Yeşilöz Höyük. Volkanik Kappadokia Bölgesinde Yeni Bir Tarihöncesi Yerleşim Yeri

Yıl 2026, Sayı: XXXIV , 43 - 68 , 31.03.2026

Fevzi Volkan Güngördü

https://izlik.org/JA92GS52JG

Öz

Orta Anadolu bölgesinin tarihöncesi kültürleri üzerine bilgilerimizin temeli, böl-genin güneyinde gerçekleştirilen araştırmalara dayanmaktadır. Bu bölge kendi içerisinde batıda Konya Ovası ve doğuda Volkanik Kappadokia bölgesi olarak iki farklı alt bölgeye ayrılmıştır. Bölgede Geç Neolitik-Erken Kalkolitik geçişinin ve Erken Kalkolitik Dönemin anlaşılması sürecinde temel başvuru yerleşimleri MÖ 7. binyılın sonu ve MÖ 6. binyıl kapsamında değerlendirilen, Volkanik Kap-padokia bölgesinin batısında bulunan Tepecik Çiftlik, Köşk Höyük ve Gelveri yerleşimleri ile Konya Ovası ve Karaman içerisinde tanımlayabileceğimiz Çatalhöyük ve Canhasan yerleşimleridir. Bu bağlamda Volkanik Kappadokia Bölgesin-de adı geçen yerleşimlerin tümü bölgenin batısında konumlanmaktadır. Ancak Orta Volkanik Kappadokia Bölgesi olarak tanımlayabileceğimiz Nevşehir ili ve çevresinin tarihöncesi çağları değerlendirildiğinde büyük bir kronolojik boşluğun varlığı açıkça görülmektedir. Bu bağlamda Yeşilöz Höyük bölgenin MÖ 7. binyıl sonu ve 6. binyıl geçişi sürecinde yerleşime sahne olduğunu göstermesi açısından son derece önemli bir arkeolojik buluntu yeridir. Nevşehir İli Neolitik Çağ Yüzey Araştırmaları Projesi (NENESU) kapsamında bölgede gerçekleştirilen çalışma-lar sırasında Kızılırmak nehrinin kuzeyinde, Gülşehir İli, Yeşilöz Köyü sınırları içerisinde bulunan Yeşilöz Höyük’te gerçekleştirilen yüzey araştırmaları sırasında tespit edilen tarihöncesi çanak çömlek ve yontmataş buluntuları, yukarıda bah-sedilen yerleşimlerin buluntularıyla karşılaştırılabilecek niteliktedirler. Bu çalış-ma Volkanik Kappadokia Bölgesinde MÖ 7. binyıl-6. binyıl geçişi ve 6. binyıl sürecini ilk kez bir Orta Volkanik Kappadokia tarihöncesi yerleşimi buluntuları ışığında değerlendirmeyi hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Volkanik Kapadokya , Tarihöncesi , Geç Neolitik , Erken Kal-kolitik , Çanak Çömlek , Nevşehir.

YEŞİLÖZ HÖYÜK. A NEW PREHISTORIC SITE IN VOLCANIC CAPPADOCIA

https://izlik.org/JA92GS52JG

Öz

The corpus of knowledge pertaining to prehistoric cultures in Central Anatolia is predominantly informed by research conducted in the southern part of the territory. The region is divided into two distinct sub-regions: The Konya Plain in the west and the Volcanic Cappadocia region in the east. The primary reference sites for comprehending the Late Neolithic-Early Chalcolithic transition and the Early Chalcolithic Period in the region are Tepecik Çiftlik, Köşk Höyük and Gelveri sites in the western part of the Volcanic Cappadocia region, and Çatalhöyük and Canhasan sites in the Konya Plain and Karaman, which are regarded as part of the late seventh millennium BC and sixth millennium BC. In this context, it is notable that all of the settlements mentioned in the Volcanic Cappadocia Region are located in the western part of the region. Nevertheless, upon evaluation of the prehistoric periods of Nevsehir province and its environs, which can be defined as the Central Volcanic Cappadocia Region, a conspicuous chronological gap becomes evident. Consequently, Yeşiloz Höyük is a significant archaeological site, as it demonstrates that the region was inhabited during the late seventh millennium BC and the transition to the sixth millennium BC. As part of the Nevşehir Neolithic Surveys Project (NENESU), the prehistoric pottery and chipped stone finds recovered during the researches carried out at Yeşiloz Höyük, located within the borders of Yesilöz Village in Gülşehir Province, north of the Kızılırmak River, are comparable to the archaeological finds from the settlements mentioned above. The present study aims to evaluate the transition from the senevth-sixth millennium BC and the sixth millennium BC sequence in Volcanic Cappadocia, in the light of the finds from a prehistoric settlement in Central Volcanic Cappadocia, for the first time.

Anahtar Kelimeler

Volcanic Cappadocia , Prehistory , Late Neolithic , Early Chalcolithic , Pottery , Nevşehir.

Kaynakça

• Bıçakçı 2022 Bıçakçı, E., “A Conspectus on the Status of Tepecik-Çiftlik Excavation (Cappadocia): Intersite and Regional Outcomes and Prospects”. 6000 BC Transformation and Change in the Near East and Europe (ed. P. F. Biehl – E. Rosenstock), Cam-bridge, 83-103.
• Bıçakçı et al. 2007 Bıçakçı, E. – Altınbilek Algül, Ç. – Balcı, S. – Godon, M. “Tepecik Çiftlik”, Anadolu’da Uygarlığın Doğuşu ve Avru-pa’ya Yayılımı. Türkiye’de Neolitik Dönem, Yeni Kazılar, Yeni Bulgular (eds. M. Özdoğan – N. Başgelen), İstanbul, 237-253.
• Bıçakçı et al. 2012 Bıçakçı, E. – Godon, M. – Çakan, Y. G., “Tepecik-Çift- lik”, The Neolithic in Turkey Cilt 3 (eds. M. Özdoğan – N. Başgelen – P. Kunihold), İstanbul, 89-134.
• Caneva 2012 Caneva, I. “Mersin-Yumuktepe In the Sevent Millenium BC: an updated view”, The Neolithic in Turkey Cilt 3 (eds. M. Özdoğan – N. Başgelen – P. Kunihold), İstanbul, 1-29.
• Conolly 1999 Conolly, J. “Technical Strategies and Technical Change at Neolithic Çatalhöyük, Turkey”, ANTIQUITY 73, 791-800.