The Past and Present of Teacher Training Schools (The Case of Lâdik Akpınar Teacher Training High School)

Yıl 2025, Cilt: 44 Sayı: 2, 871 - 900, 31.12.2025

Esra Dikbaş , İbrahim Gül

https://doi.org/10.7822/omuefd.1795257

Öz

Various teacher training models have been implemented from the Ottoman Empire to the present day. In this regard, Turkey has approximately 175 years of experience. A country with such a long history of teacher training has wasted time experimenting with the education models of different states. This study focuses on the importance of teacher training schools in the teacher training process and examines the role and history of the Lâdik Teacher Training School in teacher training. The study group consists of teachers who participated in education and training activities at this school. In this study, interviews were conducted with 10 participants who graduated from these schools at different times. A semi-structured interview form developed by the researchers was used as a data collection tool in the study. Data was collected using the document analysis method for the theoretical aspect of the research, and observations were made on the school buildings. This school, which was established as a Village Institute to train teachers for the village, later served as a Primary Teacher Training School, Teacher High School, and Anatolian Teacher High School.This study was conducted using the example of Akpınar Teacher Training High School. According to the findings of this study, it was observed that the buildings of this institution, which has served our country by training teachers for a long time, are on the verge of collapse due to the lack of maintenance and repair. Part of the school has been given to the Science High School and is not being used effectively. A college has been established on part of its land. It is considered most appropriate to use such an institution, which has made significant contributions to the development of Ladik district, as a teacher training center again. In this context, it is recommended that the Ministry of National Education review its teacher training policies.

Anahtar Kelimeler

Teacher , Teacher Training , Teacher Training School , Teaching Profession

Öğretmen Okullarının Dünü-Bugünü (Lâdik Akpınar Öğretmen Lisesi Örneği)

Öz

Osmanlı Devletinden günümüze kadar farklı öğretmen yetiştirme modelleri uygulanmıştır. Bu bakımdan Türkiye yaklaşık yüz yetmiş beş yıllık bir deneyime sahiptir. Bu kadar uzun bi rsüre öğretmen yetiştirme deneyimine sahip olan bir ülke farklı devletlerin eğitim modellerini deneyerek zaman kaybetmiştir. Bu çalışmada, öğretmen okullarının öğretmen yetiştirme sürecinde önemi üzerinde durulmaya çalışılmış ve Lâdik Öğretmen okulunun öğretmen yetiştirmedeki yeri ve geçmişi ele alınmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, bu okulda eğitim ve öğretim çalışmalarına katılmış olan öğretmenler oluşturmaktadır. Bu çalışmada farklı zamanlarda bu okullardan mezun 10 katılımcı ile görüşme yapılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından geliştirilmiş yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın kuramsal yönüne ilişkin doküman analizi yöntemiyle veriler toplanmış ve okul eklentileri olan binalar üzerinde gözlemler yapılmıştır. Köye öğretmen yetiştirme kamacıyla Köy Enstitüsü olarak kurulmuş olan bu okul daha sonra İlköğretmen Okulu, Öğretmen Lisesi ve Anadolu Öğretmen Lisesi olarak hizmet vermiştir. Bu araştırmada, Akpınar Öğretmen Lisesi örneği üzerinde çalışma yürütülmüştür. Bu çalışmadan elde edilen bulgulara göre, ülkemize uzun süre öğretmen yetiştirerek hizmetetmiş bu kurumun binalarının bakım onarımı yapılamadığından yıkılmak üzere olduğu gözlemlenmiştir. Okulun bir kısmı Fen Lisesine verilmiş olup etkili olarak kullanılamamaktadır. Bir kısım arsası üzerine yüksekokul kurulmuştur. Ladik ilçesinin gelişmesine önemli katkılar sağlamış bulunan böyle bir kurumun yine öğretmen yetiştirme merkezi olarak kullanılması en uygun seçenek olarak görülmektedir. Bu bağlamda, Milli Eğitim Bakanlığının öğretmen yetiştirme politikalarını gözden geçirmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen , Öğretmen Yetiştirme , Öğretmen Okulu , Öğretmenlik Mesleği

Kaynakça

• Akandere, O., & Yılmaz, N. Y. (2017). Köy enstitülerine alınacak talebe hakkında maarif vekâletince yayınlanan 18 Ağustos 1941 tarihli genelge’nin esasları ve uygulanması. Atatürk Dergisi, 6(2), 1-17.
• Akay, M. (2017). Köy enstitülerinde yetişen kadın öğretmenlerin Türk toplumuna etkileri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın.
• Aküzüm, C. (2006). Öğretmen yetiştirme geleneğinin güncel duruşuna ilişkin öğretmen/ öğretim elemanı görüşlerinin değerlendirilmesi, (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi), Dicle Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Diyarbakır.
• Arslan, Ö., Ö. (2018). Köy Enstitülerinin toplum kalkınmasındaki rolü. Barış Araştırmaları ve Çatışma Çözümleri Dergisi, 6(1), 84-119.
• Anayasa (1982). T.C. Anayasası, Resmi Gazete, Tarih: 9.11.1982, Sayı:17863 (Mükerrer).
• Aysal, N. (2005). Anadolu’da aydınlanma hareketinin doğuşu: Köy enstitüleri. Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi. 35-36, 267-282.
• Başer, N., Kırcı, F., Baştuğ, E., Tezcan, C., Şibik, N. (1995), Türkiye’de Öğretmen Yetiştirme (1848-1995), Ankara: MEB Yayınları
• Benli, F. (2020). İlkokullara öğretmen yetiştirme (1923-2018), Milli Eğitim, 49(228), 71-105.
• Bilir, A. (2011). Türkiye’de öğretmen yetiştirmenin tarihsel evrimi ve istihdam politikaları, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 44(2), 223-246.
• Burgaç, M. (2012). Köy enstitülerinde eğitim ve öğretim. Atatürkçü Bakış, 2(4), 117-145.
• Candoğan, G. (1999). Köy enstitüleri sistemi ve çağdaş eğitim. Konya: Karaman Kültür ve Eğitim Vakfı Yayınları.
• Çağlayan, E. (2014). Köy Enstitüleri’nin açılması ve Dicle Köy Enstitüsü. International Periodical fort he Languages, LiteratureandHistory of TurkishorTurkic. 9(1), 119-132.
• Çakıcı, S. ve Çorakbaş, F., G. (2013). Hasanoğlan Köy Enstitüsü ve Yüksek Köy Enstitüsü Yerleşkesi’nin tarihçesi ve değerleri. Mimarlık Dergisi, 369,http://www. mimarlikdergisi. com/index.cfm?sayfa=mimarlik&DergiSayi=383&RecID=3034
• Deringöl, Y. (2007). Türkiye'de Cumhuriyet döneminden günümüze ilköğretim öğretmenleri yetiştirilmesinin tarihsel boyutu ve eğitimcilerin görüşlerinin değerlendirilmesi üzerine bir araştırma, Hasan AH Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 2, 17-27
• Doğan, T. (2020). Kuruluşunun 172. Yılında öğretmen okulları, https://www. anafikir.gen.tr/kurulusunun-172-yilinda-ogretmen-okullari-tahsin-dogan/
• Erdoğan, İ. (2014). Türk Eğitim sisteminin değişmeyen karakteri: Açmak ve kapatmak. Yeni Türkiye, 56, 1-4 file:///C:/Users/admin/Downloads/Downloads/ TURK_ EGITIM_SISTEMININ_DEGISMEYEN_ KARAKT.pdf
• Ergenekon, B, (2021). Yerelden Genele Köy Enstitüleri ve Türkiye, https:// dagarcikturkiye.com/2021/01/01/yerelden-genele-koy-enstituleri-ve-turkiye/
• Erol, M. ve Erol, F., Z, (2021). Yeniden var olma sürecinde köy enstitülerinin rolü. Akademik MATBUAT, 5(1), 73-90.
• Ezer, F. (2020, “Köy Enstitülerinin Türk Eğitim tarihindeki yeri ve önemi”, Belgi Dergisi, 2(19), 1786-1804.
• Genç, S., Zs. (2005). Sınıf öğretmeni yetiştirme meselemiz, Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 11, 86-99.
• Gerede, İ. (2016). Bu ülkede “öğretmen okulları” vardı, https://www.sonhaber.com.tr/ makale/bu-ulkede-ogretmen-okullari-vardi-3294-html
• Geyveli, N. E. (2018). Köy enstitüleri tarihi. [Yayınlanmamış makale metni]. Academia.edu.
• Gül. İ. (1994). Anadolu öğretmen liselerinde öğrenci hizmetlerinin yönetimi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara
• Gündüz, Y. (2021). Türkiye’de öğretmen okullarının ve köy enstitülerinin doğuşunda John Dewey etkisi, Eleştirel Pedagoji, 67, 81-86.
• Haugland, S. W. (2000). Early childhood classrooms in the 21st century: Using computers to maximize learning. Young Children, 55(1), 12–18.
• Jennings, N., Wartella, E., Rideout, V., & Lauricella, A. R. (2009). Digital media in the lives of very young children. Journal of Applied Developmental Psychology, 30(1), 5–16. https://doi.org/10.1016/j.appdev.2008.10.004
• Kafkas, İ. G. (2011). Yeniden köy enstitüleri (2. Basım). İstanbul: Bordo Siyah Yayınları.
• Kanad, F., (1948), Pedagoji tarihi, İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
• Kapluhan, E. (2012). Atatürk dönemi eğitim seferberliği ve köy enstitüleri. Marmara Coğrafya Dergisi. 26, 172-194.
• Kavcar, C. (1982). Tarihe karışan bir öğretmen modeli: Yüksek öğretmen okulu. A.Ü. Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 197-214.
• Keleş, R. (1998). Kentbilim terimleri sözlüğü. İmge Kitabevi.
• Klein, P. S., Nir-Gal, O., & Darom, E. (2000). The use of computers in early childhood centers: The effects of computer use on children's level of cognitive functioning in early childhood. Early Child Development and Care, 160(1), 33-51.
• Koşar, Ç. (2009). Samsun- Ladik- Akpınar Anadolu Öğretmen Lisesi, http://wowturkey.com/forum/ viewtopic.php?t=90018Erişim: 5.1.2023
• LADER (8 Eylül 2025). Pilav günleri, https://www.lader.org.tr/category/pilav-gunleri
• Kuru, M. ve Uzun, H. (2008). Türkiye’de öğretmen adaylarının seçiminde 1954 örneği. GÜ, Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(3), 207-232
• MEB (1926). Maarif Teşkilatına Dair Kanun. Resmî Ceride Tarih: 3/IV/1926, Sayı: 338)
• MEB (1998). Anadolu Öğretmen Liseleri Yönetmeliği. Resmi Gazete: Tarih: 6.9.1998; Sayı: 23455
• MEB. (2010). Bilgi İşlem ve İstatistik Şube Müdürlüğü, 2009 – 2010 Sayısal Verileri, Ankara.
• MEB (2014). Ortaöğretim Genel Müdürlüğünün 9.6.2014 gün ve 2333799 sayılı yazısı
• Mutlu, A. ve Yaşar, M., N. (2025). Sürdürülebilir çevre etiği için ulusal bir olanak olarak köy enstitüleri ve Akpınar Köy Enstitüsü kütüphanesi. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi (JEBPIR) 11(1), 101- 121.
• ÖSYM (1999). ÖSYS: Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi, https://www.osym.gov.tr/ TR,2565/tablo-3-anadolu-ogretmen-lisesi-ve-ogretmen-lisesi-fenfen-bilimleriklasik-fenmatematiktabii-bilimler.html
• Öztürk, C. (1991). Atatürk devri öğretmen yetiştirme politikası. Türk Tarih Kurumu Yayınları. Resmî Gazete (1990). Anadolu öğretmen liseleri yönetmeliği, Tarih: 12.12.1990 Sayı: 20723
• Sandberg, A. (2002). Preschool teacher's conceptions of computers and play. Information Technology in Childhood Education Annual, 2002(1), 245–262.
• Susar-Kırmızı, F. (2015). Köy enstitülerinde öğretmen yetiştirmede kullanılan yöntemler, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 43, 1-11.
• Şahin, A. ve Öztürk, A., A. (2022). Türk Eğitim tarihinde özgün bir model: Köy enstitüleri ve karma eğitim, Akademik Bakış, 19(79), 54-80.
• Şeren, M. (2008). Köye öğretmen yetiştirme yönüyle köy enstitüleri. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28 (1), 203-226.
• Tezcan, M. (1996). Eğitim Sosyolojisi. (10.Baskı), Ankara: Feryal Matbaası.
• Tonguç, İ., H. (1998), Eğitim yoluyla canlandırılacak köy (3. Baskı). Ankara: Köy Enstitüleri ve Çağdaş Eğitim Vakfı Yayınları
• Tural, A. (2016). Türk Eğitim tarihinde alternatif bir model: Köy enstitüleri, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4 (2), s.17-21
• Turan, S. (1999). Unutulan okullar: devlet parasız yatılı okullar üzerine yapılan nicel bir araştırma, VIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, (s. 1-19) 1-3 Eylül 1999.
• Türkmen, İ. (2017). Rural revitalization and the village ınstitutes experience in Turkey (19401954). European Journal of Multi disciplinary Studies, 6(1), 17-22.
• Uygun, S. (2010). GÜ, Türkiye’de öğretmen adaylarının seçimi ile ilgili bazı uygulamaların tarihsel analizi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30 (3),707-730.
• Ülkmen, İ. H. (1960). Mahalli İdareler Maliyesi Dersleri, Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları: 103/85.
• Yağar, F., & Dökme, S. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: Nicel ve nitel yaklaşımlar üzerine bir inceleme. Sosyal Bilimler Metinleri, 2018(2), 14–23.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (6. Baskı).Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Yiner, A. (2012). Köy Enstitüleri Üzerine Bir Deneme. International Journal of SocialScience, 5 (4), 307-312.
• Wang, X. C., & Hoot, J. L. (2006). Information and communication technology in early childhood education. Early Education and Development, 17(3), 317–322. https://doi.org/10.1207/s15566935eed1703_1
• Wikipedi (2023). Akpınar Fen Lisesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Akp%C4%B1nar_ Fen_Lisesi Erişim: 5.1.2023
• URL 1 (2023). Ladik Akpınar Öğretmen Lisesi, https://www.oocities.org/akpinarao/ tanitim. html Erişim: 5.1.2023
• URL 2 (2023). Tarihi 100 lise (İnteraktif Harita).http://ogm.meb.gov.tr/yuz-tarihi-lise/1940-AKPINAR-FEN- LISESI.html Erişim: 5.1.2023
• URL 3 (2023). Öğretmen listesinde şaşırtan isim https://www.haber7.com/guncel/ haber/1017561-ogretmen-listesinde-sasirtan-isim