Karayolları Enerji Tüketiminin Motorlu Taşıt Türlerine ve Kullanılan Akaryakıt Miktarına Göre Modellenmesi

Ömer Faruk Cansız; İbrahim Erginer; Fatih Erişen

doi:10.47495/okufbed.865888

Karayolları Enerji Tüketiminin Motorlu Taşıt Türlerine ve Kullanılan Akaryakıt Miktarına Göre Modellenmesi

Öz

Karayollarında tüketilen enerji kaynağını fosil yakıtlardan almaktadır. Fosil yakıtlar yenilenemeyen enerji kaynakları arasında yer almakta ve nüfus, tarım, sanayi ve hizmet sektörlerindeki büyümeler bu kaynakların tüketimini artırmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye’de karayollarındaki enerji tüketiminin araç türleri ve toplam tüketilen akaryakıt miktarları arasındaki ilişki incelenmiştir. Enerji tüketiminin tahmini için yapay sinir ağları (YSA) ve çok değişkenli regresyon (MR) yöntemleri ile modellemeler yapılmıştır. Oluşturulan modelde, trafiğe kayıtlı otomobil ve motosiklet sayıları, diğer motorlu taşıt türleri ve toplam tüketilen akaryakıt miktarı bağımsız değişken olarak incelenmiştir. Oluşturulan modelin değerlendirilmesinde determinasyon katsayısı (R2), hataların karelerinin ortalaması (HKO), korelasyon katsayısı (R) ve ortalama yüzde hata (OYH) değerleri performans kriteri olarak dikkate alınmıştır. Dikkate alınan kriterlere göre en iyi modelin YSA modeli olduğu gözlemlenmiştir. Bu modelde R2 değeri 0,998, HKO değeri 37106,774, R değeri 0,999 ve OYH değeri -0,13 olarak hesaplanmıştır. Oluşturulan model ile karayollarında enerji tüketimi başarılı bir şekilde tahmin edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

[1] Soruşbay, C. (2007). Karayolu Ulaşımından Kaynaklanan Karbondioksit Emisyonlarının Çevreye Etkisi ve Kontrolü. Mühendis ve Makine, 48(564), 22-26.
[2] Chai, J., Lu, Q. Y., Wang, S. Y., & Lai, K. K. (2016). Analysis of road transportation energy consumption demand in China. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 48, 112-124.
[3] Mucuk, M., & Uysal, D. (2009). Türkiye ekonomisinde enerji tüketimi ve ekonomik büyüme. Maliye Dergisi, 157(1), 105-115.
[4] Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Sektörlere Göre Toplam Enerji Tüketimi, https://cevreselgostergeler.csb.gov.tr/sektorlere-gore-toplam-enerji-tuketimi-i-85800
[5] TÜİK, Motorlu Kara Taşıtları İstatistikleri https://www.tuik.gov.tr/
[6] Enerji Verimliliği Derneği, Enerji Verimliliği Bilinç Endeksi Kantitatif Araştırma Raporu 2020 http://www.enver.org.tr/media/catalog/pdf/enerji_verimliligi_bilinc_endeksi_kantitatif_raporu_2020.pdf
[7] Öztürk, K., & Şahin, M. E. (2018). Yapay Sinir Ağları ve Yapay Zekâ’ya Genel Bir Bakış. Takvim-i Vekayî, 6(2), 25-36.
[8] ERGİNER, M., CANSIZ, Ö. F., & ERGİNER, İ. Trafik Kaza Sayısının ve Yaralı Sayısının Yapay Sinir Ağları ile Tahmini. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 3(1), 29-35.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Mühendislik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ömer Faruk Cansız
0000-0001-6857-2513
Türkiye

İbrahim Erginer ^*
Türkiye

Fatih Erişen
0000-0002-2750-6138
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

21 Ocak 2021

Kabul Tarihi

26 Temmuz 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 4 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.47495/okufbed.865888

IZ

https://izlik.org/JA65CN48PY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Cansız, Ö. F., Erginer, İ., & Erişen, F. (2021). Karayolları Enerji Tüketiminin Motorlu Taşıt Türlerine ve Kullanılan Akaryakıt Miktarına Göre Modellenmesi. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 4(3), 399-407. https://doi.org/10.47495/okufbed.865888

AMA

1.Cansız ÖF, Erginer İ, Erişen F. Karayolları Enerji Tüketiminin Motorlu Taşıt Türlerine ve Kullanılan Akaryakıt Miktarına Göre Modellenmesi. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2021;4(3):399-407. doi:10.47495/okufbed.865888

Chicago

Cansız, Ömer Faruk, İbrahim Erginer, ve Fatih Erişen. 2021. “Karayolları Enerji Tüketiminin Motorlu Taşıt Türlerine ve Kullanılan Akaryakıt Miktarına Göre Modellenmesi”. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 4 (3): 399-407. https://doi.org/10.47495/okufbed.865888.

EndNote

Cansız ÖF, Erginer İ, Erişen F (01 Aralık 2021) Karayolları Enerji Tüketiminin Motorlu Taşıt Türlerine ve Kullanılan Akaryakıt Miktarına Göre Modellenmesi. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 4 3 399–407.

IEEE

[1]Ö. F. Cansız, İ. Erginer, ve F. Erişen, “Karayolları Enerji Tüketiminin Motorlu Taşıt Türlerine ve Kullanılan Akaryakıt Miktarına Göre Modellenmesi”, Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 4, sy 3, ss. 399–407, Ara. 2021, doi: 10.47495/okufbed.865888.

ISNAD

Cansız, Ömer Faruk - Erginer, İbrahim - Erişen, Fatih. “Karayolları Enerji Tüketiminin Motorlu Taşıt Türlerine ve Kullanılan Akaryakıt Miktarına Göre Modellenmesi”. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 4/3 (01 Aralık 2021): 399-407. https://doi.org/10.47495/okufbed.865888.

JAMA

1.Cansız ÖF, Erginer İ, Erişen F. Karayolları Enerji Tüketiminin Motorlu Taşıt Türlerine ve Kullanılan Akaryakıt Miktarına Göre Modellenmesi. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2021;4:399–407.

MLA

Cansız, Ömer Faruk, vd. “Karayolları Enerji Tüketiminin Motorlu Taşıt Türlerine ve Kullanılan Akaryakıt Miktarına Göre Modellenmesi”. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 4, sy 3, Aralık 2021, ss. 399-07, doi:10.47495/okufbed.865888.

Vancouver

1.Ömer Faruk Cansız, İbrahim Erginer, Fatih Erişen. Karayolları Enerji Tüketiminin Motorlu Taşıt Türlerine ve Kullanılan Akaryakıt Miktarına Göre Modellenmesi. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 01 Aralık 2021;4(3):399-407. doi:10.47495/okufbed.865888