Araştırma Makalesi

On Dokuzuncu Yüzyıl İngiliz İlahiyatında Oxford Hareketi Namıdiğer Risaleciler: Deskriptif Bir Giriş

Sayı: 60 30 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

On Dokuzuncu Yüzyıl İngiliz İlahiyatında Oxford Hareketi Namıdiğer Risaleciler: Deskriptif Bir Giriş

Öz

Bu makalede, on dokuzuncu yüzyıl İngiliz ilahiyatında ve özellikle Anglikan Kilisesi’nin yeniden yapılanmasında önemli yere sahip olan Oxford Hareketi’ni ele alıyorum. Amacım, hareketin teopolitik görüşlerinden yola çıkarak İngiliz ilahiyatı içindeki yerini ortaya koymak ve Türkiye’de ilahiyat akademisinde alana dair daha kapsamlı Dinler Tarihi araştırmaları için alan açmaktır. Bu bakımdan soruşturmamı; hareketin temel görüşleri, liderleri ile hareket hakkında ortaya atılan yaygın eleştirilerle sınırlandırıyorum. Yöntem açısından Oxford Hareketi’nin özelliklerini açıklamayı hedefleyen deskriptif (betimleyici) araştırma biçimini öne çıkarıyorum. Döneme ait ana kaynaklar ile hareketin yapısını doğrudan konu edinen ve sorgulayan çağdaş kaynakları belli konular (Kilise, Doktrin, Ritüel) çerçevesinde sınıflandırarak hareketin genel çerçevesini çıkarıyorum. Ana kaynaklarda, özellikle Oxford Hareketi’nin görüşlerinin kamuoyunda paylaşılmasında başat rol oynayan Çağın Risaleleri (Tracts for Times) isimli yayın serisini (90 sayı) merkeze alarak analiz ediyorum. Temel varsayımım; Oxford Hareketi’nin İngiliz ilahiyatı içinde yalnızca teolojik bir topluluk değil, dönemin sosyal ve siyasi atmosferiyle şekillenmiş teopolitik bir oluşum olduğudur. Bu nedenle, hareketin teolojik görüşlerinin, devrin sosyopolitik atmosferiyle doğrudan bağları bulunmaktadır. Araştırmamın önemi, on dokuzuncu yüzyıl İngiliz ilahiyatının konumunu ve dönemin politikalarıyla ilişkisini ortaya koymasından ileri gelmektedir. Ayrıca, Türkiye’de konuya dair doğrudan bir çalışma olmaması nedeniyle de önem arz etmektedir. Bu nedenle araştırmam, Türkiye’de konu hakkında daha geniş çalışmalar için betimleyici bir çerçeve sunar.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Arnold, Thomas. “The Oxford Malignants and Dr. Hampden”. The Edinburgh Review 63/127 (1836), 225-239.
  2. Brown, Stewart J. - Nockles, Peter B. “Introduction”. The Oxford Movement: Europe and the Wider World 1830-1930. ed. Stewart J. Brown - Peter B. Nockles. 1-8. Cambridge: Cambridge University Press, 2012.
  3. Browne, Edward George Kirwan. Annals of the Tractarian Movement: From 1842 to 1860. London: yy., 3. Basım, 1861.
  4. Carter, Grayson. “The Evangelical Background”. The Oxford Handbook of the Oxford Movement. ed. Stewart J. Brown vd. 38-50. Oxford: Oxford University Press, 2017.
  5. Chadwick, Owen. The Spirit of the Oxford Movement: Tractarian Essays. Cambridge: Cambridge University Press, 1990.
  6. Church, R. W. The Oxford Movement: Twelve Years 1833-1845. Piscataway, NJ: Gorgias Press, 2011.
  7. Cooper, Austin. “The Tracts for the Times”. The Oxford Handbook of the Oxford Movement. ed. Stewart J. Brown vd. 137-150. Oxford: Oxford University Press, 2017.
  8. Cooper, P. The Anglican Church: Creature and Slave of the State. London: Charles Dolman, 1844.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dini Araştırmalar (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

19 Ocak 2026

Kabul Tarihi

18 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 60

Kaynak Göster

APA
Duran, A. (2026). On Dokuzuncu Yüzyıl İngiliz İlahiyatında Oxford Hareketi Namıdiğer Risaleciler: Deskriptif Bir Giriş. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 60, 27-54. https://doi.org/10.17120/omuifd.1867405
AMA
1.Duran A. On Dokuzuncu Yüzyıl İngiliz İlahiyatında Oxford Hareketi Namıdiğer Risaleciler: Deskriptif Bir Giriş. OMÜİFD. 2026;(60):27-54. doi:10.17120/omuifd.1867405
Chicago
Duran, Asım. 2026. “On Dokuzuncu Yüzyıl İngiliz İlahiyatında Oxford Hareketi Namıdiğer Risaleciler: Deskriptif Bir Giriş”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy 60: 27-54. https://doi.org/10.17120/omuifd.1867405.
EndNote
Duran A (01 Haziran 2026) On Dokuzuncu Yüzyıl İngiliz İlahiyatında Oxford Hareketi Namıdiğer Risaleciler: Deskriptif Bir Giriş. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 60 27–54.
IEEE
[1]A. Duran, “On Dokuzuncu Yüzyıl İngiliz İlahiyatında Oxford Hareketi Namıdiğer Risaleciler: Deskriptif Bir Giriş”, OMÜİFD, sy 60, ss. 27–54, Haz. 2026, doi: 10.17120/omuifd.1867405.
ISNAD
Duran, Asım. “On Dokuzuncu Yüzyıl İngiliz İlahiyatında Oxford Hareketi Namıdiğer Risaleciler: Deskriptif Bir Giriş”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 60 (01 Haziran 2026): 27-54. https://doi.org/10.17120/omuifd.1867405.
JAMA
1.Duran A. On Dokuzuncu Yüzyıl İngiliz İlahiyatında Oxford Hareketi Namıdiğer Risaleciler: Deskriptif Bir Giriş. OMÜİFD. 2026;:27–54.
MLA
Duran, Asım. “On Dokuzuncu Yüzyıl İngiliz İlahiyatında Oxford Hareketi Namıdiğer Risaleciler: Deskriptif Bir Giriş”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy 60, Haziran 2026, ss. 27-54, doi:10.17120/omuifd.1867405.
Vancouver
1.Asım Duran. On Dokuzuncu Yüzyıl İngiliz İlahiyatında Oxford Hareketi Namıdiğer Risaleciler: Deskriptif Bir Giriş. OMÜİFD. 01 Haziran 2026;(60):27-54. doi:10.17120/omuifd.1867405