‘Simülasyon Teorisi’ ve ‘Geçiş Nesnesi’ Bağlamında Dijital Dünyada Gerçeklik Algısı

Öz

Çalışmamızda dijital dünyanın ürettiği ‘virtual reality’ ‘yapay gerçeklik’ olgusu Baudrillard’ın ‘simülasyon kuramı’ ve Winnicott’un ‘Transitional Object’ ‘geçiş nesnesi’ kavramı çerçevesinde ele alınmaktadır. Çalışmamızın amacı dijital dünyanın gerçeklik karşısında nasıl bir şekilde konumlandığını kuramsal olarak ortaya koymaktır. Baudrillard’ın gerçeğin geçersiz olduğu, simülasyon dünyasında üretilen yapay gerçeklerin gerçeğe referans vermeden kendi kendilerine referans verdiği yönündeki eleştirisi, Winnicott’un geçiş nesnesi kuramı ile birlikte ele alınarak, dijital dünyanın bir ‘potential space’ ‘ara mekan’ işlevi gördüğü ifade edilmektedir. Bu bağlamda dijital dünya, klasik dış dünyadan farklı olarak gerçekliği insan ile algoritmaların ve modellerin ortak etkileşimi sonucunda şekillendirmektedir. Özetle çalışmamız, dijital dünyayı insan ile teknolojik yapıların birlikte kurduğu bir geçiş alanı olarak yorumlayarak literatüre katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İslam Felsefesi
• Dijital Dünya
• Simülasyon
• Geçiş Nesnesi
• Ara Mekân

Perception of Reality in the Digital World in the Context of ‘Simulation Theory’ and the ‘Transitional Object’

Öz

In our study, the phenomenon of ‘virtual reality’ produced by the digital world is addressed within the framework of Baudrillard’s ‘simulation theory’ and Winnicott’s concept of the ‘transitional object.’ The aim of our study is to theoretically reveal how the digital world is positioned in relation to reality. Baudrillard’s critique—that reality has lost its validity and that the artificial realities produced in the simulation world refer only to themselves without referring to reality—is addressed together with Winnicott’s theory of the transitional object, expressing that the digital world functions as a ‘potential space.’ In this context, unlike the classical external world, the digital world shapes reality as a result of the mutual interaction between humans and algorithms and models. In summary, our study aims to contribute to the literature by interpreting the digital world as a transitional space co-constructed by humans and technological structures.

Anahtar Kelimeler

• Islamic Philosophy
• Digital World
• Simulation
• Transitional Object
• Potential Space

Kaynakça

1. Ada, Canan – Meder,Mehmet. "Benlik Sunumunun Dijitalleşmesi". Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 51(2022) 403-411. https://doi.org/10.30794/pausbed.992546
2. Adanır, Oğuz. Simülasyon Kuramı Üzerine Notlar v eSöyleşiler. İstanbul: Hayalet Kitap Yayınları, 2008.
3. Allcott, Hunt - Braghieri, Luca - Eichmeyer, Sarah - Gentzkow, Matthew. “TheWelfare Effects of Social Media”. American Economic Review 3/110 (2020), 630-672. https://doi.org/10.1257/aer.20190658
4. Arkman, Wassem – Kumar, R. “A Study on Positive and Negative Effects of Social Media on Society”. International Journal of Computer Sciences and Engineering 5/10(2017), 347-353. https://doi.org/10.26438/ijcse/v5i10.351354 Arf, Cahit. “Makine Düşünebilir mi ve Nasıl Düşünebilir?”. Atatürk Üniversitesi 1958-1959 Öğretim Yılı Halk Konferansları 1 (1959), 91-103.
5. Aslan, Engin. “Yapay Zekâ Resimleri ve Sanatın Başkalaşan Mecrası Üzerine”. Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi 42 (2019), 231-242. https://doi.org/10.32547/ataunigsed.516382
6. Auster, Paul. Brooklyn Çılgınlıkları, çev. Seçkin Selvi. İstanbul: Can Yayınları, 2017.
7. Barry, Eloise. “Another Facebook Whistleblower Just Testified in British Parliament”. Time (18/10/2021).
8. https://time.com/6107835/sophie-zhang-facebook-testimony

9. Baudrillard, Jean. Seduction, Translate Brian Singer. Montreal: New World Perspectives, 2001.
10. Baudrillard, Jean. Simgesel Değiş Tokuş ve Ölüm. çev. Oğuz Adanır. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, 2011.
11. Baudrillard, Jean. Simülakr ve Simülasyon. çev. Oğuz Adanır. İstanbul: Doğu Batı Yayınları, 2011.
12. Bayrı, Derya. “Gözün Egemenliği Tarihin Sonu Mu?”. Özne: Baudrillard Özle Sayısı, 14 (2011), 93-103.
13. Bostrom, Nick -Yudkowsky, Eliezer. “The Ethics of Artificial Intelligence”. Machine Intelligence Research Institute (2014), 316-334. https://intelligence.org/files/EthicsofAI.pdf
14. Can, Hülya. “Aristoteles’te Katharsis Kavramı”. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi 2 (Eylül 2006), 63-70. Cevizci, Ahmet. Felsefe Tarihi. İstanbul: Say Yayınları, 2012.
15. Çalış, Ayten. “J. Baudrillard’ın ‘Simülasyon’ J. Huizigna’nın ‘Oyun’ Kuramları Üzerinden Matrix Filminin Değerlendirilmesi”. e-Journal of New Media / Yeni Medya Elektronik Dergi (2017), 82-93. https://izlik.org/JA42WW76LY
16. Çiğdem, Serpil. “Dijital Dönüşüm Sürecinde Metaverse Olgusunu Jean Baudrillard’ın Simülasyon Kuramı Çerçevesinde Değerlendirmek”. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (2022), 1156-1175. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1107098
17. Düzenli, Kerem. “Sanatın Yeni Dijital Çağı: NFT’ler ve Kullanım Alanları”. Yedi Sanat, Tasarım ve Bilim DergisiDijitalizm Özel Sayısı (2024), 17-33.https://doi.org/10.17484/yedi.1410042
18. Gillespie, Nicole – Lockey, Stevee -Ward, Tabi– Macdade, Alexandria –Hassed, Gerard.“Trust, Attitudesand Use of Artificial Intelligence”.A Global Study (2025), 11-115. https://doi.org/10.26188/28822919
19. Güzel, Mehmet. “Gerçeklik İlkesinin Yitimi: Baudrillard’ın Simülasyon Teorisinin Temel Kavramları”. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi (2015), 65-82.
20. Harari, Yuval Noah. Neksus Taş Devri’nden Yapay Zekâya Bilgi Ağlarının Kısa Tarihi. çev. Çiğdem Şentuğ. İstanbul: Kolektif Kitap Yayınları, 2024.
21. Jussim, Lee.“Self-fulfilling Prophecies”. International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences (2001), 13830-13833. https://doi.org/10.1016/B0-08-043076-7/01731-9
22. Kayıkçı, Şafak. “Yüz İfadesine Göre Satranç Oynayan Robot: Çolak”. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi Özel Sayı (10/2019), 57-63.https://doi.org/10.31590/ejosat.636329
23. Kıran, Özgür. “Dijital Ortamlarda Benlik Sunumu ve Kimlik İnşası”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 10/3(2021), 2044-2046. https://doi.org/10.15869/itobiad.874349
24. Lancelin, Aude. “The Matrix Decoded: Le Nouvel Observateur Interview With Jean Baudrillard”. https://jcgaal.medium.com/the-matrix-decoded-le-nouvel-observateur-interview-with-jean-baudrillard-cc8b293cd499
25. McLuhan, Marshall. The Medium is the Message. GinkoPess 2005.
26. Nyholm, Sven. “Ethics of ArtificialIntelligence”. Research Gate (2021), 1-30.
27. https://www.researchgate.net/publication/349467117_Ethics_of_Artificial_Intelligence Platon. Devlet. çev. Sabahatin Eyüboğlu- M. Ali Cimcoz. İstanbul: İşbankası Yayınları, 2022.
28. Raajmakers, Stephen. “Artificial Intelligence for Law Enforcement: Challenges and Opportunities”.IEEE Security & Privacy,17 (2019), 74-77. https://doi.org/10.1109/MSEC.2019.2925649
29. Rose, Josh. “How Social Media Is Having a Positive Impact On Our Culture” Mashable, (23/02/2011). https://mashable.com/archive/social-media-culture Ruşan, Tutku Ceren.“Moda Giyim Tasarımda Trompe L’oeil”. Akdeniz Sanat Dergisi, 14/26 (2020), 215-230. https://dergipark.org.tr/tr/pub/akdenizsanat/issue/56224/737210#article_cite Sarı, Ahmet. Edebiyatın İyileştirici Gücü. İstanbul: Ketebe Yayınları, 2022.
30. Stukas, Arthur. “A. Self-Fulfilling Prophecies”. Encyclopedia of Mental Health, Edit. Howard S. Friedman ( Edition: 2nd) ( 2016), 92-100. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-397045-9.00220-2
31. Taddeo, Mariarosaria.“The Limits of Deterrence Theory in Cyberspace”. Philos Technol 31 (2018), 339-355. https://doi.org/10.1007/s13347-017-0290-2
32. Terzioğlu, Fidan “Yazı İyileştirir mi?”. Varlık Dergisi 4 (Nisan 2020).4-14.
33. Topakkaya, Arslan -Eyibaş, Yağmur. “Yapay Zeka ve Etik İlişkisi”. Felsefe Dünyası 70 (2019), 81-99. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1479368
34. Turkle, Sherry. Life on The Screen Identity in The Age of The Internet. New York: Simon & Schuster Inc. 1997.
35. Turkle, Sherry. The Second Self: Computersandthe Human Spirit. Cambridge, Massachusetts, London: The MIT Press, 2005.
36. Winnicott, Donald Woods. Oyun ve Gerçeklik. çev. Tuncay Birkan. İstanbul: Metis Yayınları, 2025.