Örtük Çağrışım Testi’ni Türkçe’ye Uyarlama Çalışması
Öz
Tutumları ölçmek için kullanılan öz-bildirim ölçekleri; değerlendirme kaygısı, katılımcının kendi üst-bilişlerinin farkında olmaması ve kendini sansürleme gibi ölçeklerin geçerliğini düşüren çok sayıda faktörden etkilenmektedir. Greenwald tarafından geliştirilen Örtük Çağrışım Testi (ÖÇT; Implicit Association Test) kategorilendirme görevleri kullanılarak katılımcıların örtük tutumlarını ölçmeyi amaçlayan bir bilgisayar uygulamasıdır. ÖÇT, bireylerin iki farklı gruba yönelik kelimeleri sınıflandırmasını ve verilen tepki sürelerine bağlı olarak bireyin hangi gruba karşı daha olumlu tutum beslediğinin ortaya çıkarılmasını sağlamaktadır. ÖÇT özellikle etnik, ırksal veya dini ayrımcılık gibi sosyal kaygı içeren konularda, öz-bildirim ölçeklerinin ve diğer ölçme araçlarının içerdiği sorunları içermemesinden dolayı uluslararası alanda en çok kullanılan tutum ölçme araçlarından biridir. Buna karşın testin ülkemizde kullanımı oldukça kısıtlıdır. Bu çalışmada açık kaynak kodlu Türkçe Örtük Çağrışım Testi’nin geliştirilmesi süreci ve testin geçerlik ve güvenirlik sonuçları ele alınacaktır. Uyarlanan Örtük Çağrışım Testi, Türk-Kürt ve Türk-Suriyeli olmak üzere iki farklı karşılaştırmayı yapabilecek algoritmaya sahiptir. Ayrıca bu program ÖÇT’nin öncesinde veyahut test ortasında manipülasyon materyali eklenmesini de mümkün kılmaktadır. Son olarak, test sonrasında demografik bilgilerin sorulması ve ölçek eklenmesine imkân sağlayan bir algoritmaya sahiptir. Yapılan çalışmada ÖÇT’nin güvenirlik değerleri farklı bloklar arasındaki korelasyon iki-yarım güvenirlik yöntemiyle hesaplanarak bulunmuştur ve .70 ile .83 arasındadır. Dış geçerlik ise sıfat tanımlama görevleri ile ölçülen açık tutum puanları ile karşılaştırılarak elde edilmiştir. Dış geçerliğe ilişkin sonuçlar uluslararası literatür ile tutarlıdır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alparslan, K. (2017). Türkiye'de yaşayan Kürtlerin kimlik yönetim stratejileri ve dış grup tarafgirliği (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Uludağ Üniversitesi, Bursa.
- Austin, E. J., Deary, I. J., Gibson, G. J., McGregor, M. J. ve Dent, J. B. (1998). Individual response spread in self-report scales: Personality correlations and consequences. Personality and Individual Differences, 24 (3), 421-438. doi: 10.1016/s0191-8869(97)00175-x
- Dasgupta, M. N., McGhee, D. E., Greenwald A. G. ve Banaji, M. R. (2000). Automatic preference for white Americans: Eliminating the familiarity explanation. Journal of Experimental Social Psychology, 36, 316-328. doi: 10.1006/jesp.1999.1418
- Greenwald A. G., McGhea D. E. ve Schwartz J. K. L. (1998). Measuring individual differences in implicit cognition: The Implicit Association Test. Journal of Personality and Social Psychology, 74, 1464-1480.
- Greenwald A. G., Banaji M. R. ve Nosek B. A. (2014). Statistically small effects of the Implicit Association Test can have societally large effects. Journal of Personality and Social Psychology, 108, 553–561. doi.org/10.1037/pspa0000016
- Hofmann W., Gawronski B., Gschwendner T., Le H. ve Schmitt M. (2005). A meta-analysis on the correlation between the implicit association test and explicit measures. Personality and Social Psychology Bulletin, 10, 1369-1385. doi: 10.1177/0146167205275613
- İsminin Anlamını Ara (Ocak, 2017). İsminin anlamı. https://www.ismininanlaminiara.com/arapca-isim-ara.aspx adresinden erişilmiştir.
- Kürtçe Bilgi (Ocak, 2017). Erkek isimleri. www.kurtcebilgi.com/kategori/erkek-isimleri adresinden erişilmiştir.
- Nisbett R. E. ve Wilson T. D. (1977). Telling more than we can know: Verbal reports on mental process. Psychological Review, 84, 231-259. people.virginia.edu/~tdw/nisbett&wilson.pdf adresinden Kasım 2017’de erişilmiştir.
- Ottoway S. A., Hayden D. C. ve Oakes M. A. (2001). Implicit attitudes and racism: Effects of word familiarity and frequency on the Implicit Association Test. Social Cognition, 19, 97-144.