Arakhne’nin Dokuma Tezgahı:
Antik Batı Anadolu’da Yüksek Kalite Tekstil Üretimi
Öz
Bu makalede, antik kaynakların, arkeolojik buluntuların, özellikle tekstil
parçaları ve tekstil üretim aletleri kalıntılarının ve tekstil ile ilgili antik tasvirlerin analizinden yola çıkılarak Antik Batı Anadolu’da yüksek kalite tekstil ve
tekstil hammaddeleri üretimi incelenmiştir. Antik kaynakların da açıkca belirttiği
gibi Roma Imparatorluk Dönemi’nde Laodikeia gibi bazı Batı Anadolu kentleri,
Imparatorluğun yüksek kalite tekstil ihtiyacını karşılayan dokumacılık merkezlerine dönüşmüştür. Bu çalışmada Batı Anadolu’daki yüksek kalite tekstil üretiminin
daha erken dönemlerdeki izleri sürülmüş ve aşağıdaki çıkarımlara ulaşılmıştır:
Bronz Çağı’nda uluslararası markete yönelik gelişmiş tekstil endüstrisine dair delil
azdır. Ancak Demir Çağı’nda Frigya, Lidya, Iyonya, ve Karya bölgelerindeki bazı
kentlerin hem domestik hem de uluslararası pazara yönelik yüksek kalite tekstil
ve yün, keten ve boya gibi tekstil hammaddeleri üretimi yaptığı gözlenmektedir.
Bronz Çağı’ndan itibaren bu pahalı endüstrinin elit kesimin tekelinde olduğu anlaşılır. Bu makalede ayrıca Antik Batı Anadolu’da iyi kalite tekstil üretiminin dört
ana kategori altında gerçekleştiği tespit edilmiştir. Bu kategoriler: tekstil boyaları
(özellikle kraliyet moru diye de adlandırılan mor tekstil boyası), altın işlemeli tekstiller, yüksek kalite yün ve tül gibi ince keten kumaşıdır. Makalenin ilk kısmında
Batı Anadolu’da lüks tekstil endüstrisi kronolojik olarak incelenirken, Fabrics and
Patterns (Kumaşlar ve Desenler) adlı ayrı bir bölümde de kısaca antik Batı Anadolu
elitinin kıyafet modalarına değinilmiştir. Çalışmanın temel odağı Batı Anadolu’nun
Arkaik ve Akamenid Dönemleri yani M.Ö. 7. yüzyıldan 4. yüzyıla kadar olmuş
olsa da, gerekli olduğunda Neolitik Dönem’den Roma Imparatorluk Dönemi’ne
kadar Batı Anadolu’da lüks tekstil üretimine yönelik bilgilere de değinilmiştir.
Anahtar Kelimeler
ARAKHNE’S LOOM:
LUXURIOUS TEXTILE PRODUCTION
IN ANCIENT WESTERN ANATOLIA
Öz
The fame of the high quality textiles produced in Western Anatolia during the
Roman Empire is well attested in a variety of literary and epigraphic sources. As
one can deduce from these sources, certain cities of Western Anatolia have become
so famous with the textiles they produced that their highly prized products took
on the cities’ name. The Laodikene chlamys, for example, was a highly priced
clothing item produced in Laodikeia of Western Anatolia and exported to all around
Roman Empire. This article aims to trace the origin of the tradition of luxurious
textile production in ancient Western Anatolia through Bronze Age to the fourth
century BCE, with an emphasis on the textual evidence, material evidence, and
artistic evidence related to the Archaic and Achaemenid Periods of the region.
The overall examination shows that starting with the Bronze Age, Western
Anatolia had a significant role in the production and in some cases in the export
of luxurious textiles and raw materials used in the manufacture of these textiles in
interregional markets. The study also reveals four major specializations in highquality textile production in Western Anatolia: textile dyes (especially the royal
purple-dye), gold woven textiles (embroidered with golden threads or decorated
with golden appliqués), high quality wool, and fine linen. Starting with the Bronze
Age the industry is controlled by the elite. The essay consists of two main parts,
a chronological overview of the textile production, followed by a short discussion
of the elite clothing fashions in Western Anatolia between the fourth and seventh
centuries BCE
Anahtar Kelimeler
