Bilişsel Davranışçı Terapi Yönteminin Zihinsel Engelli Çocukların Zihin Kuramı Becerisine Etkisinin İncelenmesi
Öz
Bu araştırmanın genel amacı, bilişsel davranışçı terapi yönteminin zihinsel engelli çocukların zihin kuramı becerisine etkisini araştırmaktır. Bu araştırma yarı-deneysel olarak planlanmıştır. “Ön Test-Son Test Eşitlenmemiş Gruplar Kontrol Gruplu” modele göre desenlenmiş olan bu araştırma kapsamında biri deney, diğeri kontrol olmak üzere iki grup oluşturulmuştur. Deney grubundaki çocuklara Bilişsel Davranışçı Yöntemi iki hafta boyunca ortalama 30 dakika toplam 12 oturum halinde uygulanmıştır. Kontrol grubunda zihin kuramı beceri öntest sontest alınmıştır. Kontrol gruplarına ise herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Deney grubundaki Bilişsel Davranışçı uygulamaları araştırmacı tarafından yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu 2018-2019 eğitim-öğretim yılında İstanbul İli Beyoğlu İlçesi’ndeki özel eğitim kurumuna devam eden 12- 18 yaş arası 24 çocuk oluşturmaktadır. Deney grubunda 12, kontrol grubunda 12 çocuk yer almıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, zihin kuramı ölçümlerinde “Beklenmedik İçerik Değişikliği, Birinci Dereceden Yanlış Kanı Atfı Görevi ve İkinci Dereceden Yanlış Kanı Atfı Görevi” kullanılmıştır. Çocuklar ve ailelerinin demografik bilgileri ise araştırmacı tarafından oluşturulan “Kişisel Bilgi Formu” kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmanın verileri SPSS 25.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Araştırmada deney ve kontrol grubunda yer alan çocukların ön test ve son test puanları t testi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılarak karşılaştırılmıştır. Araştırma sonuçlarına Bilişsel Davranışçı Yöntemi'nin zihinsel engelli çocukların zihin kuramı becerisine önemli etkisini olduğu bulunmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Baron-Cohen S., Leslie A.M., ve Frith, U. (1985) Does the autistic child have a “theory of mind”? Cognition, 21, 37-46.
- Baron-Cohen, S. (2000). Theory of mind and autism a fifteen year rewiew. S. Baron-Cohen, H. Tager-Flusberg., ve D. Cohen (Eds.), Understanding other minds: Perspectives from developmental cognitive neuroscience içinde (2. bsm) (s. 3–20). New York: Oxfo.
- Beck, A.T., Rush, A.J., veShow, B.F. (1979). Cognitive therapy of depression. New York: Guilford Press.
- Beck, J.S. (2011). Cognitive behavior therapy basics and beyond. 2nd ed. New York: The Guilford Press.
- Bliksted, V, Ubukata, S., ve Koelkebeck, K. (2016) Discriminating autism spectrum disorders from schizophrenia by investigation of mental state attribution on an on-line mentalizing task: A review and meta-analysis. Schizophr Res, 171, 16-26.
- Bora, E., ve Pantelis, C. (2016). Social cognition in schizophrenia in comparison to bipolar disorder: A meta-analysis. Schizophr Res, 175, 72-78.
- Brüne M, Brüne-Cohrs U (2006) Theory of mind evolution, ontogeny, brain mechanisms and psychopathology. Neurosci Biobehav Rev, 30, 437-455.
- Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2012). Bilimsel araştırma yöntemleri (Genişletilmiş 11. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
- Doenyas, C. (2019). Theory of mind in action: use of mental state understanding in social interactions. Mediterranean Journal of Humanities, 9(1), 153-160
- Doherty, J. M. (2009). Theory of mind. How children understand other’s thoughts and feelings. Hove, UK: Psychology Press.