Yunt Dağı Köylerindeki Masallarda Olağanüstü Motifler
Öz
On İki Hayvanlı Türk Takvimi’nde on iki yıl bir devri göstermektedir. Devirleri gösteren yılların ayrı ayrı adları mevcuttur. Yunt kelimesi, adı geçen takvimdeki hayvan adlarından biridir; “at - cins adı - atlar, at sürüsü” anlamlarına gelmektedir. Yunt Dağı, İzmir ve Manisa illerinin sınırları içinde kalan bir bölgedir; tarihȋ kaynaklardan elde edilen bilgilere göre Türkmenlerin yerleşim yeri olarak kaydedilmiştir. Bu bağlamda çalışmamız, Yunt Dağı köylerinden derlenmiş masallar üzerinedir. Araştırma sahası içinde, Örselli, Süngüllü, Avdal, Maldan, Küçük Sümbüllü, Büyük Sümbüllü, Bağ Yolu, Üçpınar, Sakallı, Osmancalı, Yağcılar gibi Merkez Yunt Dağı köyleri bulunmaktadır. Masallarda, Olağanüstü Motifler incelenmiştir; Dev (F531.), Altın Sıçan Eşek (B103.1.1.), Topuz (D1282.1.), Barmak Çocuk (F535.1.) motifleri tespit edilmiştir. Mezkûr motifler, Güneybatı Anadolu ağız sahası ve Batı Türkçesi (Güneybatı-Oğuz Türkçesi) masallarıyla karşılaştırılmıştır. Dev motifinin Dünya ve Türk mitolojilerindeki izi takip edilmiştir. Yapılandırılmış Görüşme, Katılımcı Gözlem ve Doküman İncelemesi (İçerik Analizi) metodları uygulanmıştır. Yunt Dağı köylerindeki masalların teknolojiye direnç gösterdiği anlaşılmıştır. Ayrıca Türk dünyası masal motiflerinin karakteristik olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
Olağanüstü Motif,Türkmen,Dev,Barmak Çocuk,Güneybatı Ağız sahası,Türkmen
Kaynakça
- Alptekin, A. B. (2002). Taşeli masalları. Ankara: Akçağ Yayınevi, 88-94.
- Asano, R. (2010). Türkmen masalları. Yayımlanmamış Yüksek Lisan Tezi, Ankara Üniversitesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı, Ankara, 101-145.
- Aydın, E. (2011). Uygur kağanlığı yazıtları. (Birinci Baskı). Konya: Kömen
- Birkan Akhan, E. (2006). Yunt dağı köylerindeki masallarda dil özellikleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Celal Bayar Üniversitesi Yeni Türk Dili Ana Bilim Dalı, Manisa, I-102.
- Birkan Akhan, E. (2018). “Komşu Kızı İle Afşın” Halk Hikâyesi. Sobi-der,5(23), 111-120.
- Boratav, P. N. (1999). Az gittik uz gittik. (Birinci Basım). İstanbul: Adam, 74-81.
- Clauson, G. (1972). An etymological dictionary of pre-thirteenth-century turkish. London Press, 33.
- Çiftçi, K. (2015). Aydın halk masalları. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı, Aydın, 193-195.
- Deniz, R. (1996). Kayseri masalları. Kayseri: Kayseri Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları, 10-31.
- Derleme Sözlüğü, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.