Russell and Cosmological Argument: Theism-Atheism in terms of Explanatory Power

Öz

Leibniz's cosmological argument aims to deduce the existence of a necessary being from the existence of contingent beings, based on the principle of sufficient reason. According to this argument, contingent beings, whose explanation is not found within themselves, require a necessary being for their existence to be explained. In contrast, Bertrand Russell argues that seeking an explanation for the totality of contingent beings at once is meaningless and illegitimate. This study evaluates Russell's criticisms of the Leibnizian cosmological argument. Firstly, Russell's idea that the concept of a necessary being has no meaning is examined. Subsequently, Russell's thesis that the whole does not need a cause or explanation just because its individual parts have causes is critically discussed. The consideration of Russell's categorical judgment is important for the assessment of the explicative power and rationality of atheism. On the other hand, the question of whether a sufficient explanation demanded by theism for the existence of the universe can be provided within an atheistic framework is debatable. This article argues that a suitable and reasonable response to the demand for a sufficient explanation for the universe can be provided within a theistic framework.

Anahtar Kelimeler

• Philosophy of Religion
• God
• Universe
• The Principle of Sufficient Reason
• Bertrand Russell

Russell ve Kozmolojik Argüman: Açıklayıcılık Açısından Teizm-Ateizm

Öz

Leibniz’in kozmolojik argümanı, yeter neden ilkesine dayanarak olumsal varlıkların var olmasından zorunlu bir varlığın var olduğu sonucunun çıkarılmasını hedefler. Buna göre, varlığının açıklaması kendisinde bulunmayan olumsal varlıklar, varlıklarının açıklanabilmesi için zorunlu bir varlığa ihtiyaç duyarlar. Bertrand Russell ise olumsal varlıkların bütününe birden bir açıklama arayışı içerisine girmenin anlamsız olduğunu ve meşru olmadığını savunur. Bu çalışmada, Russell’ın Leibnizci kozmolojik argümana yönelttiği eleştiriler değerlendirilmiştir. Öncelikle Russell’ın zorunlu varlık kavramının bir anlamının olmadığı düşüncesi irdelenmiştir. Daha sonra ise Russell’ın âlemin tek tek parçalarının bir nedeni olmasından bütününün bir nedeni veya açıklaması olması gerekmediği tezi eleştirel bir biçimde ele alınmıştır. Russell’ın bu kategorik yargısının ele alınması, ateizmin açıklayıcılığının ve rasyonelliğinin değerlendirilmesi açısından önemlidir. Diğer yandan, teizmin âlemin varlığı için talep ettiği yeterli açıklamanın ateistik bir çerçevede verilip verilemeyeceği ise tartışmalıdır. Bu makalede, âlem için yeterli açıklama talebine teistik bir çerçevede uygun ve makul bir karşılık verilebileceği savunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Din Felsefesi
• Tanrı
• Âlem
• Yeter Neden İlkesi
• Bertrand Russell

Kaynakça

1. Ağca, Fatma Nur. “Kant ve Ontolojik Argüman”. Din ve Felsefe Araştırmaları 4/8 (Aralık 2021). 248-265.
2. Aslan, Adnan. Tanrı’nın Varlığına Dair Argümanlar ve Çağdaş Ateist Din Felsefesi Eleştirisi. İstanbul: İSAM Yayınları, 2. Basım, 2007.
3. Aydın, Mehmet S. Din Felsefesi. İzmir: İzmir İlahiyat Vakfı Yayınları, 11. Basım, 2007.
4. Beki, Münteha. Tanrı ve Mükemmellik. Ankara: İlâhiyât, 1. Basım, 2022.
5. Blumenfeld, David. “Leibniz’s Ontological and Cosmological Arguments”. Cambridge Companion to Leibniz. ed. Nicholas Jolley. 353-381. Cambridge: Cambridge University Press, 2006.
6. Copleston, F. C. Thomas Aquinas. London: Search Press, 1. Basım, 1955.
7. Cornman, James W. vd., Philosophical Problems and Arguments: An Introduction. Indianapolis: Hackett Publishing Company, 4. Basım, 1992.
8. Craig, William Lane. The Cosmological Argument from Plato to Leibniz. London: Macmillan, 2. Basım, 1986.

9. Davis, Stephen D. God, Reason and Theistic Proofs. Grand Rapids, Michigan: Wm. B. Eerdmans Publishing Company, 1. Basım, 1997.
10. Davis, Stephen T. “The Cosmological Argument and the Epistemic Status of Belief in God”. Philosophy of Religion: A Reader and Guide. ed. William Lane Craig. 82-91. Edinburgh: Edinburgh University Press, 1. Basım, 2002.
11. Edwards, Paul. “Introduction: The Existence of God”. A Modern Introduction to Philosophy: Readings from Classical and Contemporary Sources. ed. Paul Edwards & Arthur Pap. 372-389. New York: The Free Press, 5. Basım, 1966.
12. Edwards, Paul. “The Cosmological Argument”. The Cosmological Arguments: A Spectrum of Opinion. ed. Donald R. Burrill. 101-123. New York: Anchor Books, 1. Basım, 1967.
13. Erdem, Engin. Varlıktan Tanrı’ya: İbn Sînâ’nın Metafizik Delili. İstanbul: Endülüs Yayınları, 2016.
14. Fârâbî. İdeal Devlet. çev. Ahmet Arslan. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2. Basım, 2017.
15. Flew, Antony. God & Philosophy. New York: Harcourt, Brace & World, 1. Basım, 1966.
16. Gale, Richard M. On the Nature and Existence of God. Cambridge: Cambridge University Press, 1. Basım, 1991.
17. Hume, David. Din Üstüne. çev. Mete Tunçay. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1. Basım, 1979.
18. İbn Sînâ. Metafizik: İlâhiyât-ı Şifa. çev. Ekrem Demirli-Ömer Türker. İstanbul: Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları, 2011.
19. Kant, Immanuel. Critique of Pure Reason. İng. çev. ve ed. Paul Guyer & Allen Wood. Cambridge: Cambridge University Press, 1. Basım, 1998.
20. Koons, Robert C. “A New Look at the Cosmological Argument”. American Philosophical Quarterly 34/2 (Nisan 1997), 193-211.
21. Kutluer, İlhan. İbn Sînâ Ontolojisinde Zorunlu Varlık. İstanbul: İz Yayıncılık, 2013.
22. Leahy, Louis. “Contingency, in the Cosmological Argument”. Religious Studies 12/1 (Mart 1976), 93-100. https://doi.org/10.1017/S0034412500009021
23. Leibniz, G. W. “The Monadology”. The Monadology and Other Philosophical Writings. çev. Robert Latta. 215-277. Oxford: Clarendon Press, 1898.
24. Leibniz, G. W. “On the Ultimate Origination of Things”. Philosophical Essays. ed. Roger Ariew & Daniel Garber. 149-155. Indianapolis & Cambridge: Hackett Publishing Company, 1. Basım, 1989.
25. Le Poidevin, Robin. Ateizm: İnanma, İnanmama Üzerine Bir Tartışma. Çev. Abdullah Yılmaz. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 2. Basım, 2003.
26. Locke, John. An Essay Concerning Human Understanding. ed. Peter H. Nidditch. New York: Oxford University Press, 1975.
27. Mackie, J. L. The Miracle of Theism: Arguments For and Against the Existence of God. New York: Oxford University Press, 1. Basım, 1983.
28. Mehdiyev, Nebi. Çağdaş Din Felsefesinde Epistemolojik Yaklaşımlar ve Tanrı İnancının Rasyonelliği. İstanbul: İSAM Yayınları, 1. Basım, 2008.
29. Morris, Thomas V. “Perfect Being Theology”. Noûs 21:1 (Mart 1987), 19-30. http://www.jstor.org/stable/2215055
30. Oderberg, David S. “The Cosmological Argument”. The Routledge Companion to Philosophy of Religion. ed. Chad Meister & Paul Copan. 401-410. London & New York: Routledge, 2. Basım, 2013.
31. Peterson, Michael vd., Akıl ve İnanç: Din Felsefesine Giriş, İstanbul: Küre Yayınları, 2. Basım, 2009.
32. Pruss, Alexander R. “The Leibnizian Cosmological Argument”. The Blackwell Companion to Natural Theology. ed. William Lane Craig & J. P. Moreland. 24-100. West Sussex: Blackwell Publishing, 1. Basım, 2009.
33. Reçber, Mehmet Sait. Tanrı’yı Bilmenin İmkânı ve Mâhiyeti. Ankara: Kitâbiyât, 1. Basım, 2004.
34. Reçber, Mehmet Sait. “Günümüz Felsefe Akımları”. Felsefe. ed. Mehmet Bayrakdar. 390-430. Ankara: Ankara Üniversitesi Uzaktan Eğitim Yayınları, 2. Basım, 2006.
35. Reichenbach. Bruce R. The Cosmological Argument: A Reassessment. Illinois & Florida: Charles C. Thomas, 1. Basım, 1972.
36. Reichenbach, Bruce R. "Explanation and the Cosmological Argument”. Contemporary Debates in Philososophy of Religion. ed. Michael L. Peterson & Raymond J. VanArragon. 97-114. Bodmin, Cornwall: Blackwell Publishing, 2. Basım, 2005.
37. Rescher, Nicholas. Leibniz: An Introduction to His Philosophy. Aldershot, Hampshire: Gregg Revivals, 2. Basım, 1993.
38. Rowe, William. “The Cosmological Argument and the Principle of Sufficient Reason”. Man and World 1/2 (Mayıs 1968), 278-292. https://doi.org/10.1007/BF01258405
39. Rowe, William L. “Two Criticisms of the Cosmological Argument”. The Monist 54/3 (Temmuz 1970), 441-459, https://doi.org/10.5840/monist197054329
40. Rowe, William L. The Cosmological Argument. New Jersey: Princeton University Press, 1975.
41. Russell, Bertrand. A Critical Exposition of the Philosophy of Leibniz. London & New York: Routledge, 1992.
42. Russell, Bertrand. “The Existence of God”. Why I am not a Christian. London & New York: Routledge, 1. Basım, 2004.
43. Sarıyıldız, Zeyneb Betül. İmkân Kanıtı ve Yeter Neden İlkesi. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, 2014.
44. Smith, George H. Atheism: The Case Against God. Version 1.1: The Sceptic’s Bookshelf, 2003.
45. Swinburne, Richard. The Existence of God. New York: Oxford University Press, 2. Basım, 2004.
46. Taylan, Necip. İslam Düşüncesinde Din Felsefeleri. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Vakfı Yayınları, 4. Basım, 2013.
47. Taylor, Richard. Metaphysics. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice Hall, 4. Basım, 1992.
48. Yavuz, Zikri. “Kozmolojik Kanıt ve İki İtiraz”. Kelam Araştırmaları 11/1 (Ocak 2013), s. 201-220.