Derleme

Kimyasal ve Organik Gübrelerin Toprak Sağlığına Etkileri

Cilt: 8 Sayı: 5 15 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Kimyasal ve Organik Gübrelerin Toprak Sağlığına Etkileri

Öz

Sürdürülebilir tarımsal üretim, topraktan alınan veya kaybedilen besinlerin yenilenmesini gerektirir. Bu nedenle, mahsul verimliliğini sürdürülebilir kılmak amacıyla düzenli olarak besin girdileri sağlanmalıdır. Kimyasal gübreler ve hayvansal atıklar, bu gereksinimin karşılanmasında en sık kullanılan girdiler arasındadır. Bu girdilerin mahsul performansı, besin kullanım verimliliği ve çevresel etkileri açısından değerlendirilmesine yönelik önemli araştırmalar yapılmış olsa da, özellikle bu uygulamaların toprak sağlığı üzerindeki etkileri daha az incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı, kimyasal ve organik gübre bâzlı girdilerin toprak sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin mevcut literâtürü özetlemek ve toprak sağlığını, sürdürülebilirliği ve karbon depolama kapasitesini iyileştirmeye yönelik araştırma boşluklarını belirlemektir. Araştırma sonuçları, kimyasal gübre uygulamalarının, bitki tarafından alınabilecek miktarları aşmadığı sürece toprak organik maddesini ve toprak sağlığını olumlu yönde etkileyebileceğini göstermektedir. Organik kökenli gübreler ise toprak organik karbonu ve çeşitli toprak sağlığı parametrelerine katkı sağlasa da, bu girdiler besin içeriğine göre uygulandığından, karbon bazında değerlendirilmeleri zordur ve bu durum toprak sağlığı üzerindeki etkilerini farklılaştırmaktadır. Genel olarak, besin maddesi içeren gübrelerin toprak sağlığını desteklediği görülmekte; ancak, bu girdilerin toprak sağlığına etkilerini daha ayrıntılı ve karşılaştırmalı olarak inceleyen çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdalla K., Sun Y., Zarebanadkouki M., Gaiser T., Seidel S., Pausch J. Long-term continuous farmyard manure application increases soil carbon when combined with mineral fertilizers due to lower priming effects. Geoderma 2022; 428: 116216.
  2. Ai C., Liang G., Sun J., Wang X., Zhou W. Responses of extracellular enzyme activities and microbial community in both the rhizosphere and bulk soil to long-term fertilization practices in a fluvo-aquic soil. Geoderma 2012; 2: 330-338.
  3. Albornoz F. Crop responses to nitrogen fertilization: A review. Scientia Horticulturae 2016; 205: 79-83.
  4. Angus JF., Gupta VVSR., Good AJ., Pitson GD. Wheat yield and protein responses to anhydrous ammonia (Coldfo®) and urea, and their effects on soil. Final report of project CSP169, Grains Research and Development Corporation, Canberra, ACT 1999.
  5. Anthony MA., Bender SF., van der Heijden MGA. Enumerating soil biodiversity. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 2023; 120: e2304663120.
  6. Arriaga FJ., Lowery B. Soil physical properties and crop productivity of an eroded soil amended with cattle manure. Soil Science 2003; 168: 888-899.
  7. Bansal S., Yin XH., Savoy HJ., Jagadamma S., Lee J., Sykes V. Long-term influence of phosphorus fertilization on organic carbon and nitrogen in soil aggregates under no-till corn–wheat–soybean rotations. Agronomy Journal 2020; 112: 2519-2534.
  8. Barak P., Jobe BO., Krueger AR., Peterson LA., Laird DA. Effects of long-term soil acidification due to nitrogen fertilizer inputs in Wisconsin. Plant and Soil 1997; 197: 61-69.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bitki Besleme ve Toprak Verimliliği

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

27 Aralık 2024

Kabul Tarihi

28 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 5

Kaynak Göster

APA
Akınoğlu, G., Rakıcıoğlu, S., Demirkaya, S., Civelek, Z., Horuz, A., Ay, A., & Kuleyin, İ. (2025). Kimyasal ve Organik Gübrelerin Toprak Sağlığına Etkileri. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8(5), 2546-2573. https://doi.org/10.47495/okufbed.1608379
AMA
1.Akınoğlu G, Rakıcıoğlu S, Demirkaya S, vd. Kimyasal ve Organik Gübrelerin Toprak Sağlığına Etkileri. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2025;8(5):2546-2573. doi:10.47495/okufbed.1608379
Chicago
Akınoğlu, Güney, Songül Rakıcıoğlu, Salih Demirkaya, vd. 2025. “Kimyasal ve Organik Gübrelerin Toprak Sağlığına Etkileri”. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 8 (5): 2546-73. https://doi.org/10.47495/okufbed.1608379.
EndNote
Akınoğlu G, Rakıcıoğlu S, Demirkaya S, Civelek Z, Horuz A, Ay A, Kuleyin İ (01 Aralık 2025) Kimyasal ve Organik Gübrelerin Toprak Sağlığına Etkileri. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 8 5 2546–2573.
IEEE
[1]G. Akınoğlu vd., “Kimyasal ve Organik Gübrelerin Toprak Sağlığına Etkileri”, Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 8, sy 5, ss. 2546–2573, Ara. 2025, doi: 10.47495/okufbed.1608379.
ISNAD
Akınoğlu, Güney - Rakıcıoğlu, Songül - Demirkaya, Salih - Civelek, Zerrin - Horuz, Ayhan - Ay, Abdurrahman - Kuleyin, İlayda. “Kimyasal ve Organik Gübrelerin Toprak Sağlığına Etkileri”. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 8/5 (01 Aralık 2025): 2546-2573. https://doi.org/10.47495/okufbed.1608379.
JAMA
1.Akınoğlu G, Rakıcıoğlu S, Demirkaya S, Civelek Z, Horuz A, Ay A, Kuleyin İ. Kimyasal ve Organik Gübrelerin Toprak Sağlığına Etkileri. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2025;8:2546–2573.
MLA
Akınoğlu, Güney, vd. “Kimyasal ve Organik Gübrelerin Toprak Sağlığına Etkileri”. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 8, sy 5, Aralık 2025, ss. 2546-73, doi:10.47495/okufbed.1608379.
Vancouver
1.Güney Akınoğlu, Songül Rakıcıoğlu, Salih Demirkaya, Zerrin Civelek, Ayhan Horuz, Abdurrahman Ay, İlayda Kuleyin. Kimyasal ve Organik Gübrelerin Toprak Sağlığına Etkileri. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 01 Aralık 2025;8(5):2546-73. doi:10.47495/okufbed.1608379

23487




196541947019414  

1943319434 19435194361960219721 19784  2123822610 23877

* Uluslararası Hakemli Dergi (International Peer Reviewed Journal)

* Yazar/yazarlardan hiçbir şekilde MAKALE BASIM ÜCRETİ vb. şeyler istenmemektedir (Free submission and publication).

* Yılda Ocak, Mart, Haziran, Eylül ve Aralık'ta olmak üzere 5 sayı yayınlanmaktadır (Published 5 times a year)

* Dergide, Türkçe ve İngilizce makaleler basılmaktadır.

*Dergi açık erişimli bir dergidir.

Creative Commons License

Bu web sitesi Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.