Suriye İç Savaşının Kilometre Taşları: Hâlid Halîfe’nin lâ Sekâkîne fî Matâbihi Hâzihi’l-Medîne Romanı
Öz
2010 yılının sonlarında başlayan Arap baharı; Tunus, Mısır ve Libya’nın ardından çok kısa bir süre içerisinde Suriye’ye sıçramıştır. Toplumsal halk hareketleri şeklinde başlayan bu ayaklanmalar, diğer Ortadoğu ülkelerinin aksine Suriye’de kelimenin tam anlamıyla pek çok grubun katıldığı kanlı bir iç savaşa dönüşmüştür. Yüzbinlerce insanın ölmesine, milyonlarcasının yaralanmasına ve bir o kadarının da ülke içinde ve ülke dışına göç etmesine yol açan bu iç savaşın, sadece Suriye’nin Der‘a kentinde rejim aleyhtarı yazı yazan gençlerin tutuklanmasına veya 2011 Suriye’sinin içinde bulunduğu olumsuz koşullara bağlamak yeterli değildir. Bu noktada Suriye’deki toplumsal halk ayaklanmasına yakından bakıldığında söz konusu ayaklanmanın arka planında Baas rejiminin yarım asırdan beri uyguladığı sosyal, siyasal, ekonomik, kültürel ve hukuki antidemokratik uygulamaları olduğu görülmektedir. Suriye iç savaşının arka planını merak edip hakkında edebi çalışmalar kaleme alanlardan biri de Suriyeli roman yazarı, Halid Halîfe’dir. Bu anlamda Lâ sekâkîne fî matâbihi hâzihi’l-medîne adlı romanını kaleme alan Halîfe, bu romanında Suriye iç savaşının arka planı olarak değerlendirdiği düşünülen Baas rejiminin 1963-2005 yılları arasındaki yarım asra varan olağanüstü hal uygulaması, Hama katliamı, anti demokratik uygulamalar, gelir dağılımındaki adaletsizlik ve benzeri olumsuz icraatlarına değinmiştir. Bu makalede tümden gelim yolu takip edilerek öncelikle tüm Ortadoğu ülkelerinde etkisi güçlü bir şekilde hissedilen Arap baharı sürecine ve Arap baharının önemli halkalarından biri olan Suriye iç savaşına değinilmiş akabinde de yazarın romanıyla Suriye iç savaşının tarihsel arka planına inilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdüsselam Haydar, Ramazan. “Sevrâtu’r-rabî‘i’l-Arabî ve mustakbelü’n-nizâmi’s-siyâsi’l-Arabî”. Mecelletü’l-Câmi‘ati’l-Esmeriyye, 24 (Ocak 2018).
- Altundeğer, Nurettin - Yılmaz, M. Ertuğrul. “İç Savaştan Bölgesel İstikrarsızlığa: Suriye Krizinin Türkiye’ye Faturası”. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 21/1 (Mart 2016).
- Arslan, Adnan. “Bir Devrimin Fetal Ölümüne İlişkin Otopsi Raporu: Mehâ Hasen’in Umti Sabâhan Eyyetuhe’l-Harb Romanı”. Jasss, 70 (Sonbahar I 2018): 531-545.
- Ataman, Muhittin. “Suriye’de İktidar Mücadelesi: Baas Rejimi, Toplumsal Talepler ve Uluslararası Toplum”. Seta, 2012. Rapor No: 6. http://file.setav.org/Files/Pdf/20121126132435_seta-suriye_de_iktidar_mucadelesi.pdf.
- Bevvâbe. “Lâ sekâkîne fî matâbihi hâzihi’l-medîne dımne efdali rivâyâtin müterceme”. Erişim: 10 Ekim 2018. https://www.albawabhnews.com/2304791.
- Canyurt, Dilek. Çok Katmanlı Toplumlarda Demokrasi: Suriye Örneği. Doktora Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi, 2018.
- Christopher, S. Chivvis - Martini, Jeffrey. Libya be‘de’l-Kaddâfî ‘iberun ve tede‘iyâtün li’l-müstakbel, Boston: Rand Corporatıon, 2014.
- Doğan, Gürkan - Duran, Bülent. “Arap Baharı ve Libya: Tarihsel Süreç ve Demokratikleşme Kavramı Çerçevesinde Bir Değerlendirme”. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 15 (Haziran 2012).
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Ethem Demir
0000-0002-4877-7578
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
16 Aralık 2019
Gönderilme Tarihi
12 Ocak 2019
Kabul Tarihi
3 Aralık 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Sayı: 47