed Journal)
* Yazar/yazarlardan hiçbir şekilde MAKALE BASIM ÜCRETİ vb. şeyler istenmemektedir (Free submission and publication).
* Yılda Ocak, Mart, Haziran, Eylül ve Aralık'ta olmak üzere 5 sayı yayınlanmaktadır (Published 5 times a year)
* Dergide, Türkçe ve İngilizce makaleler basılmaktadır.
*Dergi açık erişimli bir dergidir.
Bu web sitesi Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.