İlkokul Düzeyindeki Destek Eğitim Odalarında Ders Veren Öğretmenlerin Yardımcı Teknoloji Kullanımına İlişkin Görüşleri

Öz

Özel gereksinimli bireylerin genel eğitim müfredatından en üst düzeyde yararlanabilmeleri için bulundukları her türlü eğitim ortamının, bireylerin gereksinimleri doğrultusunda düzenlenmesi gerekmektedir. Söz konusu düzenlemelerden biri de yardımcı teknolojilerin öğrenme ortamlarında kullanılmasıdır. Bu süreçte özel gereksinimli bireylere teknoloji destekli eğitim veren öğretmenlerin teknolojiye ilişkin yönelik bilgi ve deneyimi önemlidir. Bu bağlamda araştırmanın amacı, ilkokul düzeyindeki destek eğitim odalarında ders veren öğretmenlerin yardımcı teknolojileri kullanımına ilişkin görüşlerini belirlemektir. Çalışma nitel araştırma yaklaşımı temelinde durum çalışması olarak yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemine göre belirlenmiş, destek eğitim odalarında aktif olarak ders veren 15 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma verileri 2024-2025 eğitim öğretim yılında yarı yapılandırılmış görüşme soruları ile toplanmıştır. Görüşmeler öğretmenlerle yüz yüze olarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Çalışma sonunda, katılımcı öğretmenlerin destek eğitim uygulamalarında yüksek düzey yardımcı teknolojilerden yararlandıkları belirlenmiştir. Öğretmenlerin yardımcı teknolojileri kullanarak öğrencilerin başarısını artırmayı ve öğrenmelerini kolaylaştırmayı amaçladıkları ortaya çıkmıştır. Bu süreçte öğretmenlerin yardımcı teknolojilere yönelik erişim ve alt yapı problemleri yaşadıkları tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda; Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yetersizlik türlerine göre kaynaştırma uygulamalarındaki öğrencilere teknoloji destekli materyallerin geliştirilmesi, donanım ve alt yapı problemlerinin hızlı bir şekilde çözülmesi gerekliliği önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Yardımcı Teknolojiler
• Destek Eğitim Odası
• Kaynaştırma Uygulamaları

Teachers’ Views on the Use of Assistive Technologies in Primary School Resource Rooms

Öz

In order for individuals with special needs to benefit from the general education curriculum at the highest level, all educational environments they are in must be arranged according to their needs. One of these arrangements is the use of assistive technologies in learning environments. In this process, the knowledge and experience of teachers who provide technology-assisted education to individuals with special needs regarding technology is important. In this context, the aim of the study is to determine the views of teachers who teach in resource rooms at the elementary school level regarding the use of assistive technologies The study was conducted as a case study based on qualitative research approach. The study group consisted of 15 teachers actively teaching in resource rooms, determined by purposive sampling method. Research data were collected through semi-structured interview questions during the 2024-2025 academic year. Interviews were conducted face-to-face with teachers. The obtained data were subjected to content analysis. At the end of the study, it was determined that participant teachers utilized high-level assistive technologies in resource room practices. It was revealed that teachers aimed to increase student achievement and facilitate learning by using assistive technologies. In this process, it was found that teachers experienced access and infrastructure problems regarding assistive technologies. As a result of the research, it is recommended that the Ministry of National Education develop technology-assisted materials for students in inclusive education according to their disabilities and quickly resolve hardware and infrastructure problems.

Anahtar Kelimeler

• Assistive Technologies
• Resource Room
• Inclusion Practices

Kaynakça

1. Al-Dababneh, K. A., & Al-Zboon, E. K. (2022). Using assistive technologies in the curriculum of children with specific learning disabilities served in inclusion settings: teachers’ beliefs and professionalism. Disability and Rehabilitation: Assistive Technology, 17(1), 23–33. https://doi.org/10.1080/17483107.2020.1752824
2. Aljadaan, M. A., & Almohayya, B. M. (2023). The reality of ımplementation of the supportive technologies in the resource room from the viewpoint of the learning disabilities teachers in mecca region. Journal of Tikrit University for Humanities, 30(1), 374–405. https://doi.org/10.25130/jtuh.30.1.1.2023.19
3. Alkahtani, K. D. (2013). Teachers’ knowledge and use of assistive technology for students with special educational needs. Journal of Studies in Education, 3(2), 65-86. http://dx.doi.org/10.5296/jse.v3i2.3424
4. Al-Nawasreh, F. (2025). Teacher assistive teachers application of assistive technology in the education of students with learning disabilities. International Journal on Culture, History, and Religion, 7(1), 556-585. https:// doi.org/10.63931/ijchr.v7i1.510
5. Alper, S., & Raharinirina, S. (2006). Assistive Technology for Individuals with Disabilities: A Review and Synthesis of the Literature. Journal of Special Education Technology, 21(2), 47-64. https://doi. org/10.1177/016264340602100204
6. Aslan, C. (2018). Özel eğitim öğretmenlerinin yardımcı teknolojilere yönelik tutumları. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 8(1), 102- 120. https://doi.org/10.17943/etku.319972
7. Atanga C., Jones B. A., Krueger L. E., Lu S. (2020). Teachers of students with learning disabilities: Assistive technology knowledge, perceptions, interests, and barriers. Journal of Special Education Technology, 35(4), 236–248. https://doi.org/10.1177/0162643419864858
8. Batu, E. S. (2000). Kaynaştırma, destek hizmetler ve kaynaştırmaya hazırlık etkinlikleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 2(4), 35-45. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ozelegitimdergisi/ article/179647

9. Blackhurst, A. E. (2005). Perspectives on applications of technology in the field of learning disabilities. Learning Disability Quarterly, 28(3), 175-178.
10. Bouck, E. C., & Flanagan, S. (2009). Assistive technology and mathematics: What is there and where can we go in special education. Journal of Special Education Technology, 24(2), 17-30. https://doi. org/10.1177/016264340902400202
11. Campado, R. J., Toquero, C. M. D., & Ulanday, D. M. (2023). Integration of assistive technology in teaching learners with special educational needs and disabilities in the Philippines. International Journal of Professional Development, Learners and Learning, 5(1), 1-12. https://doi.org/10.30935/ijpdll/13062
12. Christensen, B. L., Johnson, B. R., & Turner, A. L. (2015). Research methods, design and analysis (12th ed.). Pearson.
13. Cooc, N. (2019). Teaching students with special needs: International trends in school capacity and the need for teacher professional development. Teaching and Teacher Education, 83(7), 27-41. https://doi.org/10.1016/j. tate.2019.03.021
14. Cook, A. M., & Polgar, J. M. (2014). Assistive technologies-e-book: principles and practice. Elsevier Health Sciences.
15. Copley, J., & Ziviani, J. (2004). Barriers to the use of assistive technology for children with multiple disabilities. Occupational Therapy International, 11, 229-243. https://doi.org/10.1002/oti.213
16. Creswell, W. J. (2012). Educational research Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research (4th ed.). Boston: Pearson.
17. Çay, E., Yıkmış, A. & Özgüç, C. S. (2020). Özel eğitimde teknoloji kullanımına ilişkin özel eğitim öğretmenlerinin deneyim ve görüşleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 8(2), 629-648. https://doi.org/10.14689/issn. 2148-624.1.8c.2s.9m
18. Edyburn, D. L. (2000). Assistive technology and students with mild disabilities. Focus on exceptional children, 32(9), 1-24. https://doi.org/10.17161/fec.v32i9.6776
19. Eldeniz Çetin, M. ve Geçal, İ. (2017). Zihinsel yetersizliği olan öğrencilerle çalışan öğretmenlerin eğitimde teknoloji kullanımına yönelik görüşleri ve önerilerinin belirlenmesi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 52(5), 624-635. https://doi.org/10.16992/ASOS.12631
20. Fälth, L., & Selenius, H. (2024). Primary school teachers’ use and perception of digital technology in early reading and writing education in inclusive settings. Disability and Rehabilitation: Assistive Technology, 19(3), 790–799. https://doi.org/10.1080/17483107.2022.2125089
21. Flanagan, S., Bouck, E. C., & Richardson, J. (2013). Middle school special education teachers’ perceptions and use of assistive technology in literacy instruction. Assistive Technology, 25(1), 24-30. https://doi.org/10.1080/ 10400435.2012.682697
22. Fraenkel, R. J., Wallen, E. N., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education (8th ed.). New York: McGraw-Hill.
23. Friend, M., & McNutt, G. (1984). Resource room programs: Where are we Now? Exceptional Children, 51(2), 150-155.https://doi.org/10.1177/001440298405100207
24. Garcia, K. D., & Seevers, R. L. (2005). General education teachers’ attitude regarding the use in their classes of assistive technology by students with learning disabilities. Electronic Journal for Inclusive Education, 1(9),1-19.
25. Glomb, K., & Morgan, D. P. (1991). Resource room teachers use of strategies that promote the success of handicapped students in regular classrooms. The Journal of Special Education, 25(2), 221-235. https://doi. org/10.1177/002246699102500206
26. Grönlund, Å., Lim, N., & Larsson, H. (2010). Effective use of assistive technologies for inclusive education in developing countries: Issues and challenges from two case studies. International Journal of Education and Development using ICT, 6(4), 5-26.
27. Guskey, T. R. (2002). Professional development and teacher change. Teachers and Teaching, 8(3), 381-391. https:// doi.org/10.1080/135406002100000512
28. Harish, J., Kumar, K., & Raja, D., W (2013). Bringing ICT to teach science education for students with learning difficulties. i-managers Journal of School Educational Technology, 8(4), 1–5. https://doi.org/10.26634/ JSCH.8.4.2245
29. Hasselbring, T. S., & Glaser, C. H. W. (2000). Use of computer technology to help students with special needs. The Future of Children, 10(2), 102-122. https://doi.org/10.2307/1602691
30. Judge, S., Floyd, K. & Jeffs, T. (2008). Using an Assistive Technology Toolkit to Promote Inclusion. Early Childhood Educ J, 36, 121–126. https://doi.org/10.1007/s10643-008-0257-0
31. Karal, H., Reisoğlu, İ. & Günaydın, E. (2010). İlköğretim bilişim teknolojileri dersi öğretim programının değerlendirilmesi. Cukurova University Faculty of Education Journal, 38(3), 46-64.
32. Karamuklu, E. S. ve Karakoç, B (2024). Kaynaştırma öğrencisi olan sınıf öğretmenlerinin öğretimsel uyarlama çalışmalarında teknoloji/dijital içerik kullanımına ilişkin görüşleri. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (37), 274-296. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1498739
33. Kargın, T. (2004). Kaynaştırma: Tanımı, gelişimi ve ilkeleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 5(2), 1-13. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000080
34. Kaya, F., Kasap, C., Karabulut, H. A. ve Uçar, A. S. (2024). Özel eğitim öğretmenlerinin yardımcı teknoloji kullanmaya ilişkin deneyimleri. Yaşadıkça Eğitim, 38(2), 354-371. https://doi.org/10.33308/26674874.2024382618
35. King, F. (2014). Evaluating the impact of teacher professional development: An evidence-based framework. Professional Development in Education, 40(1), 89-111. https://doi.org/10.1080/19415257.2013.823099
36. Kozma, R. B. (2003). Technology and classroom practices: An ınternational study. Journal of Research on Technology in Education, 36(1), 1–14. https://doi.org/10.1080/15391523.2003.10782399
37. Kundu A., Bej T., Dey K. N. (2020). Indian educators’ awareness and attitude towards assistive technology. Journal of Enabling Technologies, 14(4), 233–251. https://doi.org/10.1108/JET-04-2020-0015
38. Kurt, A. ve Erden, M.K. (2024). Investigation of the opinions of pre-service special education teachers on the use of assistive technologies in special education. Educ Inf Technol 29(1), 51–76. https://doi.org/10.1007/ s10639-023-12278-3
39. Kutlu, M., Schreglmann, S. ve Cinisli, N. A. (2018). Özel eğitim alanında çalışan öğretmenlerin özel eğitimde yardımcı teknolojilerin kullanımına ilişkin görüşleri. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 1540-1569. https://doi.org/10.23891/efdyyu.2018.115
40. Lahm, E. A., & Sizemore, L. (2001). Factors that ınfluence assistive technology decision making. Journal of Special Education Technology, 17(1), 15-26. https://doi.org/10.1177/016264340201700102
41. Lamond, B., & Cunningham, T. (2019). Understanding teacher perceptions of assistive technology. Journal of Special Education Technology, 35(2), 97-108. https://doi.org/10.1177/0162643419841550
42. H., & Templeton, R. (2008). Ensuring equal access to technology: Providing assistive technology for students with disabilities. Theory Into Practice, 47(3), 212–219. https://doi.org/10.1080/00405840802153874
43. Lee, Y., & Vega, L. A. (2005). Perceived knowledge, attitudes, and challenges of AT use in special education. Journal of Special Education Technology, 20(2), 60-63. https://doi.org/10.1177/016264340502000208
44. Majoko, T. (2018). Zimbabwean general education preschool teacher needs in inclusion. Sage Open, 8(2), 1-16. https://doi.org/10.1177/2158244018777568
45. Marino, M. T. (2009). Understanding how adolescents with reading difficulties utilize technology-based tools. Exceptionality, 17(2), 88–102. https://doi.org/10.1080/09362830902805848
46. McMillan, J., & Schumacher, S. (2014). Research in education evidence-based inquiry (7th ed.). London: Pearson.
47. Memduhoğlu, H. B., & Altunova, N. (2020). Views of the classroom teachers working in resource rooms about support education activities. 19(2), 991–1004. https://doi.org/10.17051/ILKONLINE.2020.695842
48. Mikropoulos, T.A., & Iatraki, G. (2023) Digital technology supports science education for students with disabilities:A systematic review. Education and Information Technologies, 28(4), 3911–3935 https://doi.org/10.1007/
49. Miles, M. B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis. CA: Sage Publications.
50. Millî Eğitim Bakanlığı, (2025). Milli eğitim istatistikleri örgün eğitim 2024-2025. http://sgb.meb.gov.tr/www/icerik_ goruntule.php?KNO=424
51. Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). Özel eğitim hizmetleri yönetmeliği. T.C. Resmî Gazete (Sayı: 30471). https://www.resmigazete. gov.tr/eskiler/2018/07/20180707-8.htm
52. Murugaiyan, A., & Arulsamy, S. (2013). Attitude of student teachers towards integration of assistive technology in inclusive classrooms. International Journal of Teacher Educational Research (IJTER), 2(4), 1-8.
53. O’Sullivan, K., McGrane, A., Long, S., Marshall, K., & Maclachlan, M. (2023). Using a systems thinking approach to understand teachers perceptions and use of assistive technology in the republic of Ireland. Disability and Rehabilitation: Assistive Technology, 18(5), 502–510. https://doi.org/10.1080/17483107.2021.1878297
54. Ok, M. W., & Rao, K. (2019). Digital tools for the ınclusive classroom: google chrome as assistive and ınstructional technology.
55. Journal of Special Education Technology, 34(3), 204-211. https://doi.org/10.1177/0162643419841546
56. Özdamar, O. (2016). Öğretmenlerin özel eğitim sınıflarında yardımcı teknoloji kullanımına ilişkin görüşlerinin belirlenmesi (Tez Numarası: 438271) [Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi]. Yüksek Öğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi Parsons, S., Mitchell, P., & Leonard, A. (2004). The use and understanding of virtual environments by adolescents with autistic spectrum disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders, 34(40), 449–464. https://doi.org/10.1023/B:JADD.0000037421.98517.8d
57. Poel E. S., Wood J., Schimidt N. (2013). Including assistive technology in teacher preparation: Exploring one approach. Learning Disabilities: A Multidisciplinary Journal, 19(1), 29–37. https://eric.ed.gov/?id=EJ1013986
58. Reed, P., Bowser, G. (2005). Assistive technology and the IEP. In.D. Edyburn, K.Higgins, ve R. Boone (Eds.), Handbook of special education technology research and practice içinde (pp. 61–77). Whitefish Bay, WI: Knowledge by Design.
59. Sani-Bozkurt, S. (2017). Özel eğitimde dijital destek: Yardımcı teknolojiler. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 3(2), 37-60. https://izlik.org/JA25MS59AS
60. Sarı, H. & Karamuklu, E. S. (2021). Destek eğitim odalarında ders veren öğretmenlerin kaynaştırma öğrencilerine yönelik kullanılan materyal ve teknolojik aletlerin teminine ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Turkish Special Education Journal: International, 3(2), 27-53. https://izlik.org/JA56WG95ZY
61. Selwyn, N. (2016). Education and technology: Key issues and debates. Bloomsbury Publishing. Smith, D. W., Kelley, P., Maushak, N. J., Griffin-Shirley, N., & Lan, W. Y. (2009). Assistive technology competencies for teachers of students with visual impairments. Journal of Visual Impairment & Blindness, 103(8), 457-469.
62. Smith, D. D., & Tyler, N.C. (2011). Effective inclusive education: Equipping education professionals with necessary skills and knowledge. Prospects, 41(3), 323–339. https://doi.org/10.1007/s11125-011-9207-5
63. Sola-Özgüç, C., & Cavkaytar, A. (2014). Teacher use of instructional technology in a special education school for students with intellectual disabilities: A case study. Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry, 5(1), 47- 59. https://doi.org/10.17569/tojqi.14394
64. Sönmez, M. ve Sönmez, S. (2023). Özel gereksinimli bireylerle çalışan öğretmenlerin dijital oyunlara/uygulamalara ilişkin görüşleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi 57 (3), 1210-1233. https://doi.org/10.53444/deubefd.1256959
65. Swanson, H. L., & Jerman, O. (2007). The influence of working memory on reading growth in subgroups of children with reading disabilities. Journal of experimental child psychology, 96(4), 249-283. http://dx.doi.org/ 10.1016/j.jecp.2006.12.004
66. Thurlow, M. L., Ysseldyke, J. E., Grader, J. L., & Algozzine, B. (1983). What’s special about the special educationresource room for the learning disabled student? Learning Disability Quarterly, 6, 283-288. https://doi. org/10.2307/1510439
67. Ünay, E. (2012). Bireysel destek eğitiminin kaynaştırma öğrencilerinin matematik başarıları ve özyeterlilik algıları üzerindeki etkililiği (Tez Numarası: 313082) [Yayımlanmamış doktora tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Yüksek Öğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
68. Xin, J. F., & Sutman, F. X. (2011). Using the smart board in teaching social stories to students with autism, Exceptional Children, 43(4), 18-24. https://doi.org/10.1177/004005991104300402
69. Yazıcıoğlu, T. (2020). Destek eğitim odalarında görev yapan öğretmenlerin destek eğitim odalarının işleyişine ilişkin görüşleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 21(2) 299-327.https:// doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.584392
70. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin.
71. Yıldız, H. & Atamtürk, N. (2024). İlkokullarda uygulanan destek eğitim odası hizmetine ilişkin öğretmen görüşleri. Eğitim Akademik Araştırması, 52(1), 123-143. https://doi.org/10.33418/education.1421792