Araştırma Makalesi

Bibliyoterapi Temelli Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Psiko-Eğitim Programı: Karma Desenli Bir Uygulama

Sayı: 59 29 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Bibliyoterapi Temelli Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Psiko-Eğitim Programı: Karma Desenli Bir Uygulama

Öz

Bu makalenin temel amacı, bibliyoterapi tekniğine dayalı olarak yapılandırılan manevi danışmanlık ve rehberlik psiko-eğitim programının, üniversite öğrencilerinin psikolojik sağlamlık düzeylerine etkisini çok boyutlu olarak incelemektir. Çalışma, karma yöntem desenine göre planlanmış ve hem nicel hem de nitel veri toplama tekniklerinden yararlanılmıştır. Nicel araştırma aşamasında Balıkesir Üniversitesi’nde öğrenim görmekte olan 44 öğrenci deney (n = 22) ve kontrol (n = 22) gruplarına rastgele atanmıştır. Deney grubuna 12 oturumdan oluşan, tematik olarak tasarlanmış manevi danışmanlık ve rehberlik psiko-eğitim programı uygulanmıştır. Katılımcılardan elde edilen veriler Beck Kaygı Ölçeği, Beck Umutsuzluk Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği ve Yaşamı Sürdürme Nedenleri Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Bu veriler, parametrik olmayan istatistiksel analiz teknikleri olan Wilcoxon ve Mann-Whitney U testleriyle değerlendirilmiştir. Nitel boyutta ise NVivo 2020 yazılımı aracılığıyla yapılan analizlerde oturum gözlemleri, katılımcıların yansıtıcı ifadeleri ve içerik çözümlemeleri dikkate alınmıştır. Araştırma sonuçları, deney grubundaki üniversite öğrencilerinin kaygı, depresyon ve umutsuzluk düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı ve terapötik açıdan kayda değer düşüşler yaşadığını ortaya koymuştur. Yaşamı sürdürme nedenlerine ilişkin puanlardaki anlamlı artış, bireylerin yaşamla kurdukları psikolojik bağın güçlendiğini, varoluşsal düzeyde bir dayanıklılık geliştirdiklerini göstermektedir. Nitel bulgular ise katılımcıların içsel farkındalıklarında derinleşme, manevi yönelimlerinde anlam kazanımı, duygusal düzenleme yetilerinde gelişim ve toplumsal sorumluluk bilincinde artış yaşadıklarını yansıtmaktadır. Bu bulgular, bireylerin semptomatik düzeyin ötesinde bilişsel, duygusal ve spiritüel katmanlarda dönüşüm yaşadığını göstermektedir. Sonuç olarak, bibliyoterapi temelli manevi danışmanlık ve rehberlik psiko-eğitim programı, üniversite gençliğinin psikolojik sağlamlığını çok boyutlu biçimde destekleyen ve içsel denge ile toplumsal uyumu artıran etkili bir müdahale uygulaması olarak öne çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ak, Mehmet – Eşen, Emel – Özdengül, Fatma. “Mevlana Penceresinden Bilişsel Terapiler”. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi 3/1 (2014), 133–141.
  2. Aracı, Ulaş. Sûfî Hikâyelerinin Kullanıldığı, Bilişsel-Davranışçı Yaklaşımla Bütünleştirilmiş Biblioterapinin İşlevsel Olmayan Düşünceler ve Kendini Gerçekleştirme Üzerindeki Etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2007.
  3. Atalay, Mehmet. “Dinsel Metin Okuyarak Psikolojik Zorluklarla Başa Çıkmak: Bibliyoterapinin Kapsamını Genişletmek.” Ekev Akademi Dergisi 15/48 (2011), 23–52.
  4. Avcı İnci, Ayşe. “Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Bağlamında Kur’an-ı Kerim’deki Kadın Kıssalarında Bibliyoterapik Unsurlar”. Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2023.
  5. Bálint, Ágnes - Judit Magyari. “The Use of Bibliotherapy in Revealing and Addressing the Spiritual Needs of Cancer Patients.” Religions 11/3 (2020), 128. https://doi.org/10.3390/rel11030128
  6. Batson, C. Daniel - Nadia Ahmad. “Empathy‐Induced Altruism in a Prisoner's Dilemma II: What If the Target of Empathy Has Defected?” European Journal of Social Psychology 31/1 (2001), 25–36. https://doi.org/10.1002/ejsp.26
  7. Beck, Aaron T. - David A. Clark. “An Information Processing Model of Anxiety: Automatic and Strategic Processes.” Behaviour Research and Therapy 35/1 (1997), 49–58. https://doi.org/10.1016/S0005-7967(96)00069-1
  8. Beck, Aaron T. vd. “An Inventory for Measuring Clinical Anxiety: Psychometric Properties.” Journal of Consulting and Clinical Psychology 56/6 (1988), 893–897. https://doi.org/10.1037/0022-006X.56.6.893

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dini Araştırmalar (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

15 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

1 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 59

Kaynak Göster

APA
Koç, M. (2025). Bibliyoterapi Temelli Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Psiko-Eğitim Programı: Karma Desenli Bir Uygulama. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 59, 517-549. https://doi.org/10.17120/omuifd.1743263
AMA
1.Koç M. Bibliyoterapi Temelli Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Psiko-Eğitim Programı: Karma Desenli Bir Uygulama. OMÜİFD. 2025;(59):517-549. doi:10.17120/omuifd.1743263
Chicago
Koç, Mustafa. 2025. “Bibliyoterapi Temelli Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Psiko-Eğitim Programı: Karma Desenli Bir Uygulama”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy 59: 517-49. https://doi.org/10.17120/omuifd.1743263.
EndNote
Koç M (01 Aralık 2025) Bibliyoterapi Temelli Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Psiko-Eğitim Programı: Karma Desenli Bir Uygulama. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 59 517–549.
IEEE
[1]M. Koç, “Bibliyoterapi Temelli Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Psiko-Eğitim Programı: Karma Desenli Bir Uygulama”, OMÜİFD, sy 59, ss. 517–549, Ara. 2025, doi: 10.17120/omuifd.1743263.
ISNAD
Koç, Mustafa. “Bibliyoterapi Temelli Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Psiko-Eğitim Programı: Karma Desenli Bir Uygulama”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 59 (01 Aralık 2025): 517-549. https://doi.org/10.17120/omuifd.1743263.
JAMA
1.Koç M. Bibliyoterapi Temelli Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Psiko-Eğitim Programı: Karma Desenli Bir Uygulama. OMÜİFD. 2025;:517–549.
MLA
Koç, Mustafa. “Bibliyoterapi Temelli Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Psiko-Eğitim Programı: Karma Desenli Bir Uygulama”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy 59, Aralık 2025, ss. 517-49, doi:10.17120/omuifd.1743263.
Vancouver
1.Mustafa Koç. Bibliyoterapi Temelli Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Psiko-Eğitim Programı: Karma Desenli Bir Uygulama. OMÜİFD. 01 Aralık 2025;(59):517-49. doi:10.17120/omuifd.1743263