Türkiye’de Siyasi İktidarların Değişimine Bağlı Olarak Orta Öğretim(Lise) Tarih Ders Kitaplarında Osmanlı Padişahı İmajı: II. Abdülhamit Örneği

In the current research,  the Abdul Hamid II image in secondary school history textbooks was examined in the period that from establishment of the Republic of Turkey to present.  Documantary method was used as research design. In this context, history textbooks taught in secondary schools which selected above mentioned criterions was used as data collection method.Narratives in history textbooks adopted by the Ministry of National Education and announced by the Journal Announcements were carried out document analysis and descriptive analysis. With reference to data obtained from history textbooks, presentation of the Abdul Hamid II was evaluated. In line with the political opinions and different political views come to power, historiography for Abdul Hamid II image was varied over time.  Presentations of Abdul Hamid II image in history textbooks have negative and harsh statements in the period Ataturk and after Ataturk. This presentation has changed especially amended in 1975 after the Nationalist Fronts (NF) Governments and recent secondary school history textbooks. These history textbooks has not included negative statements for Abdul Hamid II.

Bu araştırmanın amacı, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan günümüze kadar gelinen süreçte ortaöğretim tarih ders kitaplarında yer alan II. Abdülhamit imajını analiz etmektir. Doküman inceleme ve tarama yöntemlerinin kullanıldığı araştırmada belirlenen dönemleri temsil eden ortaöğretim kurumlarında okutulan tarih ders kitapları, araştırma problemi noktasında veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Araştırmada Milli Eğitim Bakanlığı tarafından kabul edilen ve Tebliğler Dergisi ile duyurulan ortaöğretim tarih ders kitaplarında yer alan metinler doküman incelemesinden sonra ve betimsel analize tabi tutulmuştur. Elde edilen verilerden hareketle, ortaöğretim tarih ders kitaplarında II. Abdülhamit sunumu değerlendirilmiştir.  Dönemin mevcut siyasi iradesinin benimsediği dünya görüşünün yansımasına paralel olarak, birbirinden zıt anlayışı temsil eden siyasi iradelerin, farklı dünya görüşlerinin iktidara gelmesi ile II. Abdülhamit imajına yönelik yazımda, günümüze gelindikçe değişim olduğu görülmüştür.  Ortaöğretim tarih ders kitaplarındaki II. Abdülhamit imajına yönelik sunumlar Atatürk ve Atatürk sonrası dönemde olumsuz ve sert ifadeler içermektedir. Bu sunum özellikle 1975 yılında Milliyetçi Cephe (MC) Hükümetleri sonrasında ve son dönem ortaöğretim tarih ders kitaplarında değişikliklere uğramıştır. II. Abdülhamit’e yönelik olumsuzluk yaratabilecek ifadelere yer verilmemiştir.