Use of Archetypes in Creating Brand Personality: A Qualitative Analysis in The Context of The Relationship Between Art and Advertising

Elif Merve Urgancı

doi:10.26466/opusjsr.1655159

TR EN

Marka Kişiliği Oluşturmada Arketip Kullanımı: Sanat ve Reklam İlişkisi Bağlamında Nitel Bir Analiz

Öz

Kültür endüstrisinin eline geçen her şey eninde sonunda tüketimin arttırılmasına hizmet etmektedir. Sanat eserleri, tasarım ürünleri, hatta gündelik ürünler ve pratikler buna dahildir. Kendi dönemlerinde estetik kaygı ile üretilmiş bile olsalar modern toplumda kitle medyası ürünlerinin yardımcıları haline gelmişlerdir. Bu sayede Vermeer’in İnci Küpeli Kız’ı, Leonardo'nun Mona Lisa'sı, Boticelli'nin Venüs'ü, kitle iletişim araçlarının ve reklamların kült nesneleri olmuştur. Bu çalışma, reklamlarda sanat eserlerinin kullanılmasının altında yatan en önemli gerçeğin, sanat eserlerinin kollektif bilinçaltını çok iyi yansıtmaları, güçlü arketipler taşımaları olduğunu savunmaktadır. Bu durumda marka kişiliği oluşumunda da arketiplerin önemli rolü olmalıdır. Bu çalışma arketiplerin bunu nasıl başardığını anlayabilmek için bir içerik analizi içermektedir. İncelenecek reklam örneklemi amaçlı örneklem türlerinden ölçüt örnekleme tekniği ile oluşturulmuştur. Toplanan veriler MAXQDA ile analiz edildiğinde özellikle bazı arketipler ile bazı marka kişiliği tiplerinin güçlü ilişkileri olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Sanat , Grafik Tasarım , Reklam , Marka Kişiliği , Arketip

Use of Archetypes in Creating Brand Personality: A Qualitative Analysis in The Context of The Relationship Between Art and Advertising

Abstract

Everything that falls into the hands of the culture industry ultimately serves to increase consumption. This includes works of art, design products, and even everyday objects and practices. Even though these works were created with aesthetic concerns in mind, they have become mass media and advertising tools in modern society. As a result, Vermeer’s Girl with a Pearl Earring, Leonardo’s Mona Lisa, and Botticelli’s The Birth of Venus have been transformed into cultural icons within mass media and advertising. This study argues that the primary reason for using art in advertisements is its ability to reflect the collective subconscious and convey strong archetypes. In this context, archetypes should also play a significant role in shaping brand personality. The study includes a content analysis examining how archetypes achieve the mentioned contribution to brand personality. The advertisement sample to be examined was created using the criterion sampling technique, which is one of the purposeful sampling types. The analysis of the collected data using MAXQDA revealed strong correlations between specific archetypes and certain brand personality types.

Keywords

Art , Graphic Design , Advertising , Brand Personality , Archetype

Kaynakça

Aaker, D. A. (1992). The value of brand equity. The Journal of Business Strategy, 13(4), 27–32. https://doi.org/10.1108/eb039503
Aaker, D. A. (2013). Güçlü markalar yaratmak (E. Demir, Trans., 3rd ed.). Mediacat.
Aaker, J. L. (1997). Dimensions of brand personality. Journal of Marketing Research, 34(3), 342–352. https://doi.org/10.2307/3151897
Aaker, J. L. (2000). Accessibility or diagnosticity? Disentangling the influence of culture on persuasion processes and attitudes. Journal of Consumer Research, 26(4), 340–357. https://doi.org/10.1086/209567
Abdullayeva, S. (2024). Jung ve bilinçaltına dair öğretisi. Journal of Awareness, 9(4), 357–363. https://doi.org/10.26809/joa.2480
Aksoy, L., & Özsomer, A. (2007). Türkiye’de marka kişiliği oluşturan boyutlar. 12. Ulusal Pazarlama Kongresi Bildiriler Kitabı, Sakarya Üniversitesi, 1–14.
Alanka, D. (2024). Nitel bir araştırma yöntemi olarak içerik analizi: Teorik bir çerçeve. Kronotop İletişim Dergisi, 1(1), 62–82.
Balcı, Ş. (2007). Negatif siyasal reklamlarda ikna edici mesaj stratejisi olarak korku çekiciliği kullanımı. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17, 73–106.
Batra, R., & Homer, P. M. (2004). The situational impact of brand image beliefs. Journal of Consumer Psychology, 14(3), 318–330. https://doi.org/10.1207/s15327663jcp1403_12
Barnard, M. (2010). Sanat, tasarım ve görsel kültür (G. Korkmaz, Trans.). Ütopya Yayınları.

Batey, M. (2016). Brand meaning: Myth and mystique in today’s brands (2nd ed.). Routledge.
Bechter, C., Farinelli, G., Daniel, R. T., & Frey, M. (2016). Advertising between archetype and brand personality. Administrative Sciences, 6(5), 1–11. https://doi.org/10.3390/admsci6020005
Berger, J. (2014). Görme biçimleri (Y. Salman, Trans., 20th ed.). Metis Yayınları.
Brechman, J. M., & Purvis, S. C. (2015). Narrative, transportation and advertising. International Journal of Advertising, 34 (2), 366-381.
Campbell, J. (2004). The hero with a thousand faces (Commemorative ed.). Princeton University Press. (Original work published 1949)
Cesur, D. K., & Tosun, N. B. (2021). Lüks algısı bağlamında reklamda sanat eseri kullanımı: “İnci Küpeli Kız” reklamları örneği. Selçuk İletişim, 14(3), 1488–1520. https://doi.org/10.18094/josc.935648
Çakır, V. (2004). Yeni iletişim teknolojilerinin reklam üzerine etkileri. Selçuk İletişim, 3(2), 168-181.
Dölarslan, E. Ş. (2012). Bir marka kişiliği ölçeği değerlendirmesi. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 67(2), 1–28. https://doi.org/10.1501/SBFder_0000002248
Faber, M. A., & Mayer, J. D. (2009). Resonance to archetypes in media: There is some accounting for taste. Journal of Research in Personality, 43(3), 307–322.
Fournier, S. (1998). Consumers and their brands: Developing relationship theory in consumer research. Journal of Consumer Research, 24(4), 343–373. https://doi.org/10.1086/209515
Geuens, M., Weijters, B., & De Wulf, K. (2009). A new measure of brand personality. International Journal of Research in Marketing, 26(2), 97–107. https://doi.org/10.1016/j.ijresmar.2008.12.002
Güçhan, A. (2003). Popüler kültür çalışmaları ışığında pop art. Selçuk İletişim, 3(2), 23–29. https://doi.org/10.18094/si.38180
Hall, C. S., & Lindzey, G. (1978). Theories of personality (3rd ed.). John Wiley & Sons.
Hunt, T. (2023). Artwork in Advertising. Retrieved March 29 from https://artrkl.com/blogs/news/artwork-in-advertising.
Jung, C.G. (1954). Psychological aspects of the mother archetype. The Collected Works of C. G. Jung; Read, H.,Fordham, M., Adler, G., (Der.) içinde. London: Routledge.
Jung, C. G. (2007). İnsan ve sembolleri (A. N. Babaoğlu, Trans.). Okyanus Yayınevi.
Jung, C. G. (2015). Jung Psikolojisi. E kitap Projesi & Cheapest. Retriewed March 29 from https://search.worldcat.org/title/1498722451
Jung, C. G. (2017). Dört Arketip. Erasmus Yayınları. İstanbul.
Kaftandjiev, C. (2023). The advertising and the other marketing communications of luxury goods – Archetypal, semiotic and narrative aspects. Qeios, 1–21. https://doi.org/10.32388/1LE7CM
Kavut, S. (2019). Jung’un Arketip Kavramı Doğrultusunda Apple ve Samsung Reklamlarının Analizi. 1.Uluslararası Şişli Bilim Kongresi. 24-25 Ekim. 463-482.
Koçak, A. & Arun, Ö. (2006). İçerik analizi çalışmalarında örneklem sorunu. Selçuk İletişim, 4(3), 21-28.
Kramer, L. (2024, November 21). What is an archetype? Definition and examples. Grammarly Blog. Retrieved January 3, 2025, from https://www.grammarly.com/blog/literary-devices/archetype/
Mark, M., & Pearson, C. S. (2001). The hero and the outlaw: Building extraordinary brands through the power of archetypes. McGraw-Hill.
McAdams, D. P. (1993). The stories we live by: Personal myths and the making of the self. Guilford.
Metin, O., & Ünal, Ş. (2022). İçerik analizi tekniği: İletişim bilimlerinde ve sosyolojide doktora tezlerinde kullanımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Special Issue 2), 273–294. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227356
Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün and S. B. Demir, Trans.). Ankara: Pegem Akademi.
Roll, M. (2014, December). İkonik markalar oluşturmanın anahtarı: Kimlik mitleri ve hikaye anlatımı. The Brand Age. Retrieved March 3, 2025, from https://thebrandage.com/2014/12/23/ikonik-markalar-olusturmanin-anahtari-kimlik-mitleri-ve-hikaye-anlatimi/
Sirgy, M. J. (1982). Self-concept in consumer behavior: A critical review. Journal of Consumer Research, 9(3), 287–300.
Yakın, V., Ay, C., & Yakın, M. (2014). Reklamlarda kullanılan marka kişilik arketiplerinin göstergebilimsel analizi. Yönetim ve Ekonomi, 21(1), 345–355. https://doi.org/10.18657/yecbu.38034
Yılmaz, B., & Sarı, B. (2019). Marka kişiliği oluşumunda ve yansıtılmasında reklamlarda arketip kullanımı: Türkiye’nin en değerli ilk 10 markasının reklamlarına yönelik bir analiz. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 32, 90–116. https://doi.org/10.31123/akil.620396
Yılmaz, M., & Küpeli, A. E. (2017). Geçmişten günümüze resim sanatı ve reklam ilişkisi. Ulakbilge, 5(17), 1765–1780. https://doi.org/10.7816/ulakbilge-05-17-02
https://www.artatberlin.com/en/portfolio-item/petrus-christus-portrait-of-a-young-girl/ . Retrieved March 3, 2025.
https://elpais.com/economia/2018/11/12/publizia/1542057870_917226.html. Retrieved March 3, 2025.

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

İletişim ve Medya Çalışmaları (Diğer) , Televizyon Sosyolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Elif Merve Urgancı ^*
0000-0002-9766-6145
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

26 Mayıs 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Mayıs 2025

Gönderilme Tarihi

10 Mart 2025

Kabul Tarihi

28 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 22 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.26466/opusjsr.1655159

IZ

https://izlik.org/JA78FS67HE

APA

Urgancı, E. M. (2025). Use of Archetypes in Creating Brand Personality: A Qualitative Analysis in The Context of The Relationship Between Art and Advertising. OPUS Journal of Society Research, 22(3), 323-337. https://doi.org/10.26466/opusjsr.1655159

Cited By

Marka Kişiliği Oluşturma Sürecinde Arketiplerin Rolü: Göstergebilimsel Bir Analiz

SDÜ İFADE

https://doi.org/10.70627/sduifade.1690879

Marka Kişiliği Oluşturmada Arketip Kullanımı: Sanat ve Reklam İlişkisi Bağlamında Nitel Bir Analiz

Öz

Anahtar Kelimeler

Use of Archetypes in Creating Brand Personality: A Qualitative Analysis in The Context of The Relationship Between Art and Advertising

Abstract

Keywords

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Marka Kişiliği Oluşturma Sürecinde Arketiplerin Rolü: Göstergebilimsel Bir Analiz