Spor Yapan ve Yapmayan Ortaokul Öğrencilerinin Beden Eğitimi Dersine İlişkin Yeterlik Algılarının İncelenmesi

Öz

Spor yapan ve yapmayan ortaokul öğrencilerinin beden eğitimi dersine ilişkin yeterlik algılarının incelenmesinin amaçlandığı bu araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama amacıyla “Beden Eğitimi Dersinde Üçlü Yeterlik Algıları” Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma örneklemini Amasya ilinde öğrenimlerine devam eden basit rastgele örneklem yöntemi ile seçilen 467 ortaokul (kız=218; erkek=249) öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS paket programı ile analiz edilmiştir. Verilerin normal dağılımdan geldiği tespit edildiğinden araştırmada bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre ortaokul öğrencilerinin cinsiyetleri, okul sporlarında lisanslarının olması, okul sporları branşları, beden eğitimi öğretmeni cinsiyeti, ailede beden eğitimi öğretmeni olma değişkeni ve kulüp takımlarındaki branşları beden eğitimi dersine ilişkin yeterlik algılarında anlamlı farklılığa neden olmazken, öğrencilerin yaşları, sınıf düzeyleri, okullarında spor salonu olma durumu, sevdikleri dersler, ders dışı egzersiz çalışmalarına katılma durumları, kulüp lisansı olma durumu değişkeni beden eğitimi dersine ilişkin yeterlik algılarında anlamlı farklılığa neden olmaktadır. Çalışma, beden eğitimi derslerinde öğrencilerin yeterlik algılarının geliştirilmesine yönelik stratejiler belirleme konusunda öğretmenlere, okul yöneticilerine ve spor bilimleri alanındaki araştırmacılara önemli katkı sunmaktadır. Bu doğrultuda araştırma, ortaokul öğrencilerinin beden eğitimi dersinde algıladıkları yeterlik düzeylerini etkileyen kritik faktörleri belirleyerek, gelecekte yapılacak çalışmalara rehberlik edecek özgün bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Beden Eğitimi
• Spor
• Üçlü Yeterlik Algısı

An Investigation of Physical Education Class Efficacy Perceptions of Middle School Students Engaged and Non-Engaged in Sports

Öz

This study aimed to examine the efficacy perceptions of middle school students regarding physical education classes, both those who engage in sports and those who do not. The study employed the relational survey method, one of the quantitative research methods. The " Tripartite Efficacy Beliefs in Physical Education Class" scale was used to collect data. The research sample consisted of 467 middle school students (female = 218; male = 249) selected from students continuing their education in Amasya province through a simple random sampling method. The data obtained from the study were analyzed using the SPSS statistical package. Since the data were determined to be normally distributed, independent samples t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) were utilized in the analysis. According to the findings, variables such as students' sex, possession of a school sports license, type of school sports discipline, sex of the physical education teacher, presence of a physical education teacher in the family, and the type of sports played in club teams did not result in a significant difference in their efficacy perceptions regarding physical education classes. However, variables such as students' age, grade level, availability of a sports hall at their school, favorite classes, participation in extracurricular exercise activities, and possession of a club sports license significantly influenced their efficacy perceptions in physical education classes. This study provides valuable insights for teachers, school administrators, and researchers in sports sciences regarding strategies to enhance students' perceptions of efficacy in physical education classes. In this sense, this study provides an original contribution to guide future studies by determining the critical factors affecting the perceived efficacy levels of middle school students in physical education class.

Anahtar Kelimeler

• Physical Education
• Sports
• Tripartite Efficacy Beliefs

Kaynakça

1. Akın, N. K., & Aşçı, F. H. (2021). Beden eğitimi dersinde üçlü yeterlik algılarının değerlendirilmesi: Ölçek uyarlama çalışması. Türkiye Klinikleri Journal of Sports Sciences, 13(2), 302-311.
2. Alçay, A. (2015). Ergenlerin öz-yeterlikleri ile mantık dışı inançları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi], Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
3. Aydoğan, H., Bardakçı, S., Arslan, E., Civelek, H., & İşyar, Z. (2016). İlkokul 4. sınıf ve ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin beden eğitimi dersine yönelik tutum ve öz-yeterliklerinin incelenmesi. Celal Bayar Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 11(2), 100-119.
4. Balyan, M., Yerlikaya-Balyan, K., & Kiremitçi, O. (2012). Farklı sportif etkinliklerin ilköğretim 2. kademe öğrencilerinin beden eğitimi dersine yönelik tutum, sosyal beceri ve öz-yeterlik düzeylerine etkileri. Selçuk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 14(2), 196-201.
5. Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191-215.
6. Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Prentice-Hall. Bandura, A. (1994). Self-efficacy. Encyclopedia of human behavior. United States:Academic Press.
7. Bozkurt, Ş. (2014). Okul sporlarına katılan öğrencilerin katılım motivasyonu, başarı algısı ve öz-yeterliklerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Akdeniz Üniversitesi], Antalya.
8. Bryman, A. (2007). Barriers to integrating quantitative and qualitative research. Journal of Mixed Methods Research, 1(1), 8–22.

9. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayınevi.
10. Canpolat, A., Kazak, Ç. Z., & Özşaker, M. (2012). Beden eğitimi dersinde problem çözme becerisi ve sınıf iklimi: İkinci kademe ilköğretim öğrencileri üzerine bir çalışma. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 10(3), 89-94.
11. Cengiz, C., & İnce, M. L. (2013). Farklı okul ortamlarındaki çocukların okul sonrası fiziksel aktivitelerde algıladıkları öz-yeterlikleri. Yönetim Bilimleri Dergisi, 11(21), 135-147.
12. Ceylan, T., Ermiş, E., Ceylan, L., & Erilli, N. A. (2020). Futbol hakemlerinin sargınlık ve öz-yeterlik düzeylerinin incelenmesi. Journal of International Social Research, 13(75), 934-940.
13. Dinç, Z. (2011). Social self-efficacy of adolescent who participate in individual and team sports. Social Behavior and Personality, 39(10), 1417-1424.
14. Eggen, P., & Kauchak, D. (2016). Educational psychology: Windows on classrooms Pearson Education Inc. Ehrenberg, M. (1984). The relationship between self-efficacy status and depression in adolescents [Yüksek lisans tezi, McGill Üniversitesi], Canada.
15. Eyüboğlu, E. (2012). Spor yapan ve yapmayan 12-14 yaş arası ergenlerin öz yeterlik düzeylerinin karşılaştırılması [Yüksek lisans tezi, Haliç Üniversitesi], İstanbul.
16. Fraile, A., & Catalina, J. (2013). Diferencias en autoconcepto físico en escolares de primaria y secundaria. Lúdica Pedagógica, 18(2), 93-102.
17. Güven, E. D. (2008). Bir hazır giyim işletmesinde çıraklık eğitimi kapsamında çalışan ergenlerin öz-yeterlik inançlarının kimlik, sosyal karşılaştırma eğilimi ve demografik değişkenler bağlamında incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi], Denizli.
18. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R. E., & Tatham, R. L. (2013). Multivariate data analysis. Pearson Education Limited.
19. Holoğlu, O. G. (2006). İlköğretim ikinci kademede öğrenim gören kız öğrencilerin beden eğitimi dersine karşı tutumları [Doktora tezi, Uludağ Üniversitesi], Bursa.
20. Hünük, D. (2006). Ankara ili merkez ilçelerindeki ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinin beden eğitimi dersine ilişkin tutumlarının sınıf düzeyi, öğrenci cinsiyeti, öğretmen cinsiyeti ve spora aktif katılımları açısından karşılaştırılması [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi], Ankara.
21. Jackson, B., & Beauchamp, M. R. (2010). Efficacy beliefs in coach-athlete dyads: Prospective relationships using actor-partner interdependence models. Applied Psychology: An International Review, 59(2), 220-242.
22. Keskin, N., Öncü, E., & Küçük, K. S. (2016). Ortaokul öğrencilerinin beden eğitimi dersine yönelik tutum ve öz-yeterlikleri. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 14(1), 93-107.
23. Küçük, V., & Koç, H. (2015). Psiko-sosyal gelişim süreci içerisinde insan ve spor ilişkisi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9, 1-11.
24. Lent, R. W., & Lopez, F. G. (2002). Cognitive ties that bind: A tripartite view of efficacy beliefs in growth-promoting relationships. Journal of Social and Clinical Psychology, 21(3), 256–286.
25. Subramaniam, P. R., & Silverman, S. (2007). Middle school students’ attitudes toward physical education. Teaching and Teacher Education, 23(5), 602-611.
26. Üredi, L., & Kösece-Loğoğlu, P. (2016). Ortaokul öğrencilerinin duygusal zekâ ve akademik öz-yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ağrı: In IIIrd International Eurasian Educational Research Congress Bildiri Kitabı. Vardarlı, G. (2005). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin genel öz-yeterlik düzeylerinin yordanması [Yüksek lisans tezi, Ege Üniversitesi], İzmir.
27. Ziemainz, H., Wagner, P., & Rüttten, A. (2001). Sportunterricht und sportbezogene selbstwirksamkeit. Leipziger Sportwissenschaftliche Beiträge, 42(1), 133–145.