Spor ve Liderlik Alanında Yayımlanan Tezlere Yönelik İçerik Analizi: 1997-2024

Spor bilimleri literatüründe sporcular, yöneticiler ve antrenörler gibi paydaşların liderlik özellikleri üzerine pek çok bilimsel araştırma yürütülmüştür. Bu çalışmanın temel amacı, içerik analizi yöntemiyle mevcut verileri sistematik bir şekilde inceleyerek alana dair bütüncül bir perspektif sunmak ve literatürdeki eksiklikleri tanımlamaktır. Araştırma kapsamında Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi (YÖKTEZ) üzerinden yapılan tarama sonucu ulaşılan 479 tezin 321’i, belirlenen kriterler doğrultusunda analiz edilmiştir. Bulgular, çalışmaların büyük çoğunluğunun Türkçe dilinde yazılmış, nicel yönteme dayalı yüksek lisans tezlerinden oluştuğunu göstermektedir. Toplam 250 yüksek lisans ve 71 doktora tezinin incelendiği araştırmada, 1997-2024 yılları arasında akademik üretimin sürekli arttığı saptanmıştır. Çalışmalarda en sık başvurulan ölçme aracının "Spor İçin Liderlik" ölçeği olduğu, kurumsal bazda Gazi Üniversitesi'nin öne çıktığı ve örneklem grubu olarak en fazla öğrencilerin tercih edildiği belirlenmiştir. Örneklem büyüklükleri nicel araştırmalarda ağırlıklı olarak 101-1000 kişi arasındayken, nitel araştırmalarda genellikle 10 katılımcının üzerine çıkılmıştır. Tezlerin anahtar kelime dağılımı incelendiğinde; liderlik davranış stilleri ve spor branşları gibi temel kavramların yanı sıra dönüşümcü ve etik liderlik tarzlarının yoğunlukta olduğu; otantik, stratejik, vizyoner ve hizmetkâr liderlik gibi pek çok modelin de ele alındığı görülmektedir. Örgütsel boyutta en çok örgütsel bağlılık konusu işlenmekle birlikte örgütsel adalet, vatandaşlık ve iklim gibi değişkenler; ek olarak iş tatmini, motivasyon, duygusal zekâ, tükenmişlik, psikolojik sağlamlık ve mobbing gibi psikososyal unsurların spor ve liderlik bağlamında sıkça çalışıldığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak bu araştırma, alandaki güncel eğilimleri ve literatürdeki boşlukları tespit ederek gelecek akademik çalışmalar için kapsamlı bir referans çerçevesi ve stratejik bir rehber sunmaktadır.

Numerous scientific studies have been conducted in the sports science literature on the leadership traits of stakeholders such as athletes, administrators, and coaches. The primary objective of this study is to provide a comprehensive perspective on the field and identify gaps in the literature by systematically examining existing data using content analysis. As part of the research, 321 of the 479 theses identified through a search conducted via the Higher Education Council National Thesis Center (YÖKTEZ) were analyzed in accordance with the established criteria. The findings indicate that the vast majority of the studies consist of master’s theses written in Turkish and based on quantitative methods. In the study, which examined a total of 250 master’s theses and 71 doctoral dissertations, it was determined that academic output has steadily increased between 1997 and 2024. It was found that the most frequently used measurement tool was the “Leadership for Sport” scale, Gazi University stood out at the institutional level, and students were the most commonly selected sample group. While sample sizes in quantitative studies were predominantly between 101 and 1,000 participants, qualitative studies generally involved more than 10 participants. An analysis of the keyword distribution in the theses reveals that, in addition to fundamental concepts such as leadership behavior styles and sports disciplines, transformational and ethical leadership styles are prominent; numerous models, including authentic, strategic, visionary, and servant leadership, are also addressed. At the organizational level, while organizational commitment is the most frequently addressed topic, variables such as organizational justice, citizenship, and climate; as well as psychosocial factors like job satisfaction, motivation, emotional intelligence, burnout, psychological resilience, and mobbing are frequently studied within the context of sports and leadership. In conclusion, this research identifies current trends and gaps in the literature, thereby providing a comprehensive reference framework and a strategic guide for future academic studies.