Başa Çıkma Stilleri Ölçeğinin Türkçe Güvenirlik Ve Geçerlik Çalışması

Artür Yetvart Mumcu; Göksel Ataman; Hızır Konuk

TR EN

Başa Çıkma Stilleri Ölçeğinin Türkçe Güvenirlik Ve Geçerlik Çalışması

Öz

Başa çıkma süreçleri, çalışanların özellikle duygusal açıdan yoğun hizmet bağlamlarında mesleki stresi nasıl yönettiklerini anlamada merkezi bir rol oynamaktadır. Türkiye’de örgütsel bağlamda başa çıkma araştırmalarına yönelik ilgi artmakla birlikte, alan geleneksel problem odaklı ve duygu odaklı ayrımın ötesine geçen, çok boyutlu ve kültürel olarak geçerlenmiş bir ölçme aracından yoksundur. Bu çalışma, Roger, Jarvis ve Najarian (1993) tarafından geliştirilen Başa Çıkma Stilleri Ölçeği’ni (Coping Styles Questionnaire–CSQ) Türkçeye uyarlamakta ve hizmet sektörü örneklemlerinde psikometrik özelliklerini incelemektedir. Rasyonel, tarafsız, duygusal ve kaçınmacı başa çıkma olmak üzere dört boyutlu kuramsal çerçeveye dayanan çalışma, tarafsız başa çıkmanın geri çekilme ya da inkârdan ziyade bilişsel-duygusal mesafe alma sürecini yansıtan kavramsal özgünlüğünü korumaktadır. Bulgular, ölçeğin Türkçe formunun bağımsız çalışan örneklemlerinde yapısal bütünlüğünü ve iç tutarlılığını desteklemektedir. Sonuçlar ayrıca, duygusal emeğin ve duyguların ifade edilmesine ilişkin normatif beklentilerin başa çıkma örüntülerini şekillendirebildiği duygusal yoğunluk içeren iş ortamlarında başa çıkma stillerinin önemini ortaya koymaktadır. Kuramsal temele dayalı ve kültürel olarak uyarlanmış bir ölçüm aracı sunarak bu çalışma, Türkiye’de örgütsel başa çıkma araştırmalarına katkı sağlamakta ve işyerinde stres, iyi oluş ve uyum süreçlerinin incelenmesine yönelik güçlü bir çerçeve sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Başa Çıkma Stilleri, Ölçek Uyarlama, Güvenirlik, Geçerlik, Örgütsel Davranış

Reliability And Validity Of The Coping Styles Questionnaire In Turkish

Öz

Coping processes play a central role in understanding how employees manage occupational stress, particularly in emotionally demanding service contexts. Despite growing interest in organizational coping research in Turkey, the field lacks a multidimensional and culturally validated instrument that captures coping beyond traditional problem- versus emotion-focused distinctions. This study adapts the Coping Styles Questionnaire (CSQ), developed by Roger, Jarvis, and Najarian (1993), into Turkish and examines its psychometric properties within service-sector samples. Grounded in a four-dimensional framework—Rational, Detached, Emotional, and Avoidant Coping—the study preserves the conceptual distinctiveness of detached coping, which reflects cognitive–emotional distancing rather than withdrawal or denial. Findings support the structural integrity and internal consistency of the Turkish form across independent employee samples. The results further underscore the relevance of coping styles in emotionally intensive work settings, where emotional labor and normative expectations regarding emotional expression may shape coping patterns. By providing a theoretically grounded and culturally adapted measure, this study advances organizational coping research in Turkey and offers a robust framework for examining stress, well-being, and adaptive functioning in the workplace.

Anahtar Kelimeler

Coping Styles, Scale Adaptation, Relaibility, Validity, Organizational Behavior

Kaynakça

Altun, F., Şahin, M., Tosun, C., & Pekdemir, Ü. (2017). Kolektivist Başa Çıkma Stilleri Envanterinin Türk Kültürüne Uyarlanması. Journal of Mood Disorders, 7(2).
Arıkan, G. (2021). COVID-19 salgınında stres: olumsuz, olumlu sonuçları ve önleyici müdahalenin olası rolü. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 13(1), 135–145.
Bacanlı, H., Sürücü, M., & İlhan, T. (2013). Başa çıkma stilleri ölçeği kısa formunun (BÇSÖ-KF) psikometrik özelliklerinin incelenmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13(1), 81–96.
Bakker, A. B., & Demerouti, E. (2017). Job demands–resources theory: Taking stock and looking forward. Journal of occupational health psychology, 22(3), 273.
Bollen, K. A. (2002). Latent Variables in Psychology and The Social Sciences. Annual Review of Psychology, 53(1), 605–634.
Brislin, R. W. (1986). The wording and translation of research instruments. Field Methods in Cross-cultural Research, 8, 137–164.
Byrne, B. M. (2001). Structural equation modeling: Perspectives on the present and the future. International Journal of Testing, 1(3–4), 327–334.
Çetin, F., & Basım, H. N. (2012). Örgütsel Psikolojik Sermaye: Bir Ölçek Uyarlama Çalışması. Amme İdaresi Dergisi, 45(1), 121–137.
Cheung, G. W., & Rensvold, R. B. (2002). Evaluating goodness-of-fit indexes for testing measurement invariance. Structural equation modeling, 9(2), 233–255.
Cronbach, L. J. (1951). Coefficient Alpha and the Internal Structure of Tests. Psychometrika, 16(3), 297–334.

Deery, S., Iverson, R., & Walsh, J. (2002). Work relationships in telephone call centres: Understanding emotional exhaustion and employee withdrawal. Journal of Management studies, 39(4), 471–496.
Demerouti, E., & Bakker, A. B. (2023). Job demands-resources theory in times of crises: New propositions. Organizational Psychology Review, 13(3), 209–236.
Demerouti, E., Bakker, A. B., Nachreiner, F., & Schaufeli, W. B. (2001). The job demands-resources model of burnout. Journal of Applied psychology, 86(3), 499.
Dicle, A. N., & Ersanlı, K. (2015). Başa çıkma tutumlarını değerlendirme ölçeğinin Türkçeye uyarlama geçerlik ve güvenirlik çalışması. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3 (16), 111-126.
Doğan, T., Sapmaz, F., & Totan, T. (2011). Beden İmgesi Baş Etme Stratejileri Ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anatolian Journal of Psychiatry/Anadolu Psikiyatri Dergisi, 12(2).
Elklit, A. (1996). Coping styles questionnaire: A contribution to the validation of a scale for measuring coping strategies. Personality and Individual differences, 21(5), 809–812.
Endler, N. S., & Parker, J. D. (1990). Multidimensional assessment of coping: a critical evaluation. Journal of Personality and Social Psychology, 58(5), 844.
Field, A. (2013). Discovering Statistics Using IBM SPSS Statistics. Sage Publications Ltd. Folkman, S., & Moskowitz, J. T. (2004). Coping: Pitfalls and promise. Annu. Rev. Psychol., 55(1), 745–774.
Grandey, A. A. (2000). Emotional regulation in the workplace: A new way to conceptualize emotional labor. Journal of occupational health psychology, 5(1), 95.
Grandey, A. A. (2003). When “the show must go on”: Surface acting and deep acting as determinants of emotional exhaustion and peer-rated service delivery. Academy of management Journal, 46(1), 86–96.
Grice, J. W. (2001). Computing and Evaluating Factor Scores. Psychological Methods, 6(4), 430–450. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R. E., & Tatham, R. L. (2006). Multivariate Data Analysis (6th (ed.)). Prentice-Hall.
Hofstede, G. H. (2001). Culture’s consequences: Comparing values, behaviors, institutions and organizations across nations. Sage Publications.
Holman, D. (2002). Employee wellbeing in call centres. Human Resource Management Journal, 12(4), 35–50. Huda, N., Shaw, M. K., Chang, H. J., Erwin, Putri, S. T., & Pranata, S. (2024). The mediating role of coping styles in the relationship between fear of COVID-19 and mental health problems: a cross-sectional study among nurses. BMC Public Health, 24(1), 545.
Hülsheger, U. R., & Schewe, A. F. (2011). On the costs and benefits of emotional labor: a meta-analysis of three decades of research. Journal of occupational health psychology, 16(3), 361.
Kaplan, D. (2000). Structural Equation Modeling: Foundations and Extensions. Sage Publications.
Keser, A., & Yılmaz, G. (2014). Workload, burnout, and job satisfaction among call center employees. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 66–67, 1–13.
Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer Publishing Company.
Maddock, A. (2024). The relationships between stress, burnout, mental health and well-being in social workers. The British Journal of Social Work, 54(2), 668–686.
Markiewicz, K. (2019). Burnout as a mediator of the interrelations between emotional intelligence and stress coping strategies in nurses. Acta Neuropsychologica, 17, 233–244.
Matsumoto, D., Yoo, S. H., & Nakagawa, S. (2008). Culture, emotion regulation, and adjustment. Journal of personality and social psychology, 94(6), 925.
Matud, M. P. (2004). Gender differences in stress and coping styles. Personality and individual differences, 37(7), 1401–1415.
Mumcu, A. Y. (2025a). A review of translation processes in scale adaptation studies: A guide for scale translation. Business Economics and Management Research Journal, 8(2), 128–145.
Mumcu, A. Y. (2025b). İşletmelerde Sürdürülebilir Liderlik Ölçeğinin Türkçe Uyarlama Güvenirlik Ve Geçerlilik Çalışması. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 49, 89–104.
Peker, A., Özhan, M. B., & Eroğlu, Y. (2015). Development of the Scale on Coping with Cyber Bullying towards Adolescents Ergenlere Yönelik Siber Zorbalıkla Başa Çıkma Ölçeği’nin geliştirilmesi. Journal of Human Sciences, 12(1), 569–581.
Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J.-Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common Method Biases in Behavioral Research: A Critical Review of the Literature and Recommended Remedies. Journal of Applied Psychology, 88(5), 879.
Rim, Y. (1988). Sense of humour and coping styles. Personality and Individual Differences, 9(3), 559–564.
Roger, D., Jarvis, G., & Najarian, B. (1993). Detachment and coping: The construction and validation of a new scale for measuring coping strategies. Personality and Individual Differences, 15(6), 619–626.
Russell Hochschild, A. (2012). The managed heart: commercialization of human feeling.
Şahin, N. H., & Durak, A. (1995). Stresle başa çıkma tarzları ölçeği: Üniversite öğrencileri için uyarlanması. Türk Psikoloji Dergisi, 10(34), 56–73.
Shin, H., Park, Y. M., Ying, J. Y., Kim, B., Noh, H., & Lee, S. M. (2014). Relationships between coping strategies and burnout symptoms: A meta-analytic approach. Professional Psychology: Research and Practice, 45(1), 44.
Suhr, D. D. (2006). Exploratory or Confirmatory Factor Analysis? Statistics and Data Analysis, 200(31). Van Den Tooren, M., De Jonge, J., Vlerick, P., Daniels, K., & Van de Ven, B. (2011). Job resources and matching active coping styles as moderators of the longitudinal relation between job demands and job strain. International Journal of Behavioral Medicine, 18(4), 373–383.
Vandenberg, R. J., & Lance, C. E. (2000). A review and synthesis of the measurement invariance literature: Suggestions, practices, and recommendations for organizational research. Organizational research methods, 3(1), 4–70.
Vitaliano, P. P., Russo, J., Carr, J. E., Maiuro, R. D., & Becker, J. (1985). The ways of coping checklist: Revision and psychometric properties. Multivariate Behavioral Research, 20(1), 3–26.
Watkins, M. W. (2021). A Step-by-step Guide to Exploratory Factor Analysis with SPSS. Routledge.
Worthington, R. L., & Whittaker, T. A. (2006). Scale development research: A content analysis and recommendations for best practices. The counseling psychologist, 34(6), 806–838.
Wu, Y., Bo, W., Li, M., Liu, L., & Wu, H. (2024). The moderating role of coping styles on the associations of fatigue with life satisfaction in Chinese nurses: a cross-sectional study. BMC Nursing, 23(1), 546.
Yaşlıoğlu, M. M. (2017). Sosyal Bilimlerde Faktör Analizi ve Geçerlilik: Keşfedici ve Doğrulayıcı Faktör Analizlerinin Kullanılması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 46, 74–85.
Zapf, D. (2002). Emotion work and psychological well-being: A review of the literature and some conceptual considerations. Human resource management review, 12(2), 237–268.
Zijlmans, E. A. O., Tijmstra, J., Van der Ark, L. A., & Sijtsma, K. (2019). Item-score reliability as a selection tool in test construction. Frontiers in Psychology, 9, 2298.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uygulamalı Mikro Ekonometri, İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Artür Yetvart Mumcu ^*
0000-0002-2276-0145
Türkiye

Göksel Ataman
0000-0003-3234-7490
Türkiye

Hızır Konuk
0000-0002-9274-6912
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

11 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

10 Nisan 2025

Kabul Tarihi

24 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA98PW79XJ

APA

Mumcu, A. Y., Ataman, G., & Konuk, H. (2026). Başa Çıkma Stilleri Ölçeğinin Türkçe Güvenirlik Ve Geçerlik Çalışması. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 13(2), 203-223. https://izlik.org/JA98PW79XJ

AMA

1.Mumcu AY, Ataman G, Konuk H. Başa Çıkma Stilleri Ölçeğinin Türkçe Güvenirlik Ve Geçerlik Çalışması. OEYBD. 2026;13(2):203-223. https://izlik.org/JA98PW79XJ

Chicago

Mumcu, Artür Yetvart, Göksel Ataman, ve Hızır Konuk. 2026. “Başa Çıkma Stilleri Ölçeğinin Türkçe Güvenirlik Ve Geçerlik Çalışması”. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi 13 (2): 203-23. https://izlik.org/JA98PW79XJ.

EndNote

Mumcu AY, Ataman G, Konuk H (01 Temmuz 2026) Başa Çıkma Stilleri Ölçeğinin Türkçe Güvenirlik Ve Geçerlik Çalışması. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi 13 2 203–223.

IEEE

[1]A. Y. Mumcu, G. Ataman, ve H. Konuk, “Başa Çıkma Stilleri Ölçeğinin Türkçe Güvenirlik Ve Geçerlik Çalışması”, OEYBD, c. 13, sy 2, ss. 203–223, Tem. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA98PW79XJ

ISNAD

Mumcu, Artür Yetvart - Ataman, Göksel - Konuk, Hızır. “Başa Çıkma Stilleri Ölçeğinin Türkçe Güvenirlik Ve Geçerlik Çalışması”. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi 13/2 (01 Temmuz 2026): 203-223. https://izlik.org/JA98PW79XJ.

JAMA

1.Mumcu AY, Ataman G, Konuk H. Başa Çıkma Stilleri Ölçeğinin Türkçe Güvenirlik Ve Geçerlik Çalışması. OEYBD. 2026;13:203–223.

MLA

Mumcu, Artür Yetvart, vd. “Başa Çıkma Stilleri Ölçeğinin Türkçe Güvenirlik Ve Geçerlik Çalışması”. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, c. 13, sy 2, Temmuz 2026, ss. 203-2, https://izlik.org/JA98PW79XJ.

Vancouver

1.Artür Yetvart Mumcu, Göksel Ataman, Hızır Konuk. Başa Çıkma Stilleri Ölçeğinin Türkçe Güvenirlik Ve Geçerlik Çalışması. OEYBD [Internet]. 01 Temmuz 2026;13(2):203-2. Erişim adresi: https://izlik.org/JA98PW79XJ

Google Scholar istatistiklerimiz için tıklayınız.

Başa Çıkma Stilleri Ölçeğinin Türkçe Güvenirlik Ve Geçerlik Çalışması

Öz

Anahtar Kelimeler

Reliability And Validity Of The Coping Styles Questionnaire In Turkish

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster