Schumpeteryan Yaklaşım ve Türkiye’de Katılım Bankacılığı: Ticari Fonlar İstihdamı Etkiliyor Mu?

Mustafa Beybur

TR EN

Schumpeteryan Yaklaşım ve Türkiye’de Katılım Bankacılığı: Ticari Fonlar İstihdamı Etkiliyor Mu?

Öz

Bu çalışmada Türkiye’de faaliyet gösteren katılım bankaları tarafından 2017:01-2024:01 döneminde kullandırılan ticari fonların istihdam ve işsizlik üzerindeki etkisi incelenmiştir. Katılım bankalarının üretim ve reel sektör odaklı hareket ederek fon kullandırımı yaptıkları düşünüldüğünde, kullandırılan fonların işgücü piyasası üzerinde pozitif bir etki yapması beklenmektedir. Ancak Türk bankacılık sektöründe uygulanan ikili bankacılık sisteminin beraberinde getirdiği müşteri benzeşmesi bu etkiyi tartışılır hale getirmektedir. Çalışmada ticari fonlar, istihdam ve işsizlik serilerinin durağanlık seviyeleri Fourier ADF ve klasik ADF birim kök testleriyle, değişkenler arasındaki kısa ve uzun dönem ilişkiler ise ARDL Sınır Testi ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda ticari fonların istihdam ve işsizlik üzerinde herhangi bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Bu durum katılım bankalarının %90’ı aşan murabaha, vekâlet ve kiralama ağırlıklı fon kullandırım yapısı ve pazar payının %9 seviyesinde takılı kalması gibi yapısal sorunlarla açıklanmaktadır. Çalışmada istihdam dostu bir kimlik kazanabilmeleri için katılım bankalarının kâr-zarar ortaklığına dayalı mudaraba ve müşaraka yöntemlerine ağırlık vermeleri önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Katılım Bankacılığı Ticari Fonları, İstihdam, İşsizlik, ARDL Sınır Testi, Schumpeteryan Yaklaşım

Destekleyen Kurum

Bu araştırma herhangi bir finansman veya destek olmadan yürütülmüştür.

Etik Beyan

Bu çalışma bilimsel araştırma ve yayın etiği kurallarına uygun olarak hazırlanmıştır.

Teşekkür

Araştırmada kullanılan ikincil verilerden dolayı Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), Türkiye Katılım Bankaları Birliği (TKBB) ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB)'na teşekkür ederim.

The Schumpeterian Approach and Participation Banking in Türkiye: Do Commercial Funds Affect Employment?

Öz

This study examines the impact of commercial funds extended by participation banks operating in Turkey on employment and unemployment between 2017:01 and 2024:01. Considering that participation banks provide financing with a focus on production and the real sector, these funds are expected to exert a positive influence on the labor market. However, the phenomenon of customer convergence brought about by the dual banking system in the Turkish banking sector renders this impact debatable. In this study, the stationarity levels of commercial funds, employment, and unemployment series were analyzed using Fourier ADF and classical ADF unit root tests, while the short- and long-term relationships between variables were examined via the ARDL Bounds Test. The analysis results indicate that commercial funds have no significant impact on employment or unemployment. This outcome is attributed to structural issues, such as the financing structure of participation banks—which is over 90% dominated by murabahah, wakala and leasing—and their market share remaining stagnant at approximately 9.0%. To acquire an 'employment-friendly' identity, it is recommended that participation banks prioritize profit-loss sharing methods, specifically mudarabah and musharakah.

Anahtar Kelimeler

Participation Banking Commercial Funds, Employment, Unemployment, ARDL Bounds Test, Schumpeterian Approach

Destekleyen Kurum

This research was conducted without any funding or support.

Etik Beyan

This study has been prepared in accordance with the rules of scientific research and publication ethics.

Teşekkür

I am grateful to the Banking Regulation and Supervision Agency, the Participation Banks Association of Türkiye, and the Central Bank of the Republic of Türkiye for providing the secondary data utilized in this study.

Kaynakça

Abdul-Rahman, A., & Gholami, R. (2020). Islamic finance and covid-19 recovery: the role profit-loss sharing contract. Jurnal Pengurusan(59), 7-10. Doi:https://doi.org/10.17576/pengurusan-2020-59-02.
Akkaya, M. (2018). Türk bankacılık sektörü yurtiçi kredi hacminde balon oluşumunu etkileyen faktörlerin analizi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 16(2), 58-70. Doi:https://doi.org/10.11611/yead.381053.
Albaraka. (2026). Katılım bankacılığı nedir? [Çevrim-içi: https://www.albaraka.com.tr/tr/hakkimizda/katilim-bankaciligi#:~:text=Kat%C4%B1l%C4%B1m%20bankac%C4%B1l%C4%B1%C4%9F%C4%B1%2C%20faizsiz%20bankac%C4%B1l%C4%B1k%20prensiplerine,ba%C4%9Fl%C4%B1%20kalarak%20m%C3%BC%C5%9Fterilerine%20hizmet%20verir], Erişim tarihi: 25.02.2026.
Altuntepe, N. (2021). Katılım bankacılığının fon kullandırma işlemlerinin istihdam üzerine etkilerinin analizi: 2010:01- 2019:11. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi(26), 64-103. Doi:https://izlik.org/JA75TA87AW.
Anaç, T., ve Kaya, F. (2017). Bireysel müşterilerin katılım bankacılığını tercih etmesini etkileyen faktörler. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(15), 145-182. Doi:https://izlik.org/JA75AL74MZ.
Arzova, S. B., ve Şahin, B. Ş. (2021). Covid 19’un yarattığı ekonomik etkilerle mücadele felsefesi, araçları ve karakteristik özellikleriyle islami finansman modelinin rolü. Bilimname(44), 451-489. Doi:https://doi.org/10.28949/bilimname.861879.
BDDK. (2026). Aylık bankacılık sektörü verileri (Temel Gösterim). Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu: [Çevrim-içi: https://www.bddk.org.tr/BultenAylik], Erişim tarihi: 25.02.2026.
Bertrand, M., Schoar, A., & Thesmar, D. (2007). Banking deregulation and industry structure: evidence from the French banking reforms of 1985. Journal of Finance, 62(2), 597-628. Doi:https://doi.org/10.1111/j.1540-6261.2007.01218.xDigital Object Identifier (DOI).
Brixiová, Z., Kangoye, T., & Yogo, T. U. (2020). Access to finance among small and medium-sized enterprises and job creation in Africa. Structural Change and Economic Dynamics(55), 177-189. Doi:https://doi.org/10.1016/j.strueco.2020.08.008.
Castillo, P. J. (2009). Unemployment threat of the financial crisis. Asia-Pacific Social Science Review, 9(1), 41-46.

Dayı, F. (2019). Katılım bankacılığının tercih nedenlerinin sadakat ve güven üzerindeki etkisi: Türkiye örneği. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 54(4), 1788-1806. Doi: 10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.19.12.1213.
Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427-531. Doi:10.2307/2286348.
Enders, W., & Lee, J. (2012). The flexible fourier form and dickey–fuller type unit root tests. Economics Letters, 117(1), 196-199. Doi:https://doi.org/10.1016/j.econlet.2012.04.081.
Eryılmaz, S., Öksüz, M. S.,ve Zeren, F. (2021). Kobi kredilerinin ekonomik büyüme ve istihdam üzerine etkisi: Türkiye örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 22(1), 75-93. Doi:https://doi.org/10.24889/ifede.929855.
Göçer, İ. (2015). Bankacılık sektörü kredi hacmi genişlemesinin işsizlik üzerindeki etkileri: çoklu yapısal kırılmalı eştümleşme analizi. ISGUC The Journal of Industrial Relations and Human Resources, 17(2), 109-129. Doi:https://izlik.org/JA66SP37BX.
Göçer, İ., Mercan, M., ve Bölükbaş, M. (2015). Bankacılık sektörü kredilerinin istihdam ve ekonomik büyüme üzerindeki etkileri: Türkiye ekonomisi için çoklu yapısal kırılmalı eş bütünleşme analizi. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 33(2), 65-84. Doi:10.17065/huiibf.58825.
Gür, B. (2023). The relationship between domestic credit volume and unemployment: a case of Türkiye. Eurasian Academy of Sciences Social Sciences Journal(46), 23-33. Doi:http://doi.org/10.17740/eas.soc.2023.V46.02 .
Han, C.-K. (2009). Unemployment, financial hardship, and savings in individual development accounts. Journal of Poverty, 13(1), 74-95. Doi:https://doi.org/10.1080/10875540802623484.
İspiroğlu, F., Sözen, Ç., ve Şeyranlıoğlu, O. (2023). The relationship between domestic credit volume and unemployment rate in the Turkish economy: an empirical analysis. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 26(2), 481-490. Doi:https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.1319000.
Kazak, H. (2023). Banka kredilerinin istihdam üzerindeki etkisi: Türkiye örneği. M. Yılmaz (Dü.) içinde, İstihdam, İşsizlik, İşgücü Alanında Güncel Çalışmalar (s. 119-132). İstanbul: Eğitim Yayınevi.
Kuveyt Türk. (2026). Faizsiz Bankacılık Nedir? [Çevrim-içi: https://www.kuveytturk.com.tr/hakkimizda/katilim-bankaciligi/faizsiz-bankacilik-nedir], Erişim tarihi: 25.02.2026.
Kuzu, S., Beroğlu, H., Arslan, H., Kayhan, T., ve Eren, S. A. (2018). İhracatın finansmanında şer’i kurallara uygun alternatif yaklaşım; Türkiye örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Dergisi, 2(2), 82-99. Doi:https://doi.org/10.31200/makuubd.451943.
Narayan, P. K. (2005). The saving and ınvestment nexus for China: evidence from cointegration tests. Applied Economics, 37(17), 1979-1990. Doi:https://doi.org/10.1080/00036840500278103.
Omay, T. (2015). Fractional frequency flexible fourier form to approximate smooth breaks in unit root testing. Economics Letters(134), 123-126. Doi:https://doi.org/10.1016/j.econlet.2015.07.010.
Özsoy, İ., Görmez, B., ve Mekik, S. (2013). Türkiye’de katılım bankalarının tercih edilme sebepleri: ampirik bir tetkik. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 20(1), 187-206. Doi:https://izlik.org/JA24XU26KD.
Özulucan, A., & Deran, A. (2009). Katılım Bankacılığı ile Geleneksel Bankaların Bankacılık Hizmetleri ve Muhasebe Uygulamaları Açısından Karşılaştırılması. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(11), 85-108. Doi:https://izlik.org/JA33MU55NZ
Pagano, M., & Pica, G. (2012). Finance and employment. Economic Policy, 27(69), 5-55. Doi:https://doi.org/10.1111/j.1468-0327.2011.00276.x
Parlakkaya, R., ve Çürük, S. A. (2015). Bir yoksullukla mücadele aracı olarak islami mikrofinans ve Türkiye’de uygulanabilirliği. Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Araştırmaları Dergisi, 1(2), 61-86. Doi:https://izlik.org/JA95MZ76KL.
Schumpeter, J. A. (1911). Theorie der wirtschaftlichen entwicklung. Berlin: Duncker & Humblot.
Schumpeter, J. A. (1934). The theory of economic development. (R. Opie, Çev.) Massachusetts: Cambridge.
Shabbir, G., Anwar, S., Hussain, Z., & Imran, M. (2012). Contribution of financial sector development in reducing unemployment in Pakistan. International Journal of Economics and Finance, 4(1), 260-268. Doi:http://dx.doi.org/10.5539/ijef.v4n1p260.
Tenekeci, M. (2017). Katılım bankacılığının finansal istikrara etkisi: Türkiye örneği. Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi. Karatay Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
TKBB. (2026). Kullandırılan fonların dağılımı istatistikleri. Türkiye Katılım Bankaları Birliği: [Çevrim-içi: https://tkbb.org.tr/veripetegi-detay/10], Erişim tarihi: 25.02.2026.
Törenek, M., ve Yavuz, S. (2019). Türkiye'de katılım bankalarının tercih edilme nedenleri üzerine bir araştırma. Verimlilik(1), 199-218. Doi:https://izlik.org/JA79DR22JB.
Türkiye Finans. (2026). Katılım bankası nedir? [Çevrim-içi: https://www.turkiyefinans.com.tr/tr-tr/hakkimizda/katilim-bankaciligi-sistemi/sayfalar/katilim-bankasi-nedir.aspx], Erişim tarihi: 25.02.2026.
Ulusoy, R., ve Akarsu, R. (2012). Türkiye'de kobi’lere yapılan destekler ve istihdam üzerindeki etkileri. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi(23), 105-126. Doi:https://izlik.org/JA88MF78WB.
Yılmaz, D., Ertürk, E., ve Eryılmaz, F. (2017). The unconventional monetary policy: a theoretical approach. International Journal of Trade Economics and Finance, 8(2), 96-101. Doi:doi: 10.18178/ijtef.2017.8.2.546.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İstihdam, Para-Bankacılık

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mustafa Beybur ^*
0000-0003-0538-7155
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

11 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

27 Şubat 2026

Kabul Tarihi

9 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA25AB37KX

APA

Beybur, M. (2026). Schumpeteryan Yaklaşım ve Türkiye’de Katılım Bankacılığı: Ticari Fonlar İstihdamı Etkiliyor Mu? Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 13(2), 225-240. https://izlik.org/JA25AB37KX

AMA

1.Beybur M. Schumpeteryan Yaklaşım ve Türkiye’de Katılım Bankacılığı: Ticari Fonlar İstihdamı Etkiliyor Mu? OEYBD. 2026;13(2):225-240. https://izlik.org/JA25AB37KX

Chicago

Beybur, Mustafa. 2026. “Schumpeteryan Yaklaşım ve Türkiye’de Katılım Bankacılığı: Ticari Fonlar İstihdamı Etkiliyor Mu?”. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi 13 (2): 225-40. https://izlik.org/JA25AB37KX.

EndNote

Beybur M (01 Temmuz 2026) Schumpeteryan Yaklaşım ve Türkiye’de Katılım Bankacılığı: Ticari Fonlar İstihdamı Etkiliyor Mu? Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi 13 2 225–240.

IEEE

[1]M. Beybur, “Schumpeteryan Yaklaşım ve Türkiye’de Katılım Bankacılığı: Ticari Fonlar İstihdamı Etkiliyor Mu?”, OEYBD, c. 13, sy 2, ss. 225–240, Tem. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA25AB37KX

ISNAD

Beybur, Mustafa. “Schumpeteryan Yaklaşım ve Türkiye’de Katılım Bankacılığı: Ticari Fonlar İstihdamı Etkiliyor Mu?”. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi 13/2 (01 Temmuz 2026): 225-240. https://izlik.org/JA25AB37KX.

JAMA

1.Beybur M. Schumpeteryan Yaklaşım ve Türkiye’de Katılım Bankacılığı: Ticari Fonlar İstihdamı Etkiliyor Mu? OEYBD. 2026;13:225–240.

MLA

Beybur, Mustafa. “Schumpeteryan Yaklaşım ve Türkiye’de Katılım Bankacılığı: Ticari Fonlar İstihdamı Etkiliyor Mu?”. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, c. 13, sy 2, Temmuz 2026, ss. 225-40, https://izlik.org/JA25AB37KX.

Vancouver

1.Mustafa Beybur. Schumpeteryan Yaklaşım ve Türkiye’de Katılım Bankacılığı: Ticari Fonlar İstihdamı Etkiliyor Mu? OEYBD [Internet]. 01 Temmuz 2026;13(2):225-40. Erişim adresi: https://izlik.org/JA25AB37KX

Google Scholar istatistiklerimiz için tıklayınız.

Schumpeteryan Yaklaşım ve Türkiye’de Katılım Bankacılığı: Ticari Fonlar İstihdamı Etkiliyor Mu?

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Etik Beyan

Teşekkür

The Schumpeterian Approach and Participation Banking in Türkiye: Do Commercial Funds Affect Employment?

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Etik Beyan

Teşekkür

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster