OMUJEST, yazarlara başvuru sürecinde kolaylık sağlamak amacıyla biçimden bağımsız ilk başvuru (format-free submission) politikasını uygulamaktadır. Bu kapsamda, ilk kez gönderilen makalelerin OMUJEST makale şablonuna göre düzenlenmesi zorunlu değildir.

Yazarlar ilk başvuru aşamasında tercih ettikleri yazı tipi, sayfa düzeni ve başlıklandırma sistemini kullanabilirler. Ancak makalenin tamamında açık, okunabilir ve tutarlı bir düzen izlenmeli; metin içi atıflar ve kaynakça, bu kılavuzun 4. bölümünde belirtilen kurallara uygun olarak hazırlanmalıdır.

Biçimden bağımsız başvuru, makalenin bilimsel içeriğine ilişkin gereklilikleri ortadan kaldırmaz. Makaleler, editöryal inceleme ve hakem değerlendirmesinin sağlıklı biçimde yürütülebilmesi için gerekli tüm bilgileri eksiksiz olarak içermelidir.

1. GENEL İLKELER

OMUJEST’e gönderilen çalışmalar;

• derginin amaç ve kapsamına uygun,
• özgün ve bilimsel açıdan yeterli,
• daha önce yayımlanmamış,
• başka bir dergide değerlendirme sürecinde bulunmayan,
• anlaşılır ve akademik bir dille hazırlanmış olmalıdır.

Yazarlar makalelerini yazım, dil bilgisi, noktalama ve bilimsel terminoloji bakımından kontrol ederek göndermelidir. Makale boyunca başlıklandırma, kısaltma, birim, sembol, şekil, tablo ve kaynak gösterme kullanımları tutarlı olmalıdır.

2. MAKALENİN İÇERMESİ GEREKEN BÖLÜMLER

İlk başvuruda katı bir bölüm sıralaması zorunlu değildir. Ancak araştırma makalelerinde yıldız (*) ile işaretlenen unsurların bulunması zorunlu olup, diğer bölümlerin çalışmanın niteliğine göre uygun şekilde düzenlenmesi beklenmektedir:

• Türkçe ve İngilizce makale başlığı*,
• Türkçe ve İngilizce özet*,
• Türkçe ve İngilizce anahtar kelimeler*,
• giriş*,
• materyal ve yöntem,
• bulgular,
• tartışma veya bulgular ve tartışma,
• sonuçlar*,
• teşekkür ve finansman bilgileri*,
• yazar katkı beyanı*,
• çıkar çatışması beyanı*,
• etik kurul veya araştırma etiği beyanı (gerekli ise),
• veri erişilebilirliği beyanı*,
• kaynakça*.

* Zorunlu unsurları göstermektedir.

Makale türünün niteliğine bağlı olarak bölüm adları ve sıralaması değiştirilebilir. Derleme, teknik not, vaka çalışması ve benzeri çalışmalar, kendi bilimsel yapısına uygun başlıklar altında hazırlanabilir.

Özet; çalışmanın amacını, temel yöntemini, başlıca bulgularını ve ulaşılan önemli sonuçları açık biçimde yansıtmalıdır. Özet içerisinde kaynak gösterilmemesi ve zorunlu olmadıkça tanımlanmamış kısaltmalara yer verilmemesi önerilir. Ayrıca, özet bölümü 200 kelimeyi aşmamalıdır.

3. YAZAR VE KURUM BİLGİLERİ

Tüm yazarların adları, kurum bilgileri, e-posta adresleri ve ORCID numaraları DergiPark başvuru sistemine eksiksiz ve doğru biçimde girilmelidir. Sorumlu yazar açıkça belirtilmelidir.

Makaledeki yazar sıralaması, çalışmaya sağlanan bilimsel katkıyı yansıtmalı ve başvuru bütün yazarların bilgisi ve onayıyla gerçekleştirilmelidir. Makalenin değerlendirme sürecine alınmasından sonra yazar eklenmesi, çıkarılması veya yazar sıralamasının değiştirilmesi ancak gerekçeli bir açıklama ve tüm yazarların yazılı onayıyla değerlendirilebilir.

4. KAYNAK GÖSTERME VE KAYNAKÇA

OMUJEST’e gönderilen makalelerde kaynaklar, metin içerisinde köşeli parantez içinde numaralandırılarak gösterilmelidir. Kaynaklara metinde ilk kez yer aldıkları sıraya göre numara verilmeli ve aynı kaynağa sonraki atıflarda aynı numara kullanılmalıdır.

Tek bir kaynağa yapılan atıflar [1], birden fazla kaynağa yapılan atıflar [2,4], ardışık kaynaklara yapılan atıflar ise [3–6] biçiminde gösterilmelidir. Kaynak numarası, ilgili ifade veya cümlenin sonunda ve noktalama işaretinden önce verilmelidir.

Örnek: Bitümlü bağlayıcıların reolojik özellikleri sıcaklık ve yükleme süresine bağlı olarak önemli ölçüde değişmektedir [1].

Yazar adı cümle içerisinde kullanıldığında kaynak numarası yazar adından sonra verilmelidir.

Örnek: Mutuk ve Gürbüz [2], üretim parametrelerinin kompozit malzemelerin sertliği ve mikroyapısı üzerindeki etkilerini incelemiştir.

Kaynakça, makalenin sonunda “Kaynaklar” başlığı altında yer almalı ve kaynaklar alfabetik sıraya göre değil, metin içerisinde ilk kez atıf aldıkları sıraya göre numaralandırılmalıdır. Metin içerisinde atıf yapılan tüm kaynaklar kaynakçada bulunmalı, kaynakçada yer alan her kaynağa da metin içerisinde atıf yapılmalıdır.

Kaynakçadaki terim ve kısaltmalar makalenin yazım diline uygun olmalıdır. Bu bölümdeki örnekler Türkçe makaleler için hazırlanmış olup makalesini İngilizce olarak hazırlayan yazarlar, kaynakça kurallarını dergi internet sitesinin İngilizce sürümünden takip etmelidir.

Kaynak bilgilerinde yazar adları, eser başlığı, dergi veya kitap adı, yayın yılı, cilt, sayı, sayfa aralığı, yayınevi, konferans bilgisi, DOI ve erişim adresi gibi bilgiler kaynak türüne bağlı olarak eksiksiz verilmelidir. DOI numarası bulunan kaynaklarda DOI bilgisinin eklenmesi önerilir. Kaynakça boyunca aynı yazım ve noktalama düzeni tutarlı biçimde uygulanmalıdır.

OMUJEST kaynak gösterme ve kaynakça düzenine uygun olarak hazırlanan EndNote çıktı stilleri aşağıdaki bağlantılardan indirilebilir:

• Türkçe makaleler için OMUJEST-TR EndNote şablonu
• İngilizce makaleler için OMUJEST-EN EndNote şablonu

Şablonlar EndNote programına eklendikten sonra makalenin yazım diline uygun çıktı stili seçilmelidir. EndNote şablonlarının kullanılması, kaynak bilgilerinin doğruluğuna ilişkin yazar sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; oluşturulan kaynakça bu bölümde belirtilen kurallara göre kontrol edilmelidir.

Kaynak türlerine göre kullanılacak temel yazım biçimleri ve örnekler aşağıda verilmiştir.

4.1. Dergi Makalesi

Yazım biçimi: [No] Yazar(lar), Yıl. “Makale başlığı,” Dergi Adı, Cilt(Sayı), BaşlangıçSayfası-BitişSayfası, https://doi.org/DOInumarası.

Örnek: [1] T. Mutuk ve M. Gürbüz, 2017. “Effect of process parameters on hardness and microstructure of graphene-reinforced titanium composites,” Journal of Composite Materials, 52(4), 543–551, https://doi.org/10.1177/0021998317745143

4.2. Kitap

Yazım biçimi: [No] Yazar(lar), Yıl. Kitabın Adı, baskı numarası. Şehir, Ülke: Yayınevi.

Örnek: [2] W. D. Callister, 2020. Materials Science and Engineering, 2. Baskı. New York, NY, USA: Wiley.

4.3. Kitap Bölümü

Yazım biçimi: [No] Yazar(lar), “Bölüm başlığı,” Kitabın Adı içinde, Ed. Editör(ler). Şehir, Ülke: Yayınevi, yıl, BaşlangıçSayfası-BitişSayfası. (Eğer mevcutsa)https://doi.org/DOInumarası

Örnek: [3] M. Southern, “A perspective of bituminous binder specifications,” Advances in Asphalt Materials: Road and Pavement Construction içinde, Ed. S. C. Huang ve H. D. Benedetto. Cambridge, UK: Woodhead Publishing, 2015, 1–27. https://doi.org/10.1016/B978-0-08-100269-8.00001-5.

4.4. Tez

Yazım biçimi: [No], Yazar, Tez Başlığı. Yüksek Lisans Tezi/Doktora Tezi, Üniversite, Şehir, Ülke, yıl.

Örnek: [4] M. Gürbüz, Production and Characterization of 94NBT-6BT Piezoelectric Single Crystal Materials. Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir, Türkiye, 2013.

4.5. Bilimsel Toplantı veya Konferans Bildirisi

Yazım biçimi: [No] Yazar(lar), “Bildiri başlığı,” Konferans/Sempozyum/Kongre Adı, Şehir, Ülke, yıl, Baş.Sf.-Bit.Sf.

Örnek: [5] A. Kumandaş, E. Çavdar, E. B. Pancar ve Ş. Oruç, “Bitkisel Atık Yağ, RET ve PPA Kompozit Modifiyeli Bitümün Reolojik Özelliklerinin DSR ve BBR ile Araştırılması,” Uluslararası IDU Mühendislik Sempozyumu (IES’20), İzmir, Türkiye, 2020, 147–153.

Çevrim içi yayımlanan ve sayfa numarası bulunmayan bildirilerde DOI veya kalıcı erişim bağlantısı verilmelidir.

4.6. İnternet Sitesi veya Çevrim İçi Kaynak

Yazım biçimi: [No] Kurum veya yazar, “Sayfa veya doküman başlığı,” İnternet Sitesinin Adı. Erişim adresi: URL (erişim tarihi: gün ay yıl).

Örnek: [6] European Bioplastics, “What are bioplastics?” Erişim adresi: https://www.european-bioplastics.org/bioplastics  (erişim tarihi: 04 Ağustos 2026).

İnternet kaynaklarında mümkünse bireysel yazar veya sorumlu kurum, sayfanın başlığı, yayın ya da güncelleme tarihi ve doğrudan erişim bağlantısı belirtilmelidir. Değiştirilebilir nitelikteki çevrim içi içerikler için erişim tarihi mutlaka verilmelidir.

4.7. Standart

Yazım biçimi: [No] Standart numarası, Standart başlığı. Standart kuruluşu, Şehir, Ülke, yıl.

Örnek: [7] ASTM D7175: Standard Test Method for Determining the Rheological Properties of Asphalt Binder Using a Dynamic Shear Rheometer. ASTM International, West Conshohocken, PA, USA, 2023.

4.8. Teknik Rapor

Yazım biçimi: [Yazar veya kurum], Rapor Başlığı, rapor numarası. Şehir, Ülke: Kurum veya yayınevi, yıl.

Örnek: [8] Federal Highway Administration, Distress Identification Manual for the Long-Term Pavement Performance Program, Rapor No. FHWA-HRT-13-092. McLean, VA, USA: Federal Highway Administration, 2014.

5. ŞEKİLLER, TABLOLAR VE DENKLEMLER

Şekiller ve tablolar, ilk başvuru aşamasında makale içerisinde ilgili oldukları bölümlere mümkün olduğunca yakın bir konumda verilmelidir. Tüm şekil, tablo ve denklemler metin içerisinde yer alma sıralarına göre ayrı ayrı numaralandırılmalı ve bunların her birine metin içerisinde atıf yapılmalıdır.

Şekil ve tablo başlıkları, içeriklerinin ana metne başvurulmadan anlaşılmasına olanak sağlayacak ölçüde açık ve açıklayıcı olmalıdır. Şekil ve tablolarda kullanılan kısaltmalar, semboller, istatistiksel göstergeler ve özel işaretler şekil veya tablo altında açıklanmalıdır.

5.1. Şekillerin Boyutlandırılması ve Okunabilirliği

OMUJEST’in sayfa mizanpajında bir şekil, sayfa içerisinde en fazla 11,5 cm genişliğinde yerleştirilebilmektedir. Bu nedenle yazarların şekilleri hazırlarken nihai yayın boyutunu dikkate almaları gerekmektedir.

Şekiller 11,5 cm genişliğe küçültüldüğünde aşağıdaki unsurlar açıkça okunabilir ve birbirinden ayırt edilebilir olmalıdır:

• şekil içerisindeki yazılar,
• eksen adları ve eksen değerleri,
• lejantlar,
• semboller,
• veri noktaları,
• çizgiler ve işaretçiler.

Birden fazla alt şekilden oluşan görsellerde alt şekiller uygun biçimde (a), (b), (c) şeklinde işaretlenmeli ve bu işaretler şeklin nihai boyutunda kolaylıkla okunabilmelidir. Gereğinden küçük yazı karakterlerinin, çok ince çizgilerin ve birbirinden ayırt edilmesi güç sembollerin kullanılmasından kaçınılmalıdır.

Yazarların, şekilleri sisteme yüklemeden önce 11,5 cm genişliğe küçülterek okunabilirliklerini kontrol etmeleri önerilir.

5.2. Şekil Dosyalarının Sunulması

Şekiller, ilk başvuru aşamasında doğrudan makale dosyasının ilgili bölümlerine eklenebilir. Bununla birlikte, yayımlanacak şekillerde daha yüksek görüntü kalitesi elde edilebilmesi için şekillerin kaynak dosyalarının sisteme ayrıca yüklenmesi önerilir.

Grafik, şema, çizim ve benzeri çizgisel görsellerin mümkün olduğunca vektörel formatta hazırlanması ve aşağıdaki dosya formatlarından biriyle yüklenmesi tercih edilmelidir:

• SVG
• WMF

Vektörel dosyalar, şekillerin mizanpaj sırasında yeniden boyutlandırılması hâlinde çizgi, yazı ve sembollerde kalite kaybı oluşmasını önlemektedir. Grafiklerin ekran görüntüsü alınarak veya düşük çözünürlüklü görsel olarak kaydedilmesi önerilmez.

Fotoğraf, mikroskop görüntüsü ve diğer piksel tabanlı görseller ise nihai yayın boyutunda en az 600 dpi çözünürlüğe sahip olacak şekilde aşağıdaki formatlardan biriyle sisteme ayrıca yüklenebilir:

• PNG
• JPG
• JPEG

Çözünürlük değeri belirlenirken şeklin mizanpajda kullanılacağı nihai boyut, özellikle azami 11,5 cm genişlik, dikkate alınmalıdır. Düşük çözünürlüklü bir görselin yalnızca yazılım aracılığıyla 600 dpi olarak yeniden kaydedilmesi görüntü kalitesini artırmadığından, görsellerin ilk oluşturulma veya dışa aktarılma aşamasında yeterli çözünürlükte hazırlanması gerekmektedir.

Şekillerin ek dosya olarak yüklenmesi durumunda dosya adları, makale içerisindeki şekil numaralarıyla uyumlu ve kolaylıkla tanımlanabilir olmalıdır.

• Sekil_1.svg
• Sekil_2.wmf
• Sekil_3.png
• Figure_4.jpg

Makale dosyasında yer alan şekil ile sisteme ek dosya olarak yüklenen yüksek kaliteli şekil aynı içeriğe sahip olmalıdır. Farklı sürümlerin yüklenmesi durumunda hangi dosyanın yayımlanmak üzere kullanılacağı açıkça belirtilmelidir.

5.3. Şekillerde Bilimsel ve Teknik Gereklilikler

Şekillerdeki eksen adları, ölçüm büyüklükleri ve birimler açık biçimde belirtilmelidir. Mümkün olduğunca Uluslararası Birim Sistemi (SI) kullanılmalı ve birimler makale boyunca tutarlı biçimde verilmelidir.

Renk kullanımı zorunlu olmadığında, şekillerin gri tonlamalı baskıda da anlaşılabilir olmasına dikkat edilmelidir. Farklı veri serileri yalnızca renklerle değil; çizgi türü, sembol veya işaretçi biçimi gibi ayırt edici unsurlarla da gösterilmelidir.

Mikroskop, yüzey görüntüleme veya benzeri yöntemlerle elde edilen görsellerde gerekli olması hâlinde ölçek çubuğu ve büyütme oranı belirtilmelidir. Görseller üzerinde yapılan parlaklık, kontrast veya renk düzenlemeleri bilimsel verinin anlamını değiştirmemeli ve yanıltıcı bir görsel etki oluşturmamalıdır.

Başka kaynaklardan aynen alınan veya uyarlanan şekiller için ilgili kaynağa atıf yapılmalıdır. Telif hakkıyla korunan bir şeklin kullanılması hâlinde gerekli kullanım ve yeniden yayımlama izinlerinin alınmasından yazarlar sorumludur.

5.4. Tablolar

Tablolar düzenlenebilir metin veya tablo biçiminde hazırlanmalı, mümkün olduğunca görsel dosyası olarak sunulmamalıdır. Her tabloya kısa ve açıklayıcı bir başlık verilmeli; tablo içerisinde kullanılan kısaltmalar, semboller ve istatistiksel açıklamalar tablo altında tanımlanmalıdır.

Tablolarda gereksiz dikey ve yatay çizgilerden kaçınılmalı, aynı türdeki sayısal veriler tutarlı sayıda ondalık basamakla verilmelidir. Tablo içerisinde kullanılan birimler sütun veya satır başlıklarında açıkça belirtilmelidir.

Çok geniş tabloların 11,5 cm genişliğindeki sayfa düzenine uygunluğu kontrol edilmelidir. Gerektiğinde tablo sadeleştirilmeli, bölünmeli veya ek dosya olarak sunulmalıdır.

5.5. Denklemler

Denklemler düzenlenebilir biçimde hazırlanmalı ve görsel olarak makaleye eklenmemelidir. Metin içerisinde atıf yapılan denklemler sırasıyla numaralandırılmalı, denklem numaraları parantez içinde gösterilmelidir.

Denklemlerde kullanılan tüm semboller, değişkenler ve katsayılar ilk kullanıldıkları yerde açıklanmalı; italik, kalın ve düz karakter kullanımları makale boyunca tutarlı olmalıdır.

Makalenin kabul edilmesi durumunda editörlük, yayın kalitesinin sağlanabilmesi amacıyla şekil, tablo ve denklemlere ait düzenlenebilir veya yüksek çözünürlüklü kaynak dosyalarını yazarlardan yeniden talep edebilir.

6. BİRİMLER, SEMBOLLER VE KISALTMALAR

Makalelerde mümkün olduğunca Uluslararası Birim Sistemi (SI) kullanılmalıdır. Birimler, semboller, denklemler ve teknik terimler makalenin tamamında tutarlı biçimde yazılmalıdır.

Yaygın olarak bilinmeyen kısaltmalar ilk kullanıldıkları yerde açık biçimleriyle birlikte tanımlanmalıdır. Başlıklarda ve özetlerde zorunlu olmadıkça kısaltma kullanımından kaçınılmalıdır.

7. ETİK BEYAN VE ARAŞTIRMA ŞEFFAFLIĞI

İnsanlar, hayvanlar, kişisel veriler, anketler, görüşmeler veya etik kurul izni gerektiren diğer araştırma yöntemlerini içeren çalışmalarda, ilgili etik kurulun adı, karar tarihi ve karar numarası makalede belirtilmelidir. Etik kurul onay belgesi, gerekli olduğu durumlarda başvuru sırasında sisteme yüklenmelidir.

Yazarlar, aşağıdaki beyanları makalelerinde zorunlu olarak sunmalıdır. İlgili bir durumun bulunmaması hâlinde de bu durum uygun bir ifadeyle açıkça beyan edilmelidir. Beyanların hazırlanmasında yazarlara yardımcı olmak amacıyla örnek uygulamalara aşağıdaki bağlantılardan ulaşılabilir:

• Teşekkür ve Finansman Bilgileri
  Çalışmaya sağlanan mali destek ile teşekkür edilmesi gereken kişi ve kurumlar belirtilmelidir. Herhangi bir finansman desteği alınmamış veya teşekkür edilmesi gereken kişi ya da kurum bulunmuyor ise bu durum ayrıca beyan edilmelidir.
  Örnek Teşekkür ve Finansman Beyanlarını Görüntüle (PDF) - Türkçe
  Örnek Teşekkür ve Finansman Beyanlarını Görüntüle (PDF) - İngilizce
• Yazar Katkı Beyanı – CRediT
  Tüm yazarların çalışmaya katkıları CRediT (Katkı Rolleri Taksonomisi) esas alınarak belirtilmelidir. Her yazar için uygun katkı rolleri açıkça tanımlanmalı ve bir yazar birden fazla katkı rolü ile ilişkilendirilebilir.
  CRediT Yazar Katkı Beyanı Örneklerini Görüntüle (PDF) - Türkçe
  CRediT Yazar Katkı Beyanı Örneklerini Görüntüle (PDF) - İngilizce
  CRediT katkı rollerine ve tanımlarına ilişkin ayrıntılı bilgi için CRediT resmi web sitesini ziyaret ediniz.
• Çıkar Çatışması Beyanı
  Yazarlar, çalışmayla ilişkili herhangi bir mali, ticari, mesleki veya kişisel çıkar çatışmasının bulunup bulunmadığını açıkça beyan etmelidir. Herhangi bir çıkar çatışması bulunmaması durumunda da bu husus açıkça belirtilmelidir.
  Çıkar Çatışması Beyanı Örneklerini Görüntüle (PDF) - Türkçe
  Çıkar Çatışması Beyanı Örneklerini Görüntüle (PDF) - İngilizce
• Veri Erişilebilirliği Beyanı
  Çalışmada kullanılan veya üretilen verilerin erişilebilirlik durumu açıkça belirtilmelidir. Verilerin açık bir veri deposunda bulunması, talep üzerine paylaşılabilmesi, gizlilik, etik veya yasal nedenlerle erişime kapalı olması gibi durumlar uygun biçimde açıklanmalıdır. Çalışma kapsamında yeni bir veri seti oluşturulmamış veya veri paylaşımı söz konusu değilse bu durum da ayrıca beyan edilmelidir.
  Veri Erişilebilirliği Beyanı Örneklerini Görüntüle (PDF) - Türkçe
  Veri Erişilebilirliği Beyanı Örneklerini Görüntüle (PDF) - İngilizce

8. İLK BAŞVURUDA YÜKLENECEK DOSYALAR

İlk başvuruda aşağıdaki dosyaların DergiPark sistemine yüklenmesi gerekmektedir:

1. Makale dosyası: Metin, kaynakça, şekiller, tablolar ve bunlara ait açıklamaları içeren okunabilir ve düzenlenebilir dosya.
2. Benzerlik raporu: Makalenin genel benzerlik oranı en fazla %20, tek bir kaynaktan elde edilen benzerlik oranı ise en fazla %5 olmalıdır.
3. Telif Hakkı Devir Formu: Tüm yazarlar tarafından gerekli şekilde doldurulmuş ve imzalanmış olmalıdır. Telif Hakkı Devir Forumuna buradan ulaşılabilir.
4. Etik kurul belgesi: Çalışmanın niteliği gerektiriyorsa sisteme yüklenmelidir.
5. Ek dosyalar: Veri setleri, yüksek kaliteli şekil dosyaları, ek tablolar, ek şekiller, video, yazılım kodu veya araştırmanın değerlendirilmesi için gerekli diğer belgeler varsa ayrıca sunulmalıdır.

Editörlük, değerlendirme için gerekli bilgi veya belgelerin eksik olması durumunda başvuruyu teknik düzeltme için yazara iade edebilir.

9. REVİZYON AŞAMASI

Hakem değerlendirmesi sonucunda revizyon talep edilmesi hâlinde yazarlar aşağıdaki dosyaları sisteme yüklemelidir:

• düzeltilmiş makale dosyası,
• makalede yapılan değişikliklerin izlenebildiği dosya,
• hakem ve editör yorumlarına verilen yanıtları içeren “Hakemlere Cevap” dosyası. Hakemlere Cevap dosyası şablona buradan erişilebilir.

Hakemlere Cevap dosyasında her bir yorum ayrı ayrı verilerek yapılan değişiklikler açık ve ayrıntılı biçimde açıklanmalıdır. Bir önerinin uygulanmaması durumunda bunun bilimsel gerekçesi belirtilmelidir.

Editörlük, revizyon aşamasında gerekli görülmesi hâlinde makalenin OMUJEST şablonuna veya derginin belirli biçimsel kurallarına göre düzenlenmesini talep edebilir.

OMUJEST, değerlendirme ve yayın sürecinin herhangi bir aşamasında bilimsel açıklığı, yayın kalitesini ve teknik uygunluğu sağlamak amacıyla yazarlardan ek bilgi, belge veya biçimsel düzenleme talep etme hakkını saklı tutar.

Yayın Etiği ve Yayında Suistimal Beyanı, Code of Conduct and Best-Practice Guidelines for Journal Editors (Committee on Publication Ethics, 2011)'na dayanmaktadır.

EDİTÖRLERİN VE YAYIN KURULUNUN GÖREVLERİ

Adil Davranış ve Editoryal Bağımsızlık
Editörler, gönderilen makaleleri sadece akademik değerine değil (önem, özgünlük, çalışmanın geçerliliği, açıklığı) aynı zamanda yazarın ırkı, cinsiyeti, cinsel yönelimi, etnik kökeni, hangi ülkenin vatandaşı olduğu, dini inancı, politik görüşü veya hangi kurumda çalıştığı dikkate alınmaksızın derginin kapsamına uygunluğu temelinde değerlendirir. Düzenleme ve yayınlama kararları, hükümet politikaları veya derginin dışındaki herhangi bir kurum tarafından belirlenmez. Baş editör, derginin tüm editoryal içeriği ve bu içeriğin yayımlanması zamanlaması konusunda tam yetkilidir.

Gizlilik
Editörler ve editoryal çalışanlar gönderilen bir el yazması ile ilgili hiçbir bilgiyi ilgili yazar, hakemler, muhtemel hakemler, diğer editoryal danışmanlar ve yayıncı dışındaki kimseye ifşa etmeyecektir.

İfşa ve çıkar çatışmaları
Editörler ve yayın kurulu üyeleri, gönderilen bir metinde açıklanan yayınlanmamış bilgileri, yazarların açık yazılı izni olmadan kendi araştırma amaçları için kullanmayacaktır. Editörlerin yazıyı kullanması sonucunda elde edilen imtiyazlı bilgi veya fikirler gizli tutulacak ve kişisel çıkarları için kullanılmayacaktır. Editörler yazarların, şirketlerin ya da yazı ile ilişkili olabilecek kurumların herhangi biri ile rekabet, ortaklık ya da diğer ilişkiler veya bağlantılardan kaynaklanan çıkar çatışmalarının bulunduğu yazılarda kendini geri çekmelidir. Editörler tüm katılımcılardan konuyla ilgili çakışan/çatışan) çıkarları açıklamalarını ve eğer çakışan/çatışan) çıkarlar yayımdan sonra ortaya çıkmışsa düzeltme yayınlamalarını istemelidir. Gerekirse, kaygı beyanı ya da geri çekme yayımlanması gibi diğer uygun eylemler uygulanmalıdır.

Yayın Kararları
Editörler, gönderilen tüm makalelerin yayınlanmak üzere değerlendirildiğini ve bu alanda uzman olan en az iki hakem tarafından hakem değerlendirmesinden geçirilmesini sağlar. Editör, dergiye gönderilen yazıların hangisinin yayınlanacağına karar vermekten, söz konusu çalışmanın onaylanmasına, araştırmacılar ve okuyucular için önemine, hakemlerin yorumlarına ve bu gibi yasal gerekliliklere dayanarak sorumludur. Baş Editör, bu kararı verirken diğer editörler (yayın danışma kurulu) veya hakemler ile görüşebilir.
 

HAKEMLERİN GÖREVLERİ

Editöryal Kararlara Katkı
Hakem değerlendirmesi, editörlere editör kararları vermede yardımcı olur ve yazarlarla olan editör iletişimi yoluyla, yazarların yazılarını iyileştirmelerinde yardımcı olabilir. Hakem değerlendirmesi, resmi bilimsel iletişimin temel bir bileşenidir ve bilimsel çabanın merkezinde yer almaktadır.

Çabukluk
Bir makalede bildirilen araştırmayı değerlendirmek için nitelikli olmayan ya da kısa sürede değerlendirmenin imkansız olacağını bilen hakem derhal editörü bu durumdan haberdar etmeli ve yeni bir hakem atanması için değerlendirme sürecinden muafiyetini istemelidir.

Gizlilik
İnceleme için gönderilen yazılar gizli belgelerdir ve böyle değerlendirilmelidir. Editörler tarafından yetkilendirilmedikçe (yalnızca istisnai ve özel koşullar altında bunu yapacak olan), başkalarıyla gösterilmemeli veya tartışılmamalıdır. Bu gizlilik ilkesi, inceleme davetini reddeden davetli hakemler için de geçerlidir.

Objektiflik Standartları
Hakemler incelemelerini objektif olarak yapılmalı ve değerlendirmelerini, yazarların makaleyi geliştirmek için kullanabilecekleri şekide destekleyici argümanlarla açıkça ifade edilmelidir. Yazarların kişisel eleştirisini yapmak uygun değildir.

Kaynakların Tanınması
Hakemler, yazarlar tarafından alıntılanmayan yayınlanmış çalışmaları bilmelidir. Daha önceki yayınlarda bildirilen bir gözlem, türetme veya tartışma olan herhangi bir ifadeye ilgili alıntı ile eşlik edilmelidir. Bir hakem aynı zamanda editörlere, söz konusu yazı ile kişisel bilgileri olan diğer herhangi bir yazı (yayınlanmış veya yayınlanmamış) arasındaki önemli benzerlik veya örtüşme durumlarını da bildirmelidir. Bunun için ayrıca benzerlik raporu sunan yazılımlarından yararlanarak incelemesini derinleştirebilir.

İfşa ve Çıkar Çatışmaları
Davetli hakemler, inceledikleri makalelerle ilgili çıkar çatışması ortaya çıkması durumunda (rekabetçi, işbirlikçi veya makale yazarları, şirketler veya kurumlardan herhangi biriyle olan diğer ilişkilerden kaynaklanan bağlantılar) derhal çıkar çatışmasını hakem davetini reddederek editörlere bildirimde bulunması gerekir ki böylece alternatif hakemler ile temasa geçilebilsin.
Gönderilmiş bir makalede bulunan yayınlanmamış materyal, yazarların açık yazılı onayı olmadan bir hakem tarafından kendi araştırmasında kullanılmamalıdır. Hakem değerlendirmesi yoluyla elde edilen ayrıcalıklı bilgi veya fikirler gizli tutulmalı ve gözden geçirenin kişisel avantajı için kullanılmamalıdır. Bu, inceleme davetini reddeden hakemler için de geçerlidir.
 

YAZARLARIN GÖREVLERİ

Raporlama Standartları
Özgün makalenin yazarları, yapılan işin prosedürlerini ve sonuçların doğru bir şekilde sunmalı ve ardından çalışmanın önemini objektif bir şekilde tartışmalıdır. Yazı, başka araştırmacıların çalışmadan istifade edebilmesi için yeterli ayrıntı ve referansları içermelidir. İnceleme makaleleri doğru, objektif ve kapsamlı olmalı, editoryal 'görüş' veya perspektif parçaları açıkça belirtilmelidir. Sahtekarlık veya bilerek yanlış ifadeler etik olmayan davranışlar oluşturur ve kabul edilemez.

Özgünlük ve intihal
Yazarlar, yalnızca tamamen orijinal eserler yazdıklarını ve gönderdiklerini ve başkalarının eserlerini ve / veya ifadelerini kullandılarsa, bunun uygun şekilde atıf yapılarak belirtildiğinden emin olmalıdırlar. Makalede bildirilen çalışmanın niteliğini belirlemede etkili olan yayınlara da değinilmelidir. İntihal, bir başkasının yayınını, yazarınki gibi yazmaktan, başkalarının kağıdının önemli kısımlarını (atfetmeden) kopyalamak veya başka bir deyişle, başkaları tarafından yürütülen araştırmaların sonucunu almak için birçok biçime sahiptir. Herhangi bir şekilde yapılan intihal, etik olmayan yayıncılık davranışını oluşturur ve kabul edilemez.

Birden çok, yinelenen, fazlalık veya eşzamanlı başvuru / yayın
Aynı çalışma birden fazla dergide veya birincil yayında yayınlanmamalıdır. Bu nedenle, yazarlar başka bir dergide yayınlanmış bir makaleyi değerlendirmek üzere göndermemelidirler. Bir makalenin birden fazla dergiye aynı anda sunulması etik olmayan yayıncılık davranışıdır ve kabul edilemezdir.

Makalenin Yazarı
Yalnızca içerik/makale ile ilgili kamu sorumluluğunu üstlenebilecek yazarlık kriterlerini karşılayan kişiler metinde yazar olarak listelenmelidir:
(i) Çalışma ile ilgili tasarım, uygulama, veri toplama veya analiz / yorumlama için önemli katkılarda bulunulması,
(ii) makaleyi hazırlamış veya önemli entelektüel içerik için eleştirel olarak revize etmiş olması
(iii) Makalenin son halini görmüş ve onaylamış ve yayına sunulmasını kabul etmiştir. Yazıda bildirilen çalışmaya (teknik yardım, yazma ve düzenleme yardımı, genel destek gibi) önemli katkılarda bulunan, ancak yazarlık kriterlerini karşılamayan tüm yazarlar, yazar olarak listelenmemelidir. İlgili yazar, tüm uygun ortak yazarların (yukarıdaki tanıma göre) yazılmamasını sağlamalıdır ve uygun olmayan yazarların yazar listesine dahil edilmemesini sağlamalıdır. Tüm ortak yazarların, makalenin son halini görüp onayladığını ve yayınlanmayı kabul ettiğini onaylamalıdır.

İfşa ve Çıkar Çatışmaları
Yazarlar mümkün olan en erken aşamada (genellikle başvuru sırasında bir açıklama formu göndererek ve metinde bir ifade ekleyerek) varsa herhangi bir çıkar çatışmasını bildirmelidir.

Kaynakların Tanınması
Yazarlar, başkalarının çalışmalarını doğru bir şekilde incelediklerini temin etmeli ve ayrıca kendi çalışmalarına ilham olmuş çalışmalardan atıf yapmak suretiyle bahsetmelidir. Özel olarak elde edilen bilgiler (görüşme, yazışmalar veya üçüncü şahıslarla yapılan görüşmeler) ilgili kişi/kaynaklardan açıkça ve yazılı olarak izin alınmadan kullanılmamalı veya raporlanmamalıdır. Yazarlar, bu hizmetlere dahil olan kişilerin açık yazılı iznini almadıkça, açık/gizli hizmetler sunma sırasında elde edilen bilgileri kullanmamalıdır.

Akran Değerlendirmesi
Yazarlar, hakem inceleme sürecine katılmakla yükümlüdür. Gerekli revizyonlar için ilk karar durumunda, yazarlar hakemlerin yorumlarına sistematik ve zamanında cevap vererek, makalelerini verilen son tarihe kadar gözden geçirip yeniden sunmalıdır.

Yayınlanan Eserlerde Temel Hatalar
Yazarlar kendi yayınlanmış çalışmalarında önemli hatalar veya yanlışlıklar keşfettiğinde derhal derginin editörlerini veya yayıncısını bilgilendirmeleri gerekir. Ayrıca yazarlar makalede dizgi/yazım hatası yapılmış ise düzeltmek veya geri çekmek için işbirliği yapmak zorundadır. Eğer editörler veya yayıncı, üçüncü şahısların yayınlarının hatalı veya yanlış şekilde ortaya konulduğunu/incelendiğini/atıf yapıldığını öğrenirse, sorumlu yazarın makaleyi derhal düzeltmekle, geri çekmekle veya derginin editörlerine makalenin doğruluğuna dair kanıt sunmakla yükümlüdür.

Feragat
Editör ve editör kurulu yazarların ifade ettiği görüşlerden ve dergideki yayınlanan yazıların içeriğinden sorumlu değildir. Özgünlük, yazıların okunması ve hatalar bireysel yazarların sorumluluğundadır. OMÜ Mühendislik Bilimleri Ve Teknolojisi Dergisi’ne (OMUJEST) inceleme ve yayınlanmak üzere gönderilen tüm yazılar için hakemlerin kararları tek araçtır ve kesindir.
 

KAYNAK
Committee on Publication Ethics (COPE). (2011, March 7). Code of Conduct and Best-Practice Guidelines for Journal Editors. Bağlantı üzerinden erişelibilir.