Araştırma Makalesi

Metinden Görüntü Üretme Potansiyeli Olan Yapay Zekâ Sistemleri Sanat ve Tasarım Performanslarının İncelenmesi

Cilt: 42 Sayı: 2 31 Aralık 2023
PDF İndir
EN TR

Metinden Görüntü Üretme Potansiyeli Olan Yapay Zekâ Sistemleri Sanat ve Tasarım Performanslarının İncelenmesi

Öz

2022 yılının son çeyreğinde popülerliği artan yapay zekâ tabanlı görsel üretimlerin sanat eseri niteliğine sahip olup olamayacağı veya dijital sanat kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği tartışmaları gündemde giderek daha çok yer almakta ve popülaritesini artırmaktadır. Yapay zekâ algoritmaları her ne kadar dijital çağın sanatsal bir içeriği olarak uzun yıllardır yeni medya çalışmalarında kullanılmaktadır. Ancak yapay zekânın giderek gelişen içeriğiyle ulaşılan son noktada, yazılım bilgisine sahip olmanın gerekliliği ortadan kalkmış, ilgili programlar herkesin rahatlıkla erişim sağlayıp kullanabileceği seviyeye gelmiştir. Metinden görüntü üreten yapay zekâ sistemleri, yapay zekânın temelini oluşturan makine öğrenme (machine learning, ML) teknolojileriyle birlikte çeşitli internet sitelerinden toplanan görsel ve yazınsal veri kümelerinden yararlanmakta ve kişinin yazacağı komut doğrultusunda daha önce ‘hiç var olmamış’ görseller oluşturabilmektedir. İstem olarak adlandırılan metin girdisi görüntü oluşumunda büyük rol oynamakta, yazılan her kelime farklı parametreleri değiştirerek yapay zekânın izleyeceği yolu belirlemektedir. Bu görsel çıktı, programa girilen her sözcük ile birlikte değişmekte ufak ayrıntılar bile sonuçta büyük farklılıklar oluşturabilmektedir. Geçmişte sanat eğitimi almamış veya hiçbir sanatsal faaliyette bulunmamış kişilerin yapay zekâya “eser” ürettirebilmesi, güncel sanatın ve sanatçının konumu ile alakalı soru işaretleri yaratmaktadır. Yapay zekâ-insan etkileşimi neticesinde, deneysel ve yinelemeli bir süreçten geçerek gerçekleştirilen üretimlerin sanatsal boyutlarına dair incelemelerin yapılması önemli görülmektedir. Bu araştırmada, nitel araştırma yöntemi/örnek olay incelemesiyle metinden görüntü üreten yapay zekâ sistemleri kullanılarak sanatsal bir çıktının elde edilebilirliği ve kimlerin, hangi süreçler doğrultusunda bu çıktıya ulaşabileceği sorularına cevap aranmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Anadolu, B. (2022). Makineler film yapmayı düşler mi?: Jan Bot örneği. SineFilozofi Dergisi, 5(10), 682-703.
  2. Artut, S. (2019). Yapay zekâ olgusunun güncel sanat çalışmalarındaki açılımları. İnsan&İnsan, 6(22), 767-783. Bayhan, M. (1996). Yazılarla fotoğraf, İstanbul: Ege Yayınları.
  3. Baio, A. (2022). Exploring 12 million of the 2.3 billion images used to train stable diffusion’s image generator. Waxy. Erişim: 17 Aralık 2022, https://waxy.org/2022/08/exploring-12-million-of-the-images-used-to-train-stable- diffusions-image-generator/
  4. Boden, M. A. (2004). The creative mind: myths and mechanisms. London: Routledge.
  5. Bulut Kılıç, İ. (2022). Günümüzde dijitalleşen sergileme olanakları ve sanat yapıtının yitirilen aurası. Uluslararası İletişim ve Sanat Dergisi, 3(6). 1-19.
  6. Butterick, M. (2023). We’ve filed a lawsuit challenging Stable Diffusion, a 21st-century collagetool that violates the rights of artists. Erişim: 21 Ocak 2023, https://stablediffusionlitigation.com/
  7. Cetinic, E. ve She, J. (2021). Understanding and creating art with ai: review and outlook. ArXiv. Erişim: 28 Kasım 2022, https://arxiv.org/abs/2102.09109
  8. Elgammal, A. (2019). Ai is blurring the definition of artist: Advanced algorithms are using machine learning to create art autonomously. American Scientist, 107(1). 18–22.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

8 Mayıs 2023

Kabul Tarihi

20 Aralık 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 42 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Aslan, T., & Aydın, K. (2023). Metinden Görüntü Üretme Potansiyeli Olan Yapay Zekâ Sistemleri Sanat ve Tasarım Performanslarının İncelenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42(2), 1049-1198. https://doi.org/10.7822/omuefd.1293657
AMA
1.Aslan T, Aydın K. Metinden Görüntü Üretme Potansiyeli Olan Yapay Zekâ Sistemleri Sanat ve Tasarım Performanslarının İncelenmesi. OMÜ EFD. 2023;42(2):1049-1198. doi:10.7822/omuefd.1293657
Chicago
Aslan, Tamer, ve Kemal Aydın. 2023. “Metinden Görüntü Üretme Potansiyeli Olan Yapay Zekâ Sistemleri Sanat ve Tasarım Performanslarının İncelenmesi”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 42 (2): 1049-1198. https://doi.org/10.7822/omuefd.1293657.
EndNote
Aslan T, Aydın K (01 Aralık 2023) Metinden Görüntü Üretme Potansiyeli Olan Yapay Zekâ Sistemleri Sanat ve Tasarım Performanslarının İncelenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 42 2 1049–1198.
IEEE
[1]T. Aslan ve K. Aydın, “Metinden Görüntü Üretme Potansiyeli Olan Yapay Zekâ Sistemleri Sanat ve Tasarım Performanslarının İncelenmesi”, OMÜ EFD, c. 42, sy 2, ss. 1049–1198, Ara. 2023, doi: 10.7822/omuefd.1293657.
ISNAD
Aslan, Tamer - Aydın, Kemal. “Metinden Görüntü Üretme Potansiyeli Olan Yapay Zekâ Sistemleri Sanat ve Tasarım Performanslarının İncelenmesi”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 42/2 (01 Aralık 2023): 1049-1198. https://doi.org/10.7822/omuefd.1293657.
JAMA
1.Aslan T, Aydın K. Metinden Görüntü Üretme Potansiyeli Olan Yapay Zekâ Sistemleri Sanat ve Tasarım Performanslarının İncelenmesi. OMÜ EFD. 2023;42:1049–1198.
MLA
Aslan, Tamer, ve Kemal Aydın. “Metinden Görüntü Üretme Potansiyeli Olan Yapay Zekâ Sistemleri Sanat ve Tasarım Performanslarının İncelenmesi”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 42, sy 2, Aralık 2023, ss. 1049-98, doi:10.7822/omuefd.1293657.
Vancouver
1.Tamer Aslan, Kemal Aydın. Metinden Görüntü Üretme Potansiyeli Olan Yapay Zekâ Sistemleri Sanat ve Tasarım Performanslarının İncelenmesi. OMÜ EFD. 01 Aralık 2023;42(2):1049-198. doi:10.7822/omuefd.1293657

Cited By