Türk Modernleşmesinin Kadın-Asker Sembolü Sabiha Gökçen Üzerine Bir Değerlendirme

The aim of the present study is to assess the symbolic representation attributed in Turkish Modernisation to women on the basis of Sabiha Gökçen as a prominent figure in the Turkey of the Republic. Sabiha Gökçen was a woman of Turkey who had stayed with Mustafa Kemal as his foster daughter after the establishment of the Republic and been trained under his supervision. She completed her training under the guidance of Mustafa Kemal and chose to become a pilot in a period marked by the recent development of Turkish aviation. Sabiha Gökçen is an influential figure pointing out to the progressive aspect of Turkish modernisation by reason of her choice of aviation, which had not been preferred by any woman before, and of military as a masculine field for her profession. Based on this postulate, the study discusses the determinism of the role attributed to women in modernisation project by male constructors and addresses the public visibility of Sabiha Gökçen and the founding mission assumed by her as a woman. There are parallelisms between the experiences of women during the process of modernisation and the positions held by nations in the same period. Therefore, Turkish modernisation also bears a distinct character as a non-Western experience of modernity. Sabiha Gökçen, in this context, did not only remain as a symbolic heroine of Turkish modernisation, but also acted as an indicator for the progressive aspect of the modernisation project by reason of her achievements.

Bu çalışmanın amacı, Türk Modernleşmesinde kadına verilen sembolik temsiliyeti Cumhuriyet Türkiye’sinin, önemli bir ismi olan Sabiha Gökçen üzerinden değerlendirmektir. Sabiha Gökçen, Mustafa Kemal’in manevi kızı olarak Cumhuriyetin kuruluşundan sonra onun yanında bulunmuş ve onun gözetiminde yetişmiş bir Türk kızıdır. Mustafa Kemal’in yönlendirmesi ile eğitimlerini tamamlamış ve Türk havacılığının yeni gelişme gösterdiği bir dönemde pilot olmayı seçmiştir. Sabiha Gökçen, daha önce hiçbir kadının tercih etmediği bir meslek olan havacılığı ve eril bir alan olan askerliği seçmiş olması ile Türk modernleşmesinin ilerici yönünü gösteren etkili bir figürdür. Çalışma bu ön kabulle,  modernleşme projelerinde kadınlara verilen rolün erkek inşacılar tarafından belirlendiğini tartışırken, Sabiha Gökçen’in kamusal alanda görünürlüğü ve bir kadın olarak üstlendiği kurucu misyonunu ele almaktadır. Kadınların modernleşme sürecinde yaşadıkları ile uluslaşan toplumların bu dönemdeki konumları arasında paralellikler söz konusudur. Bu nedenle Türk modernleşmesi Batı dışı bir modernlik deneyimi olarak kendine özgü bir özelliğe de sahiptir. Sabiha Gökçen elde ettiği başarıları ile Türk Modernleşmesinin sadece sembolik bir kahramanı olarak kalmamış, bunun dışında modernleşme projesinin ilerlemeci yönünün göstereni olmuştur.