6 Şubat 2023 Depremleri Sonrası Osmaniye İli’ndeki Betonarme Binaların Hasar Durumlarının İncelenmesi

Öz

6 Şubat 2023 tarihinde merkez üssü Pazarcık ve Elbistan olan 7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki depremler Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Elâzığ, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa illerinde şiddetli olarak hissedilerek çok büyük hasara neden olmuştur. Bu depremler sonucunda 50000’den fazla insan hayatını kaybetmiş ve Türkiye ekonomisi ciddi zarar görmüştür. Bu durum Türkiye’nin bir deprem ülkesi olduğu gerçeğini bir kez daha hatırlatarak depreme dayanıklı bina tasarımının ve inşasının önemini ortaya çıkarmıştır. Bu çalışma literatürdeki çalışmalardan farklı olarak, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremlerin Osmaniye ili özelinde betonarme binalarda oluşturduğu hasar dağılımını saha gözlemleriyle ele alan ilk kapsamlı çalışmalardan biridir. Farklı hasar düzeylerine sahip binalarda yapılan saha gözlemleri sonucunda işçilik hataları, malzeme kalitesinin yetersiz olması, düzensizlikler, yönetmelik kurallarına uyulmaması, vb. eksikliklerden dolayı binaların hasar aldığı görülmüştür. Saha gözlemleri fotoğraflarla desteklenmiş ve her hasar türü için teknik değerlendirmeler yapılmıştır. Mevcut yapı stokunun yapısal ve yapısal olmayan birçok zafiyet içerdiği ortaya çıkmıştır. Bu durum binaların deprem güvenliği için mühendislik hizmetinin alınmasının ve tasarım yönetmeliklerine uyulmasının önemli olduğunu göstermiştir. Tasarım ve uygulama açısından deprem konusunda alınabilecek tedbir ve çözüm önerileri sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Osmaniye
• Deprem
• Betonarme binalar
• Hasar

Investigation of Damage Status of Reinforced Concrete Buildings in Osmaniye Province After the 6 February 2023 Earthquakes

Öz

On February 6, 2023, earthquakes of magnitude 7,7 and 7,6 with epicenters in Pazarcık and Elbistan, were felt strongly in Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye, and Şanlıurfa provinces, causing significant damage. As a result of these earthquakes, more than 50,000 people lost their lives, and the Turkish economy suffered serious damage. This situation once again reminded us that Turkey is an earthquake country and revealed the importance of earthquake-resistant building design and construction. This study, unlike the studies in the literature, is one of the first comprehensive studies to address the damage distribution in reinforced concrete buildings in Osmaniye province, specific to the earthquakes that occurred on February 6, 2023, through field observations. As a result of field observations made in buildings with different damage levels, it was observed that the buildings were damaged due to deficiencies such as workmanship errors, inadequate material quality, irregularities, and non-compliance with the regulations, among others. Field observations were supported by photographs, and technical assessments were made for each type of damage. It has been revealed that the existing building stock contains many structural and non-structural weaknesses. This situation has shown that it is important to receive engineering services and comply with design regulations for the earthquake safety of buildings. Measures and solutions that can be taken regarding earthquakes in terms of design and implementation have been presented.

Anahtar Kelimeler

• Osmaniye
• Earthquake
• Reinfoced concrete buildings
• Damage

Kaynakça

1. AFAD, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği. Resmî Gazete, Ankara, 2018
2. AFAD, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. 06 Şubat 2023 Pazarcık-Elbistan (Kahramanmaraş) Mw: 7.7 – Mw: 7.6 depremleri raporu. Deprem ve Risk Azaltma Genel Müdürlüğü Deprem Dairesi Başkanlığı, Ankara, 2023.
3. Aksoy E., Akgün E., Softa M., Koçbulut F., Sözbilir H., Tatar O., Erol SÇ. 6 Şubat 2023 Pazarcık (Kahramanmaraş) depreminin Doğu Anadolu fay zonu Erkenek ve Pazarcık segmentleri üzerindeki etkisi: Çelikhan-Gölbaşı (Adıyaman) arasından gözlemler. Türk Deprem Araştırma Dergisi 2023; 5(1): 85-104.
4. Altıok TY., Şevik M., Demir A. Seismic performance of retrofitted and non-retrofitted RC school buildings after the February 6th, 2023, Kahramanmaraş earthquakes. Bulletin of Earthquake Engineering 2025; 23: 1017-1052.
5. Atar M., İnce O., Taş ÖF., Özmen A., Sayın E. 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri sonrası Malatya ilinde bulunan betonarme binaların ve çelik yapıların hasar durumlarının incelenmesi. Türk Deprem Araştırma Dergisi 2024; 6(1): 60-80.
6. Bilici H., Işık E., Özlük MH. Adilcevaz kentsel yapı stoğunun değerlendirilmesi. Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2014; 3(1): 1-12.
7. Bilici H., Gökdemir H., Künkcü H. Erciş ilçesi hasarlı yapı stoğunun sokaktan tarama yöntemi ile değerlendirilmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi 2022; 30(1): 61-67.
8. Doğangün A., Yön B., Onat O., Öncü ME., Sağıroğlu S. Seismicity of east anatolian of Turkey and failures of infill walls induced by major earthquakes. Journal of Earthquake and Tsunami 2021; 15(04): 2150017.

9. Erbaş Y., Mercimek Ö., Anıl Ö., Çelik A., Akkaya ST., Kocaman İ., Gürbüz M. Design deficiencies, failure modes and recommendations for strengthening in reinforced concrete structures exposed to the February 6, 2023 Kahramanmaraş earthquakes (Mw 7.7 and Mw 7.6). Natural Hazards 2025; 121: 3153-3194.
10. Ergün A., Yurtcu Ş. Yığma ve betonarme yapılarda deprem sonrası oluşan hasarların teknik analizi. Yapı Teknolojileri Elektronik Dergisi 2007; 3(1): 65-76.
11. Güler E., Canbaz M. Yapıların deprem riskinin sokak tarama yöntemi ile belirlenmesi: Sivrihisar örneği. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dergisi 2020; 28(3): 227-234.
12. Işık E. Bitlis ili yapı stoğunun birinci kademe (sokak tarama yöntemi ile) değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2013; 17(1): 173-178.
13. Işık E., Avcil F., Büyüksaraç A. 06 Şubat 2023 depremleri sonrası Antakya’daki betonarme yapılarda meydana gelen yapısal hasarlar. 1. International Trakya Scientific Research Congress, 27-28 Mayıs 2023, sayfa no:230-240, Edirne.
14. İnel M., Özmen HB., Çaycı, BT. Simav ve Van depremleri (2011) yapı hasar nedenlerinin değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 2013; 19(6): 256-265.
15. Kocaman İ., Kazaz İ. 14 Haziran 2020 Bingöl-Karlıova depreminin yığma yapılara etkisinin değerlendirilmesi. International Journal of Engineering Research and Development 2021; 13(1): 152-160.
16. Kumbasaroğlu A., Yalçıner H., Çelik A., Turan Aİ. Kahramanmaraş Pazarcık (Mw=7.7) ve Elbistan (Mw=7.6) depremlerinin betonarme yapılarda meydana getirdiği hasarların tasarım ve malzeme/işçilik kusurları açısından değerlendirilmesi (Malatya ili örneği). Deprem Araştırmaları Sanal Konferansı, 30 Mart 2023, sayfa no:126-127, Ankara.
17. Okuyucu D., Savaş GK., Gedik B., Şuşarlıoğlu MF., Kara T. Sokaktan tarama yöntemiyle binaların bölgesel deprem risk dağılımının belirlenmesi: Erzurum–Yenişehir örneği. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 2018; 30(1): 219-231.
18. Sayın E., Yön B., Onat O., Gör M., Öncü ME., Tunç ET., Bakır D., Karaton M., Calayır Y. 24 January 2020 Sivrice-Elazığ, Turkey earthquake: geotechnical evaluation and performance of structures. Bulletin of Earthquake Engineering 2021; 19: 657-684.
19. SBB, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. Kahramanmaraş ve Hatay depremleri yeniden imar ve gelişme raporu. Ankara, 2024.
20. Sezen H., Whittaker AS., Elwood KJ., Mosalam KM. Performance of reinforced concrete buildings during the August 17, 1999 Kocaeli, Turkey earthquake, and seismic design and construction practise in Turkey. Engineering Structures 2003; 25(1): 103-114.
21. TADAS, Türkiye İvme Veritabanı ve Analiz Sistemi. 2023. https://deprem.afad.gov.tr/stations Erişim Tarihi: 15.02.2025.
22. Tokgöz H., Bayraktar H. Düzce ili Kaynaşlı ilçesinde riskli binaların tespitinde sokak taraması yönteminin uygulanması. Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi 2015; 3(1): 107-116.
23. TRT Haber, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu. 2023. Asrın felaketinde Osmaniye'de 1010 kişi hayatını kaybetti, 2 bin 500 kişi yaralandı. https://www.trthaber.com/haber/gundem/asrin-felaketinde-osmaniyede-1010-kisi-hayatini-kaybetti-2-bin-500-kisi-yaralandi-786594.html Erişim Tarihi: 18.02.2025.
24. Turan AI., Celik A., Kumbasaroglu A., Yalciner H. Assessment of reinforced concrete building damages following the Kahramanmaraş earthquakes in Malatya, Turkey (February 6, 2023). Engineering Science and Technology, an International Journal 2024; 54: 101718.
25. Vuran E., Serhatoğlu C., Timurağaoğlu MÖ., Smyrou E., Bal İE., Livaoğlu R. Damage observations of RC buildings from 2023 Kahramanmaraş earthquake sequence and discussion on the seismic code regulations. Bulletin of Earthquake Engineering 2025; 23: 1153-1182.
26. Yenidoğan C. 6 Şubat 2023 depremleri ve saha gözlemlerine dayalı bina hasarları hakkında ön değerlendirme. Turkish Journal of Civil Engineering 2024; 35(5): 75-113.
27. Yetkin M., Dedeoğlu İÖ., Calayır Y. 24 Ocak 2020 Sivrice depremi sonrasında Elazığ ilinde bulunan minarelerde meydana gelen hasarların araştırılması ve değerlendirilmesi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi 2021; 33(2): 379-389.
28. Yön B., Onat O., Öncü ME. Earthquake damage to nonstructural elements of reinforced concrete buildings during 2011 Van seismic sequence. Journal of Performance of Constructed Facilities 2019; 33(6): 04019075.