Sosyal Bilişsel Kariyer Kuramı Açısından STEM Kariyer İlgisine Cinsiyetin Etkisi

The purpose of this study was to determine the effect of gender on middle-school students’ STEM career interest in terms of the social cognitive career theory. The sample of the study was consisted of 400 students (218 female and 182 male students) who are receiving education at public middle-school in a district  in the Aegean region in Turkey. Data of the study in which general survey model has been used have been collected through the STEM career interest survey. As a result of the study, it has been seen that the male students’ STEM career self-efficacy and interest is more positive compared to the female students. Self-efficacy level was found in the favor of the male students in the areas of technology and engineering and in the favor of the female students in the area of mathematics. It was seen that personal goals and expectations related to results displayed differences in the favor of the female students in the areas of science and mathematics and in the favor of the male students in the areas of technology and engineering. It has been concluded that the self-efficacy, personal goals and expectations related to results of the female students in the areas of technology and engineering are lower compared to the male students and thus, female students’ STEM career interest is more negative compared to the male students. In the light of the findings obtained in the study, it is suggested to provide sufficient occupational guidance starting from the middle-school years for the positive development of the female students’ career interests related to technology and engineering.

Bu araştırmanın amacı, sosyal bilişsel kariyer kuramı açısından ortaokul öğrencilerinin STEM kariyer ilgilerine cinsiyetin etkisinin belirlenmesidir. Araştırmanın örneklemi, Ege bölgesindeki bir ilçede bulunan devlet ortaokulunda öğrenim gören 400 öğrenciden (218 kız, 182 erkek) oluşmaktadır. Genel tarama modelinin kullanıldığı araştırmada veriler, STEM kariyer ilgi anketiyle toplanmıştır. Araştırma sonucunda erkek öğrencilerin STEM kariyer öz yeterliklerinin ve ilgilerinin, kız öğrencilere göre daha olumlu olduğu belirlenmiştir. Öz yeterlik düzeyinin teknoloji ve mühendislik alanlarında erkek öğrenciler lehine, matematik alanında ise kız öğrenciler lehine farklılık gösterdiği bulunmuştur. Kişisel amaç ve sonuç beklentilerinin, fen ve matematik alanlarında kız öğrenciler lehine, teknoloji ve mühendislik alanlarında ise erkek öğrenciler lehine anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Kız öğrencilerin teknoloji ve mühendislik alanlarındaki öz yeterlik, kişisel amaç ve sonuç beklentilerinin erkeklere göre daha düşük olduğu, bu nedenle kız öğrencilerin STEM kariyer ilgilerinin de erkeklere göre daha olumsuz olduğu sonucuna varılmıştır. Elde edilen bulgular ışığında, kız öğrencilerin mühendislik ve teknoloji alanlarındaki kariyer ilgilerinin olumlu yönde gelişimi için ortaokulun ilk yıllarından itibaren yeterli mesleki rehberlik yapılması önerilmiştir.