İbn Sina ve Gazali’nin Bazı Değer Kavramları Yönünden Karşılaştırılması

There is no universal consensus on the nature of values. The definition, scope and teaching of values are affect by the culture, geography and historical processes. There are even differences in the evaluation of certain attitudes and behaviors among people living in the same country and in the same time frame. This shows that it is difficult for people and communities to meet on a common ground on values. In response to this challenge, there are also common judgments that have been agreed on the adoption and teaching of certain values on a social or universal scale. The concepts of respect, love, tolerance, help, kindness, responsibility, justice, humility in mutual relations are some of the concepts agreed on theoretically. Ibn Sina (980 - 1037) and Ghazali (1058 - 1111) are two thinkers who have made a significant contribution to the history of thought. Ibn Sina has gained worldwide fame as a medical scholar and Ghazali as a religious scholar. Besides these qualities that make them famous, both thinkers have very important views on philosophy, metaphysics and morality. . In this study, the views of Ibn Sina and Ghazali about the definition of values and which values should be taught were examined comparatively. For this purpose, the literature was searched and the works of the thinkers were examined. The findings were evaluated with a critical point of view and interpretation technique.

Değerlerin neliği konusunda evrensel bir uzlaşı yoktur. Değerlerin tanımı, kapsamı, hangi değerlerin ne şekilde öğretileceği, içinde bulunulan kültür, yaşanılan coğrafya ve tarihsel süreçlerden etkilenmektedir. Hatta bazı davranış ve tutumların değerlendirilmesi konusunda aynı ülkede ve aynı zaman diliminde yaşayan insanlar arasında bile farklar bulunmaktadır. Bu durum, insanların ve toplumların değerler konusunda ortak bir paydada buluşmalarının zorluğunu göstermektedir. Bu zorluğa karşılık, bazı değerlerin benimsenmesi ve öğretilmesi hususunda toplumsal ya da evrensel ölçekte görüş birliğine varılan ortak yargılar da vardır. Karşılıklı ilişkilerde saygı, sevgi, hoşgörü, yardımlaşma, nezaket, sorumluluk, adalet, tevazu gibi değer kavramları teorik açıdan üzerinde uzlaşılan kavramlardan bazılarıdır. İbn Sina (980 – 1037) ve Gazali (1058 – 1111) düşünce tarihine çok önemli katkı sağlamış iki düşünürdür. İbn Sina tıp bilgini olarak, Gazali de din bilgini olarak dünya çapında üne kavuşmuşlardır. Onları ünlü yapan bu niteliklerinin yanında her iki düşünürün felsefe, metafizik ve ahlak konusunda çok önemli görüşleri bulunmaktadır. Bu çalışmada, İbn Sina ve Gazali’nin, değerlerin neliği ve hangi değerlerin öğretilmesi gerektiği konusundaki görüşleri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu amaçla literatür taraması yapılmış, düşünürlerin kendi eserleri incelenmiştir. Elde edilen bulgular, eleştirel bir bakış açısı ve yorumlama tekniği ile değerlendirilmiştir.