Organik madde uzaklaştırılmasının parçacık büyüklük dağılımına etkileri
Öz
Toprakta devam eden birçok fiziksel, kimyasal ve biyolojik süreç üzerine önemli düzeyde etkiye sahip olan parçacık büyüklük dağılımının doğru belirlenmesi, süreçler hakkında daha doğru yorum yapılabilmesini mümkün kılacaktır. Bu çalışmada, organik madde (OM) uzaklaştırılması ön muamelesinin kil içerikleri %18.8 ile %83.4 arasında değişen 80 toprağın parçacık büyüklük dağılımı üzerine etkileri incelenmiş ve OM uzaklaştırmasının gerekli olup olmadığı tartışılmıştır. Topraklar kil (<40%, %40-60 ve >60%) ve OM (%0-1, %1-2, %2-4 ve >%4) içeriklerine göre gruplara ayrılarak OM uzaklaştırmanın etkileri değerlendirilmiştir. OM uzaklaştırmanın beş farklı kum fraksiyonuna (53µ, 106µ, 250µ, 500µ ve 1000µ) etkisi de bu çalışma kapsamında incelenmiştir. OM madde içeriği %0.17 ile 6.78% arasında değişmektedir. Hidrojen peroksit ile OM uzaklaştırılması sonrasında kum ve kil içerikleri istatistiksel olarak önemli düzeyde değişmiştir. OM uzaklaştırılması ile toprakların kil ve silt içeriği artarken, kum içeriğinde OM içeriği %1’in üzerinde olan topraklarda önemli düzeyde düşüş gerçekleşmiştir. Kum fraksiyonlarında, orta kum (250 µ) boyutundaki artışa karşılık ince (106 µ) boyuttaki kum miktarında önemli düzeyde azalma tespit edilmiştir. Sonuçlar, OM içeriği %1’in üzerinde olan topraklarda OM uzaklaştırılmasının, tekstür bileşenlerini önemli düzeyde değiştirdiğini göstermiştir. Uzaklaştırma olmadan yapılan tekstür analizinde kil ve silt içeriklerinin daha düşük, kum içeriğinin ise daha yüksek olacağı unutulmamalıdır. Bu nedenle, toprağın birçok önemli fonksiyonunun gerçekleşmesinde etkili olan parçacık büyüklük dağılımının doğru belirlenmesi adına tekstür analizine başlamadan önce OM uzaklaştırılmasının standart bir ön işlem haline getirilmesi gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Askin, T., Özdemir, N., 2003. Soil bulk density as related to soil particle size distribution and organic matter content. Agriculture 9, 52–56.
- Bayat, H., Rastgo, M., Zadeh, M. M., Vereecken, H., 2015. Particle size distribution models, their characteristics and fitting capability. Journal of hydrology, 529, 872-889.
- Bieganowski A., Chojecki T., Ryzak M., Sochan A., Lamorski K., 2013. Methodological aspects of fractal dimension estimation 1 on the basis of PSD. Vadose Zone J., 12(1), 1-9.
- Blott S.J., Pye K., 2006. Particle size distribution analysis of sand-sized particles by laser diffraction: an experimental investigation of instrument sensitivity and the effects of particle shape. Sedimentology, 53, 671-685.
- Bouyoucos, G.J., 1962. Hydrometer method improved for making particle size analysis of soils. Agronomy Journal 54, 464–465.
- Brady, N.C., Weil, R.R., 2010. Elements of the Nature and Properties of Soils. Pearson Educational International, Upper Saddle River, NJ.
- Broersma, K., Lavkulich, L., 1980. Organic matter distribution with particle-size in surface horizons of some sombric soils in Vancouver Island. Can. J. Soil Sci. 60 (3), 583–586.
- Bronick, C. J., Lal, R., 2005. Soil structure and management: a review. Geoderma, 124(1-2), 3-22.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Nurullah Acir
*
0000-0001-7591-0496
Türkiye
Hikmet Günal
Bu kişi benim
Türkiye
İsmail Çelik
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
14 Şubat 2020
Gönderilme Tarihi
4 Eylül 2019
Kabul Tarihi
25 Kasım 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 35 Sayı: 1