Türkiye’nin İklim Eylemi ve Ormancılık Sektöründeki Azaltım ve Uyum Politikaları: Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Çerçevesinde Bir Değerlendirme

Öz

Birleşmiş Milletler tarafından 2015 yılında üye ülkelerle yerel ve küresel düzeyde ortak olan sorunların çözümü için “Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları” başlığında evrensel bir eylem çağrısı belirlenmiştir. Bu doğrultuda yoksulluğa son vermek, gezegeni korumak ve 2030 yılına kadar tüm insanların barış ve refah içinde yaşamasını sağlamayı esas alan 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacı oluşturulmuştur. İklim değişikliği, 21. yüzyılda insanlığın karşı karşıya olduğu en önemli sorunlardan biridir. Bu küresel sorunla mücadele kapsamında, 2015 yılında Paris İklim Anlaşması hazırlanmıştır. Türkiye, 2016 yılında bu anlaşmayı imzalamış ve 2021 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi onayı ile resmi olarak taraf olmuştur. Anlaşmaya göre taraf ülkeler, sera gazı salımlarını azaltma ve iklim değişikliğine uyum sağlama hedeflerini içeren Ulusal Katkı Beyanı sunmakla yükümlüdür. Türkiye bu kapsamda, 2015 yılında ilk beyanını "Niyet Edilen Ulusal Katkı Beyanı" olarak sunmuş, 2023 yılında ise Güncellenmiş Birinci Ulusal Katkı Beyanı’nı Birleşmiş Milletler Sekretaryası’na iletmiştir. Bu çalışma, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nın 13. maddesi olan iklim eylemi çerçevesinde Türkiye’nin Güncellenmiş Birinci Ulusal Katkı Beyanı’nı ormancılık sektöründeki azaltım ve uyum politika belgeleri açısından değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda Türkiye’nin azaltım politikaları arasında Ulusal Orman Envanteri (2025), İklim Değişikliği Azaltım Stratejisi ve Eylem Planı (2024-2030) öne çıkan kılavuz belgelerdir. Uyum politikalarında ise Ulusal Havza Rehabilitasyon Stratejisi (2023-2033), Çölleşmeyle Mücadele Eylem Planı (2024-2030) ve Orman Genel Müdürlüğü Stratejik Planı (2024-2028) güncel tarihli belgelerdendir. Çalışma sonuçları, Türkiye’nin iklim değişikliği politikalarının zeminini güçlendirmek adına süresi dolan kılavuz belgelerin güncellenmesinin gerekliliğini vurgulamaktadır. Çalışmanın bulgularının Türkiye’nin 2028 yılında Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Sekretaryası’na sunacağı Ulusal Katkı Beyanı’nın hazırlanmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• BMİDÇS
• iklim değişikliği
• ormancılık politikası
• ulusal katkı beyanı

Türkiye’s Climate Action and Mitigation and Adaptation Policies in the Forestry Sector: An Assessment within the Framework of the United Nations Sustainable Development Goals

Öz

In 2015, the United Nations established a universal call to action under the title of “Sustainable Development Goals” for the solution of problems common to member countries at local and global levels. Accordingly, 17 Sustainable Development Goals have been established to end poverty, protect the planet, and ensure that all people live in peace and prosperity by 2030. Climate change is one of the most important challenges facing humanity in the 21st century. Within the scope of combating this global problem, the Paris Climate Agreement was prepared in 2015. Türkiye’s signed this agreement in 2016 and officially became a party with the approval of the Grand National Assembly of Türkiye in 2021. According to the Agreement, countries' parties are obliged to submit a National Contribution Declaration, which includes their targets for reducing greenhouse gas emissions and adapting to climate change. In this context, Türkiye submitted its first declaration in 2015 as an “Intended Nationally Determined Contribution”. and submitted its Updated First National Contribution to the United Nations Secretariat in 2023. This study aims to evaluate Türkiye's Updated First National Contribution Declaration in terms of mitigation and adaptation policies in the forestry sector within the framework of climate action, Article 13 of the United Nations Sustainable Development Goals. Accordingly, among Türkiye's mitigation policies, the National Forest Inventory (2025), Climate Change Mitigation Strategy and Action Plan (2024-2030) are prominent guiding documents. As for adaptation policies, the National Basin Rehabilitation Strategy (2023-2033), the Action Plan for Combating Desertification (2024-2030), and the Strategic Plan of the General Directorate of Forestry (2024-2028) are among the recent documents. The results of the study emphasize the need to update the expired guidance documents in order to strengthen the basis of Turkey's climate change policies. The results of the study are expected to contribute to the preparation of Türkiye's Declaration of National Contribution to be submitted to the United Nations Framework Convention on Climate Change Secretariat in 2028.

Anahtar Kelimeler

• UNFCCC
• Climate change
• forest policy
• nationally determined contribution

Kaynakça

1. Baumgartner RJ. Sustainable development goals and the forest sector—A complex relationship. Forests 2019; 10(2): 152.
2. BM Türkiye 2025. Birleşmiş Milletler Türkiye: Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları. https://turkiye.un.org/tr/sdgs, Erişim tarihi 06.02.2025.
3. Bowen GA. Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal 2009; 9 (2): 27-40.
4. Brundtland. World commission on environment and development: our common future (Brundtland Report) (No: A/42/427). United Nations. 1987.
5. ÇŞİDB 2022. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. https://iklim.gov.tr/turkiye-ulusal-katki-beyani-ni-cop27-de-acikladi-haber-84, Erişim tarihi 06.02.2025.
6. ÇŞİDB 2023a. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. https://iklim.gov.tr/db/turkce/dokumanlar/turkiye-cumhuriyeti--8230-102-20230512125223.pdf, Erişim tarihi 05.02.2025.
7. ÇŞİDB 2023b. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. https://www.iklim.gov.tr/guncellenmis-birinci-ulusal-katki-beyani-sunuldu-haber-11392023b, Erişim tarihi 06.02.2025.
8. ÇŞİDB 2025. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. https://iklim.gov.tr/paris-anlasmasi-i-34, Erişim tarihi 06.02.2025.

9. Dai J., Ahmed Z., Alvarado R., Ahmad M. Assessing the nexus between human capital, green energy, and load capacity factor: Policymaking for achieving sustainable development goals. Gondwana Research 2024; 129: 452-464.
10. Dellink R., Lanzi E., Chateau J. The sectoral and regional economic consequences of climate change to 2060. Environmental and resource economics 2019; 72: 309-363.
11. Doğaner A. Sürdürülebilir ekonomik kalkınma için Türkiye'de dirençli şehirler. Çevre Şehir ve İklim Dergisi, 2022; 1(2): 59-80.
12. ESS 2012. European Statistical System. https://ec.europa.eu/eurostat/documents/3859598/5923349/QAF_2012-EN.PDF, Erişim tarihi 06.02.2025.
13. García-Feijoo M., Eizaguirre A., Rica-Aspiunza A. systematic review of sustainable-development-goal deployment in business schools. Sustainability 2020; 12(1): 440.
14. Halkos G., Gkampoura EC., Where do we stand on the 17 sustainable development goals? An overview on progress. Economic Analysis and Policy 2021; 70: 94-122.
15. İDB 2025. İklim Değişikliği Başkanlığı. https://iklim.gov.tr/db/turkce/dokumanlar/paris-anlasmasi-13-20220808231948.pdf, Erişim tarihi 06.05.2025.
16. Karakuş DN., An N., Turp MT., Kurnaz L. AB yeşil mutabakatı ve sürdürülebilir kalkınma amaçları kapsamında temel uygulama yaklaşımlarına küresel bakış. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 2022; 24(1): 47-67.
17. Karasar N. Bilimsel araştırma yöntemi (17.Baskı.). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım; 2025.
18. Kim S., Ji Y. Gap analysis. The international encyclopedia of strategic communication 2018; 8: 1-6.
19. Kuran H. Kyoto’dan Paris’e Avrupa Birliği iklim politikaları ve etkinliğinin incelenmesi. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi 2019; 2(2): 47-71.
20. Lafortune G., Fuller G. Europe sustainable development report 2025: SDG Priorities for the New EU Leadership. Paris: SDSN and Dublin: Dublin University Press. 2025.
21. Louman B., Keenan R. J., Kleinschmit D., Atmadja S., Sitoe AA., Nhantumbo I., Morales JP. SDG 13: Climate action—impacts on forests and people. Sustainable development goals: Their impacts on forests and people 2019; 419-444.
22. Meydan B. Sürdürülebilir kalkınma hedefleri kapsamında TR33 bölgesi illerinin performanslarının TOPSIS yöntemi ile değerlendirilmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2025; 27(Özel Sayı): 227-249.
23. Mishra M., Desul S., Santos CAG., Mishra SK., Kamal AHM., Goswami S., Baral KA. Bibliometric analysis of sustainable development goals (SDGs): A review of progress, challenges, and opportunities. Environment, Development and Sustainability 2024; 26(5): 11101-11143.
24. Purvis B., Mao Y., Robinson D. Three pillars of sustainability: In search of conceptual origins. Sustainability Science 2019;14(3): 681-695.
25. Resmi Gazete 2021. Paris Anlaşması’nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun, Sayı: 31621. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/10/20211007-7.pdf, Erişim tarihi 06.02.2025.
26. Sak R., Sak İTŞ., Şendil ÇÖ., Nas E. Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi 2021;4(1): 227-256.
27. SBB 2019. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı: sürdürülebilir kalkınma amaçları değerlendirme raporu. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2020/03/Surdurulebilir-Kalkinma-Amaclari-Degerlendirme-Raporu_13_12_2019-WEB.pdf, Erişim tarihi 05.02.2025.
28. Seyidoğlu H. Bilimsel arastırma ve yazma el kitabı. İstanbul: Güzem Yayınları; 2016, 8.
29. Şeker C. Örgütlerde yeşil mutabakat. İstanbul: Eğitim Yayınevi; 2024.
30. TCDB 2025. T.C. Dışişleri Bakanlığı, Paris Anlaşması. https://www.mfa.gov.tr/paris-anlasmasi.tr.mfa, Erişim tarihi 06.02.2025.
31. Türkeş M. İklim değişikliği savaşımı, iklim diplomasisi ve Türkiye. Mimarlık 2023; 429.
32. UN 2016. United Nations: The sustainable development goals report. https://unstats.un.org/sdgs/report/2016/the%20sustainable%20development%20goals%20report%202016.pdf, Erişim tarihi 06.02.2025.
33. UN 2025a. United Nations: about us. https://www.un.org/en/about-us, Erişim tarihi 06.02.2025.
34. UN 2025b. United Nations: The 17 goals sustainable development. https://sdgs.un.org/goals, Erişim tarihi 06.02.2025.
35. UNDP 2025. United Nations Development Programme. https://www.undp.org/sustainable-development-goals, Erişim tarihi 06.02.2025.
36. UNFCCC 2015. United Nations Framework Convention on Climate Change. https://unfccc.int/news/finale-cop21, Erişim tarihi 06.02.2025.
37. UNFCCC 2025. United Nations Framework Convention on Climate Change. https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement?gad_source=1, Erişim tarihi 06.02.2025.
38. Wesley JJ. The qualitative analysis of political documents. In: From text to political positions. John Benjamins Publishing Company, 2014; 135-160.
39. Wright B., Nance E., Toward equity: Prioritizing vulnerable communities in climate change. Duke FL & Soc. Change 2012; 4, 1.
40. Yıldırım O., Nuri Fİ. Yenilenebilir enerji ve sürdürülebilir kalkınma ilişkisi. Uluslararası Bankacılık Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi 2018; 1(1): 105-143.