Derleme

Arpa (Hordeum vulgare L.) Yetiştiriciliğinde Moleküler Ölçekte Karbon Salınımının İzlenmesi ve Sürdürülebilirlik Açısından Önemi

Cilt: 9 Sayı: 4 9 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Arpa (Hordeum vulgare L.) Yetiştiriciliğinde Moleküler Ölçekte Karbon Salınımının İzlenmesi ve Sürdürülebilirlik Açısından Önemi

Öz

Günümüzde Arpa (Hordeum vulgare L.) yetiştiriciliğinde karbon salımının moleküler düzeyde izlenmesine yönelik güncel yaklaşımlar ve bunların tarımsal sürdürülebilirliğe katkısı üzerine yürütülen çalışmaların yok denecek kadar az olduğu belirlenmiştir. Küresel sera gazı emisyonlarının azaltılmasına yönelik artan ihtiyaç, karbon akışlarının yalnızca fiziksel değil, moleküler mekanizmalarla da izlenmesini zorunlu kılmıştır. Bu doğrultuda, izotop etiketleme (¹³C, ¹⁵N), metagenomik ve metatranskriptomik analizler ile FTIR ve NIR spektroskopisi gibi ileri teknolojiler, arpa rizosferindeki karbon dinamiklerinin ayrıntılı bir şekilde çözülmesini mümkün kılmaktadır. Karbon salımının kaynağı, zamanlaması ve mikrobiyal topluluklarla olan etkileşimleri bu yöntemlerle belirlenebilmekte; böylece düşük emisyonlu yönetim stratejileri için bilimsel temelli karar destek verileri elde edilebilmektedir. Ayrıca, karbon kullanım verimliliği yüksek mikrobiyal grupların ve stres koşullarında daha az karbon salımı gerçekleştiren arpa genotiplerinin teşhisi, mikrobiyom temelli ve genetik ıslah odaklı uygulamalara olanak sağlamaktadır. Araştırmamızda, karbon ayak izinin azaltılmasına yönelik olarak mikrobiyom yönetimi, hassas gübreleme, minimum toprak işleme ve dijital tarım teknolojilerinin entegrasyonu gibi öneriler tartışılmış; yaşam döngüsü değerlendirmesi (LCA) ve sensör tabanlı izleme sistemlerinin önemi vurgulanmıştır. Arpa tarımında karbon salımının moleküler düzeyde izlenmesi, hem iklim değişikliğiyle mücadelede hem de tarımda çevresel sürdürülebilirliğin sağlanmasında kritik bir araç olarak değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Banerjee S., Walder F., Büchi L., Meyer M., Held AY., Gattinger A., Keller T., Charles R., Heijden MGA. Agricultural intensification reduces microbial network complexity and the abundance of keystone taxa in roots. The ISME Journal 2021; 15(1): 264–273.
  2. Batista AM., Pessoa TN., Putti FF., Andreote FD., Libardi PL. Root influences rhizosphere hydraulic properties through soil organic carbon and microbial activity. Plants 2024: 13(14): 1981.
  3. Cheng Y., Zhang X., Wang J., Zhang X. Coupling of 13C and 15N isotope labeling reveals microbial pathways of carbon and nitrogen cycling under plant–soil interactions. Soil Biology and Biochemistry 2022; 169: 108671.
  4. Demir A., Yılmaz B. Tarım topraklarında mikrobiyal toplulukların karbon tutulumu üzerine etkileri. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi 2023; 12(1): 45-58.
  5. Gu S., Zhao S., Sun Y., Wang C., Ding W. Effects of elevated CO₂ and warming on wheat rhizosphere microbiomes in a controlled environment. Applied Soil Ecology 2022; 176: 104474.
  6. IPCC. AR6 Synthesis Report: Climate Change. Switzerland 2023; 184. https://www.ipcc.ch/report/ar6/syr (Access Date: 15.06.2025).
  7. Jansson JK., Hofmockel KS. Soil microbiomes and climate change. Nature Reviews Microbiology 2020; 18(1): 35–46.
  8. Jones DL., Nguyen C., Finlay RD. Carbon flow in the rhizosphere: Carbon trading at the soil-root interface. Plant and Soil 2009; 321(1–2): 5–33.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Agronomi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

9 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

17 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

20 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Toprak, Ç. C., & Erden, Z. (2026). Arpa (Hordeum vulgare L.) Yetiştiriciliğinde Moleküler Ölçekte Karbon Salınımının İzlenmesi ve Sürdürülebilirlik Açısından Önemi. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(4), 2589-2596. https://doi.org/10.47495/okufbed.1744756
AMA
1.Toprak ÇC, Erden Z. Arpa (Hordeum vulgare L.) Yetiştiriciliğinde Moleküler Ölçekte Karbon Salınımının İzlenmesi ve Sürdürülebilirlik Açısından Önemi. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2026;9(4):2589-2596. doi:10.47495/okufbed.1744756
Chicago
Toprak, Çağdaş Can, ve Zeki Erden. 2026. “Arpa (Hordeum vulgare L.) Yetiştiriciliğinde Moleküler Ölçekte Karbon Salınımının İzlenmesi ve Sürdürülebilirlik Açısından Önemi”. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 9 (4): 2589-96. https://doi.org/10.47495/okufbed.1744756.
EndNote
Toprak ÇC, Erden Z (01 Eylül 2026) Arpa (Hordeum vulgare L.) Yetiştiriciliğinde Moleküler Ölçekte Karbon Salınımının İzlenmesi ve Sürdürülebilirlik Açısından Önemi. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 9 4 2589–2596.
IEEE
[1]Ç. C. Toprak ve Z. Erden, “Arpa (Hordeum vulgare L.) Yetiştiriciliğinde Moleküler Ölçekte Karbon Salınımının İzlenmesi ve Sürdürülebilirlik Açısından Önemi”, Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 9, sy 4, ss. 2589–2596, Eyl. 2026, doi: 10.47495/okufbed.1744756.
ISNAD
Toprak, Çağdaş Can - Erden, Zeki. “Arpa (Hordeum vulgare L.) Yetiştiriciliğinde Moleküler Ölçekte Karbon Salınımının İzlenmesi ve Sürdürülebilirlik Açısından Önemi”. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 9/4 (01 Eylül 2026): 2589-2596. https://doi.org/10.47495/okufbed.1744756.
JAMA
1.Toprak ÇC, Erden Z. Arpa (Hordeum vulgare L.) Yetiştiriciliğinde Moleküler Ölçekte Karbon Salınımının İzlenmesi ve Sürdürülebilirlik Açısından Önemi. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2026;9:2589–2596.
MLA
Toprak, Çağdaş Can, ve Zeki Erden. “Arpa (Hordeum vulgare L.) Yetiştiriciliğinde Moleküler Ölçekte Karbon Salınımının İzlenmesi ve Sürdürülebilirlik Açısından Önemi”. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 9, sy 4, Eylül 2026, ss. 2589-96, doi:10.47495/okufbed.1744756.
Vancouver
1.Çağdaş Can Toprak, Zeki Erden. Arpa (Hordeum vulgare L.) Yetiştiriciliğinde Moleküler Ölçekte Karbon Salınımının İzlenmesi ve Sürdürülebilirlik Açısından Önemi. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 01 Eylül 2026;9(4):2589-96. doi:10.47495/okufbed.1744756

23487




196541947019414  

1943319434 19435194361960219721 19784  2123822610 23877

* Uluslararası Hakemli Dergi (International Peer Reviewed Journal)

* Yazar/yazarlardan hiçbir şekilde MAKALE BASIM ÜCRETİ vb. şeyler istenmemektedir (Free submission and publication).

* Yılda Ocak, Mart, Haziran, Eylül ve Aralık'ta olmak üzere 5 sayı yayınlanmaktadır (Published 5 times a year)

* Dergide, Türkçe ve İngilizce makaleler basılmaktadır.

*Dergi açık erişimli bir dergidir.

* Creative Commons License

Bu web sitesi Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.