Öz
With advancements in technology, children are being introduced to the digital world at a much younger age. In this era when children may not yet fully grasp privacy and data management in digital environments, parents' digital parenting awareness is critical. This study aimed to investigate the privacy awareness of preschool and primary school children's parents regarding their digital parenting practices. This research was a qualitative study, and its participants consisted of 20 parents in total (15 mothers and 5 fathers). Participants were selected using a purposive sampling method. Data were collected through semi-structured interviews and subjected to content analysis. According to the research results, participants defined digital parenting through the concepts of control and limitation. Parents stated that their children's privacy is threatened by exposure to inappropriate content in digital environments. They also stated that they protect their children by taking legal action against any privacy violations and have increased monitoring, protective, and supervisory measures. As a result, they stated that privacy is important in raising children in the digital world and that they prefer to inform their children and foster privacy awareness through guidance strategies to prevent violations before they occur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- American Academy of Pediatrics (2016). Media and Young Minds. Pediatrics, 138(5), e20162591. https://doi.org/10.1542/peds.2016-2591
- Arıcı Doğan, D. & Döğer, S. S. (2023). Examining the relationship between mothers' digital parenting attitudes and family-child internet addiction. International Journal of Social Sciences and Education Research, 9(1), 1-14. https://doi.org/10.24289/ijsser.1181453
- Aydın, D. & Görpe, F. (2025). An applied study on the relationship between digital media literacy and video game playing behaviour. Media Literacy and Academic Research, 4(1), 6-22. https://doi.org/10.5281/zenodo.15510456
- Baltacı, A. (2017). Miles-Huberman model in qualitative data analysis. Ahi Evran University Journal of Social Sciences Institute, 3(1),1-15.
- Bostancı, M. (2019). Digital parents' perception of privacy on social media. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 10(38), 115-128. https://doi.org/10.5824/1309-1581.2019.3.005.x
- Byrne, J., Kardefelt-Winther, D., Livingstone, S., & Stoilova, M. (2016). Global perspectives on children’s internet use: Policy challenges and solutions. UNICEF Office of Research.
- Creswell, J. W. (2021). Qualitative inquiry and research design: choosing among five approaches (4th edition). SAGE Publications.
- Çelen, F. K., Çelik, A., & Seferoğlu, S. S. (2011). Children's internet use and the online risks they face. Academic Computing, 2, 645-652.
- Guest, G., Bunce, A. & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Method, 18(1), 59-82. https://doi.org/10.1177/152582-2X05279903
- Kasım, M., & Can Tunç, P. (2024). An assessment of the risks and ethical issues facing child users in digital advertising. Journal of Communication Studies, 10(2), 210-240. https://doi.org/10.-17932/IAU.ICD.2015.006/icd_v010i2005
- Kopuz, T., Turgut, Y. E. & Aktı Aslan, S. (2022). A study on the relationship between digital parenting attitudes and children's safe internet use. Journal of the Institute of Social Sciences, Adıyaman University, 42, 123-153. https://doi.org-/10.14520/adyusbd.1111996
- Livingstone, S., & Helsper, E. J. (2008). Parental mediation of children’s internet use. Journal of Broadcasting & Electronic Media, 52(4), 581–599. https://doi.org/10.1080/08838150802437396
- Manap, A. ve Durmuş, E. (2021). An examination of digital parenting awareness in terms of various variables, family roles, and internet addiction in children. E-International Journal of Educational Research, 12(1), 141-156. https://doi.org/10.-19160/ijer.837749
- Miles, M. B., & Huberman, A. M. (2014). Qualitative data analysis: an expanded sourcebook (3rd ed.). SAGE Publications.
- Nikken, P. & Jansz, J. (2006). Parental mediation of children’s videogame playing: A comparison of the reports by parents and children. Learning, Media and Technology, 31(2), 181-202. https://doi.org/10.1080/17439880600756803
- Nohutcu, F. T. (2024). The mediating role of unrealistic optimism in the relationship between mothers' child-rearing attitudes and their awareness of digital parenting (Publication No. 870381). [Master's thesis, Maltepe University]. Higher Education Council National Thesis Center.
- Salsabila, Hasanati, N., & Pahmiah. (2024). Exploring digital parenting: A systematic review of approaches, challenges, and outcomes. Journal of Scientific Research, Education, and Technology (JSRET), 3(4), 1856–1867. https://doi.org/-10.58526/jsret.v3i4.601
- Sancar, E. (2023). The effect of Generation Z parents' digital parenting attitudes on their relationships with their children. İstanbul University Journal of Sociology, 43(1), 54-67. https://doi.org/10.26650/SJ.2023.43.1.0023
- Söğüt, F. (2020). Digital parents' perceptions of the relationship between digital games and violence. Journal of Communication Theory and Research, 51, 79-100.
- Toran, M., Ulusoy, Z., Aydın, B., Deveci, T., & Akbulut, A. (2016). Evaluation of mothers’ views regarding children’s use of digital game. Kastamonu Education Journal, 24(5), 2263-2278. https://izlik.org/JA86FE86AY
- Türkiye Statistical Institute (2024). Research on the use of information technologies among children Access date: 11.10.2024.
- Türkiye Statistical Institute (2025). Household information technology usage survey. Access date: 11.10.2024.
- Verswijvel, K., Walrave, M., Hardies, K., & Heirman, W. (2019). Sharenting, is it a good or a bad thing? Understanding how adolescents think and feel about sharenting on social network sites. Children and Youth Services Review, 104, 1–10. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2019.104401
- World Health Organization. (2019). Guidelines on physical activity, sedentary behaviour and sleep for children under 5 years of age. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789241550536
- Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Qualitative research methods in the social sciences (9th edition). Seçkin Publishing.
- Zinderen, A. & Aslan, D. (2024). The reflection of parents' assumption of digital parenting roles on children's conscious media consumption. Turkish Journal of Communication Studies, 46, 75-96. https://doi.org/10.17829/turcom.1489277
Öz
Teknolojideki gelişmelerle birlikte çocuklar çok erken yaşlarda dijital dünya ile tanışmaktadır. Çocukların dijital ortamlarda mahremiyet ve veri yönetimini henüz tam olarak kavrayamadıkları bu dönemde, ebeveynlerin dijital ebeveynlik farkındalıkları kritik önem taşımaktadır. Bu araştırmada okul öncesi ve ilkokulda çocuğu olan ebeveynlerin dijital ebeveynliklerinde mahremiyet farkındalıklarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nitel bir çalışma olup, katılımcılarını 15 anne 5 baba olmak üzere toplam 20 ebeveyn oluşturmaktadır. Araştırmanın katılımcıları amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Veriler katılımcılardan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla elde edilmiş ve elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre katılımcılar dijital ebeveynliği kontrol ve sınırlama kavramları ile tanımlamışlardır. Katılımcılar dijital ebeveynlikte en çok kontrol, gözetim ve sınırlama sorumluluklarının olduğunu ifade etmişlerdir. Ebeveynler, dijital ortamlarda çocuklarının mahremiyetlerini uygunsuz içeriklerle karşılaşma nedeniyle tehdit edildiğini belirtmişlerdir. Ayrıca herhangi bir mahremiyet ihlalinde ise çocuklarını yasal sürece başvurarak koruduklarını, bunun yanı sıra denetim, koruyucu ve denetleyici önlemleri artırdıklarını ifade etmişlerdir. Sonuç olarak dijital dünyada çocuk büyütme sürecinde mahremiyetin önemli olduğu, herhangi bir mahremiyet ihlali söz konusu olmadan çocuklarına mahremiyet farkındalığı konusunda rehberlik stratejilerinden bilgilendirme ve farkındalık kazandırmayı tercih ettiklerini belirttiler.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- American Academy of Pediatrics (2016). Media and Young Minds. Pediatrics, 138(5), e20162591. https://doi.org/10.1542/peds.2016-2591
- Arıcı Doğan, D. & Döğer, S. S. (2023). Examining the relationship between mothers' digital parenting attitudes and family-child internet addiction. International Journal of Social Sciences and Education Research, 9(1), 1-14. https://doi.org/10.24289/ijsser.1181453
- Aydın, D. & Görpe, F. (2025). An applied study on the relationship between digital media literacy and video game playing behaviour. Media Literacy and Academic Research, 4(1), 6-22. https://doi.org/10.5281/zenodo.15510456
- Baltacı, A. (2017). Miles-Huberman model in qualitative data analysis. Ahi Evran University Journal of Social Sciences Institute, 3(1),1-15.
- Bostancı, M. (2019). Digital parents' perception of privacy on social media. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 10(38), 115-128. https://doi.org/10.5824/1309-1581.2019.3.005.x
- Byrne, J., Kardefelt-Winther, D., Livingstone, S., & Stoilova, M. (2016). Global perspectives on children’s internet use: Policy challenges and solutions. UNICEF Office of Research.
- Creswell, J. W. (2021). Qualitative inquiry and research design: choosing among five approaches (4th edition). SAGE Publications.
- Çelen, F. K., Çelik, A., & Seferoğlu, S. S. (2011). Children's internet use and the online risks they face. Academic Computing, 2, 645-652.
- Guest, G., Bunce, A. & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Method, 18(1), 59-82. https://doi.org/10.1177/152582-2X05279903
- Kasım, M., & Can Tunç, P. (2024). An assessment of the risks and ethical issues facing child users in digital advertising. Journal of Communication Studies, 10(2), 210-240. https://doi.org/10.-17932/IAU.ICD.2015.006/icd_v010i2005
- Kopuz, T., Turgut, Y. E. & Aktı Aslan, S. (2022). A study on the relationship between digital parenting attitudes and children's safe internet use. Journal of the Institute of Social Sciences, Adıyaman University, 42, 123-153. https://doi.org-/10.14520/adyusbd.1111996
- Livingstone, S., & Helsper, E. J. (2008). Parental mediation of children’s internet use. Journal of Broadcasting & Electronic Media, 52(4), 581–599. https://doi.org/10.1080/08838150802437396
- Manap, A. ve Durmuş, E. (2021). An examination of digital parenting awareness in terms of various variables, family roles, and internet addiction in children. E-International Journal of Educational Research, 12(1), 141-156. https://doi.org/10.-19160/ijer.837749
- Miles, M. B., & Huberman, A. M. (2014). Qualitative data analysis: an expanded sourcebook (3rd ed.). SAGE Publications.
- Nikken, P. & Jansz, J. (2006). Parental mediation of children’s videogame playing: A comparison of the reports by parents and children. Learning, Media and Technology, 31(2), 181-202. https://doi.org/10.1080/17439880600756803
- Nohutcu, F. T. (2024). The mediating role of unrealistic optimism in the relationship between mothers' child-rearing attitudes and their awareness of digital parenting (Publication No. 870381). [Master's thesis, Maltepe University]. Higher Education Council National Thesis Center.
- Salsabila, Hasanati, N., & Pahmiah. (2024). Exploring digital parenting: A systematic review of approaches, challenges, and outcomes. Journal of Scientific Research, Education, and Technology (JSRET), 3(4), 1856–1867. https://doi.org/-10.58526/jsret.v3i4.601
- Sancar, E. (2023). The effect of Generation Z parents' digital parenting attitudes on their relationships with their children. İstanbul University Journal of Sociology, 43(1), 54-67. https://doi.org/10.26650/SJ.2023.43.1.0023
- Söğüt, F. (2020). Digital parents' perceptions of the relationship between digital games and violence. Journal of Communication Theory and Research, 51, 79-100.
- Toran, M., Ulusoy, Z., Aydın, B., Deveci, T., & Akbulut, A. (2016). Evaluation of mothers’ views regarding children’s use of digital game. Kastamonu Education Journal, 24(5), 2263-2278. https://izlik.org/JA86FE86AY
- Türkiye Statistical Institute (2024). Research on the use of information technologies among children Access date: 11.10.2024.
- Türkiye Statistical Institute (2025). Household information technology usage survey. Access date: 11.10.2024.
- Verswijvel, K., Walrave, M., Hardies, K., & Heirman, W. (2019). Sharenting, is it a good or a bad thing? Understanding how adolescents think and feel about sharenting on social network sites. Children and Youth Services Review, 104, 1–10. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2019.104401
- World Health Organization. (2019). Guidelines on physical activity, sedentary behaviour and sleep for children under 5 years of age. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789241550536
- Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Qualitative research methods in the social sciences (9th edition). Seçkin Publishing.
- Zinderen, A. & Aslan, D. (2024). The reflection of parents' assumption of digital parenting roles on children's conscious media consumption. Turkish Journal of Communication Studies, 46, 75-96. https://doi.org/10.17829/turcom.1489277
Ayrıntılar
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Çocuk ve Ergen Gelişimi |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 27 Aralık 2025 |
| Kabul Tarihi | 22 Şubat 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 23 Şubat 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.26466/opusjsr.1850217 |
| IZ | https://izlik.org/JA96JF54FK |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 23 Sayı: 2026 |
Amaç ve Kapsam
Amaç ve Kapsam
• Dergimiz, bilimsel öneme sahip, yüksek kaliteli yayınlarla bilime katkı sağlamayı hedeflemektedir.
• Dergimiz, çift kör hakemli, açık erişimli ve çevrimiçi olarak yayın yapan bir akademik bir dergidir.
• Dergimiz, araştırma makaleleri, araştırma makaleleri, çeviri makaleleri ve kitap değerlendirmelerine yer vererek alanında özgün ve nitelikli akademik çalışmaları yayımlamaktadır.
• Makaleler, daha önce yayınlanmamış veya başka bir yerde yayınlanmak üzere gönderilmemiş orijinal verileri açıklamalıdır.
• Dergimizin hedef kitlesi, makale kabulü sağlanan alanlarda çalışan profesyoneller, uzmanlar, akademisyenler, araştırmacılar, uzmanlık ve doktora öğrencileri ile eğitim gören lisans ve lisansüstü öğrencilerinden oluşmaktadır.
• Dergimizde sürekli makale kabulü sağlanmakta olup, makale gönderimi için herhangi bir zaman sınırlaması bulunmamaktadır.
• Dergimiz, Committee on Publication Ethics (COPE), Directory of Open Access Journals (DOAJ) tarafından yayınlanan Uluslararası Etik Yayıncılık İlkeleri’ni benimsemiştir.
OPUS Toplum Araştırmaları Dergisi, bütüncül bir bakış açısı ile farklı teori, uygulama ve araştırma alanlarını interdisipliner bir anlayışla bir araya getirmeyi amaçlayan toplum odaklı hakemli bir dergidir. İnterdisipliner yaklaşımı ile sosyal bilim araştırmacılarına farklı bakış açılarını sunmaları ve diğer disiplinlerin kavram ve metotları ile bütüncül bir ilişki kurmaları için ihtiyaç duyulan zemini sunmaktadır. Bu bakış açısı uzun vadede sosyal bilim araştırmalarını yürütmek ve yaymak için yeni yaklaşımlar geliştirme ihtiyacı ve imkânını da bünyesinde barındırmaktadır. İdeal Kent Yayınlarının resmi bir yayını olan OPUS Toplum Araştırmaları Dergisi, yeni vizyonu ile interdisipliner araştırmaları destekleyerek farklı disiplinlerden araştırmacıların, kuramsal ve metodolojik farklılıkları arasında köprüler kurulmasını ve birbirlerini desteklemelerini amaçlamaktadır.
Yazım Kuralları
• Makaleler İngilizce olmalı ve her biri en az 150 en fazla 200 kelimeyi aşmayacak şekilde Türkçe ve İngilizce yazılmış Öz ve Abstract’ı, OPUS makale şablonuna uygun biçimde içermelidir. Makalenin başlığı kısa olmalı ve 15 sözcüğü geçmemelidir. Ayrıca 3 – 5 arasında Anahtar Sözcükler ve Keywords verilmelidir.
• Araştırma makalelerinde problem giriş bölümü içinde açıkça belirtilmelidir. Giriş bölümünü sırasıyla yöntem, bulgular, tartışma ve sonuç bölümleri izlemelidir. Deneme-derleme türü makalelerdeki bölüm başlıkları ise içeriğe uygun olarak belirlenmelidir.
• Makalelerin OPUS makale şablonuna uygun olarak hazırlanmış olması ve ilk sayfa hariç makalenin herhangi bir alanına yazar isim ve adresleri yazılmaksızın sisteme yüklenmesi gerekmektedir. Makale şablonuna ulaşmak için tıklayınız.
• Makale üretim sürecinde yapay zekâ tabanlı araçlardan (örneğin ChatGPT, Grammarly vb.) yararlanılmışsa, bu durumdan hangi aşamalarda faydalanıldığı açıkça belirtilmelidir. Bu bilgi, makale gönderim aşamasında mutlaka belirtilmelidir. Yapay Zeka kullanımına ilişkin tüm sorumluluk yazarlara aittir.
NOT: Makale gönderim aşamasında Makale Bilgi Formu doldurularak sisteme yüklenmelidir. Forma ulaşmak için tıklayınız.
Etik Kurul İzni
Dergimiz, etik kurul izni gerektiren tüm bilim dallarındaki çalışmalarda, ilgili etik kurul kararı alınmış olmasını şart koşmaktadır. Bu kapsamda, etik kurul izniyle ilgili bilgiler (kurul adı, tarih ve karar numarası) makale metninde açıkça belirtilmelidir.
Ulakbim TR Dizin’in 2020 yılından itibaren uygulamaya koyduğu düzenlemeler doğrultusunda, etik kurul izni bulunmayan çalışmalar dergimizde değerlendirmeye alınmamaktadır.
Etik Kurul İzni Gerektiren Araştırmalar
Dergimizde, etik kurul izni gerektiren araştırmalar aşağıdaki çalışmaları kapsamaktadır:
• Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney ve görüşme teknikleri gibi yöntemlerle katılımcılardan veri toplanmasını içeren nitel veya nicel yaklaşımlarla yürütülen tüm araştırmalar,
• İnsan ve hayvanların (materyal veya veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanıldığı çalışmalar,
• İnsanlar üzerinde gerçekleştirilen klinik araştırmalar,
• Hayvanlar üzerinde yapılan bilimsel araştırmalar,
• Kişisel Verilerin Korunması Kanunu çerçevesinde retrospektif çalışmalar.
Bu tür çalışmaların değerlendirmeye alınabilmesi için ilgili etik kurul izinlerinin alınmış olması ve bu izinlerin makale metninde açıkça belirtilmesi gerekmektedir.
NOT: Makaleler APA 7 yayın biçimine uygun olarak hazırlanmalıdır.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler
a) İntihal: Başkalarının fikirlerini, metotlarını, verilerini, uygulamalarını, yazılarını, şekillerini veya eserlerini sahiplerine bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseriymiş gibi sunmak,
b) Sahtecilik: Araştırmaya dayanmayan veriler üretmek, sunulan veya yayınlanan eseri gerçek olmayan verilere dayandırarak düzenlemek veya değiştirmek, bunları rapor etmek veya yayımlamak, yapılmamış bir araştırmayı yapılmış gibi göstermek,
c) Çarpıtma: Araştırma kayıtları ve elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan yöntem, cihaz ve materyalleri kullanılmış gibi göstermek, araştırma hipotezine uygun olmayan verileri değerlendirmeye almamak, ilgili teori veya varsayımlara uydurmak için veriler ve/veya sonuçlarla oynamak, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,
ç) Tekrar yayım: Bir araştırmanın aynı sonuçlarını içeren birden fazla eseri doçentlik sınavı değerlendirmelerinde ve akademik terfilerde ayrı eserler olarak sunmak,
d) Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde, uygun olmayan biçimde parçalara ayırarak ve birbirine atıf yapmadan çok sayıda yayın yaparak doçentlik sınavı değerlendirmelerinde ve akademik terfilerde ayrı eserler olarak sunmak,
e) Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek, aktif katkısı olan kişileri yazarlar arasına dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini yayım sırasında veya sonraki baskılarda eserden çıkarmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek,
Diğer etik ihlal türleri şunlardır:
a) Destek alınarak yürütülen araştırmalar sonucu yapılan yayınlarda destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile bunların katkılarını belirtmemek,
b) Henüz sunulmamış veya savunularak kabul edilmemiş tez veya çalışmaları, sahibinin izni olmadan kaynak olarak kullanmak,
c) İnsan ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda etik kurallara uymamak, yayınlarında hasta haklarına saygı göstermemek,
ç) İnsanlarla ilgili biyomedikal araştırmalarda ve diğer klinik araştırmalarda ilgili mevzuat hükümlerine aykırı davranmak,
d) İncelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri eser sahibinin açık izni olmaksızın yayımlanmadan önce başkalarıyla paylaşmak,
e) Bilimsel araştırma için sağlanan veya ayrılan kaynakları, mekânları, imkânları ve cihazları amaç dışı kullanmak,
f) Dayanaksız, yersiz ve kasıtlı olarak etik ihlal isnadında bulunmak,
g) Bilimsel bir çalışma kapsamında yapılan anket ve tutum araştırmalarında katılımcıların açık rızasını almadan ya da araştırma bir kurumda yapılacaksa ayrıca kurumun iznini almadan elde edilen verileri yayımlamak,
h) Araştırma ve deneylerde, hayvan sağlığına ve ekolojik dengeye zarar vermek,
ı) Araştırma ve deneylerde, çalışmalara başlamadan önce alınması gereken izinleri yetkili birimlerden yazılı olarak almamak.
i) Araştırma ve deneylerde mevzuatın veya Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin ilgili araştırma ve deneylere dair hükümlerine aykırı çalışmalarda bulunmak.
j) Araştırmacılar ve yetkililerce, yapılan bilimsel araştırma ile ilgili olarak muhtemel zararlı uygulamalar konusunda ilgilileri bilgilendirme ve uyarma yükümlüğüne uymamak,
k) Bilimsel çalışmalarda, diğer kişi ve kurumlardan temin edilen veri ve bilgileri, izin verildiği ölçüde ve şekilde kullanmamak, bu bilgilerin gizliliğine riayet etmemek ve korunmasını sağlamamak,
l) Akademik atama ve yükseltmelerde bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak,
PAYDAŞLARIN SORUMLULUKLARI
Yazarların Etik Sorumlulukları
• Yazar(lar)ın gönderdikleri çalışmaların özgün olması, yazar(lar)ın başka çalışmalardan yararlanmaları veya başka çalışmaları kullanmaları durumunda eksiksiz ve doğru bir biçimde atıfta bulunmaları ve/veya alıntı yapmaları gerekmektedir.
• Yayınlanmak üzere gönderilen tüm çalışmaların varsa çıkar çatışması teşkil edebilecek durumları ve ilişkileri açıklanmalıdır.
• Yazar(lar)dan değerlendirme süreçleri çerçevesinde makalelerine ilişkin ham veri talep edilebilir, böyle bir durumda yazar(lar) beklenen veri ve bilgileri editörler kurulu ve bilim kuruluna sunmaya hazır olmalıdır.
• Yazar(lar) kullanılan verilerin kullanım haklarına, araştırma/analizlerle ilgili gerekli izinlere sahip olduklarını veya deney yapılan deneklere yönelik izin prosedürlerini gerçekleştirdiğini gösteren belgeye sahip olmalıdır.
• Yazar(lar)ın yayınlanmış, erken görünüm veya değerlendirme aşamasındaki çalışmasıyla ilgili bir yanlış ya da hatayı fark etmesi durumunda, dergi editörünü veya yayıncıyı bilgilendirme, düzeltme veya geri çekme işlemlerinde editörle işbirliği yapma yükümlülüğü bulunmaktadır.
• Yazarlar çalışmalarını aynı anda birden fazla derginin başvuru sürecinde bulunduramaz. Her bir başvuru önceki başvurunun tamamlanmasını takiben başlatılabilir. Başka bir dergide yayınlanmış çalışma OPUS-Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi ‘ne gönderilemez.
• Değerlendirme süreci başlamış bir çalışmanın yazar sorumluluklarının değiştirilmesi (Yazar ekleme, yazar sırası değiştirme, yazar çıkartma gibi) teklif edilemez.
Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları
Genel görev ve sorumluluklar
• Okuyucuların ve yazarların bilgi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik çaba sarfetme,
• Sürekli olarak derginin gelişimini sağlama,
• Dergide yayınlanan çalışmaların kalitesini geliştirmeye yönelik süreçleri yürütme,
• Düşünce özgürlüğünü destekleme,
• Akademik açıdan bütünlüğü sağlama,
• Fikri mülkiyet hakları ve etik standartlardan taviz vermeden iş süreçlerini devam ettirme,
• Düzeltme, açıklama gerektiren konularda yayın açısından açıklık ve şeffaflık gösterme.
Okuyucu ile ilişkiler
• Editörler; tüm okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcıların ihtiyaç duydukları bilgi, beceri ve deneyim beklentilerini dikkate alarak karar vermelidir.
• Yayınlanan çalışmaların okuyucu, araştırmacı, uygulayıcı ve bilimsel alanlarına katkı sağlamasına ve özgün nitelikte olmasına dikkat etmelidir.
• Ayrıca editörler okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcılardan gelen geri bildirimleri dikkate almak, açıklayıcı ve bilgilendirici geri bildirim vermekle yükümlüdür.
Yazarlar ile ilişkiler
• Editörler, çalışmaların önemi, özgün değeri, geçerliliği, anlatımın açıklığı ve derginin amaç ve hedeflerine dayanarak olumlu ya da olumsuz karar vermelidir.
• Yayın kapsamına uygun olan çalışmaların ciddi problemi olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına almalıdır.
• Editörler, çalışma ile ilgili ciddi bir sorun olmadıkça, olumlu yöndeki hakem önerilerini göz ardı etmemelidir.
• Yeni editörler, çalışmalara yönelik olarak önceki editör(ler) tarafından verilen kararları ciddi bir sorun olmadıkça değiştirmemelidir.
• Yazarlara açıklayıcı ve bilgilendirici şekilde bildirim ve dönüş sağlanmalıdır.
Hakemler ile ilişkiler
• Hakemleri çalışmanın konusuna uygun olarak belirlemelidir.
• Hakemlerin değerlendirme aşamasında ihtiyaç duyacakları bilgi ve rehberleri sağlamakla yükümlüdür.
• Yazarlar ve hakemler arasından çıkar çatışması olup olmadığını gözetmek durumundadır.
• Hakemleri tarafsız, bilimsel ve nesnel bir dille çalışmayı değerlendirmeleri için teşvik etmelidir.
• Hakemleri zamanında dönüş ve performans gibi ölçütlerle değerlendirmelidir.
• Hakemlerin performansını artırıcı uygulama ve politikalar belirlemelidir.
• Hakem havuzunun sürekli ve dinamik şekilde güncellenmesi konusunda gerekli adımları atmalıdır.
• Nezaketsiz ve bilimsel olmayan değerlendirmeleri engellemelidir.
Hakemlerin Etik Sorumlulukları
• Sadece uzmanlık alanı ile ilgili çalışma değerlendirmeyi kabul etmelidir.
• Tarafsızlık ve gizlilik içerisinde değerlendirme yapmalıdır.
• Değerlendirme sürecinde çıkar çatışması ile karşı karşıya olduğunu düşünürse, çalışmayı incelemeyi reddederek, dergi editörünü bilgilendirmelidir.
• Gizlilik ilkesi gereği inceledikleri çalışmaları değerlendirme sürecinden sonra imha etmelidir. İnceledikleri çalışmaların sadece nihai versiyonlarını ancak yayınlandıktan sonra kullanabilir.
• Değerlendirmeyi nesnel bir şekilde sadece çalışmanın içeriği ile ilgili olarak yapmalıdır. Milliyet, cinsiyet, dini inançlar, siyasal inançlar ve ticari kaygıların değerlendirmeye etki etmesine izin vermemelidir.
• Değerlendirmeyi yapıcı ve nazik bir dille yapmalıdır. Düşmanlık, iftira ve hakaret içeren aşağılayıcı kişisel yorumlar yapmamalıdır.
• Değerlendirmeyi kabul ettikleri çalışmayı zamanında ve yukarıdaki etik sorumluluklarda gerçekleştirmelidir.
ETİK KURUL İZNİ
Dergimiz, etik kurul izni gerektiren tüm bilim dallarındaki çalışmalarda, ilgili etik kurul kararı alınmış olmasını şart koşmaktadır. Bu kapsamda, etik kurul izniyle ilgili bilgiler (kurul adı, tarih ve karar numarası) makale metninde açıkça belirtilmelidir.
Ulakbim TR Dizin’in 2020 yılından itibaren uygulamaya koyduğu düzenlemeler doğrultusunda, etik kurul izni bulunmayan çalışmalar dergimizde değerlendirmeye alınmamaktadır.
İntihali Ortaya Çıkarma
Dergimiz gönderilen tüm makaleleri intihali engellemek için taramaktadır. İncelenmeye sunulan çalışmalarda intihal olup olmadığını Turnitin, İthenticate vb. yazılımlar kullanılarak kontrol edilir. Dergimize gönderilen veya yayımlanan bir makalede intihal tespit edilmesi durumunda dergimiz COPE ilkeleri doğrultusunda (Plagiarism in a submitted manuscript - Plagiarism in a published article) hareket eder.
Yapay Zeka Kullanımı
Dergimize gönderilen çalışmalarda, literatür taraması veya dil kontrolü gibi makalenin özgünlüğünü etkilemeyecek süreçlerde yapay zeka kullanımı kabul edilebilir. Ancak, yapay zeka kullanımı etik kurallar çerçevesinde gerçekleştirilmelidir ve uydurma veri, manipülasyon gibi etik dışı amaçlar için kesinlikle kullanılmamalıdır. Yapay zeka kullanımı içeren çalışmalar için, makale gönderim aşamasında dergimize bu durumla ilgili bilgi verilmesi zorunludur. Yapay zeka kullanımına ilişkin tüm sorumluluk, yazarların kendisine aittir.
Gizlilik Beyanı
Dergimize gönderilen tüm kişisel veriler korunmaktadır. Yazar, Hakem ve diğer gerçek kişilere ait veriler üçüncü kişi ve kurumlarla paylaşılmaz.
Dergi Sahibi ve Yayıncı ile İlişkiler
Editör ve yayıncı arasındaki ilişki editöryal bağımsızlık ilkesine dayanmaktadır. Editör ile yayıncı arasında yapılan yazılı sözleşme gereği, editörün alacağı tüm kararlar yayıncı ve dergi sahibinden bağımsızdır.
Düzeltme, Geri Çekme, Endişe İfadesi
Editörler, yayınlanan makalede, bulguları, yorumları ve sonuçları etkilemeyen küçük hatalar tespit edilirse düzeltme yayınlamayı düşünebilirler. Editörler, bulguları ve sonuçları geçersiz kılan büyük hatalar / ihlaller söz konusu olduğunda, makaleyi geri çekmeyi düşünmelidir. Düzeltme, geri çekme veya endişe ifadesi ile ilgili olarak COPE ilkelerini dikkate alınır.
Fikri Mülkiyet Haklarının Korunması
Dergimiz, yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür.
Dergimize Yapılacak Şikayet ve İtirazlar
Dergimiz veya dergi kurullarımızda yer alan kurul üyelerinin sorumluluğunda olan içerik, prosedürler veya politikalarla ilgili şikayet ve itirazlarınızı editorialoffice@opusjournal.net adresine e-posta ile iletebilirsiniz. Dergimize iletilen şikayetler ve itirazlar dikkatle inceler COPE ilkeleri kapsamında değerlendirilir.
YAYIN POLİTİKALARI
A-Makale Değerlendirme Süreci
Dergimizde makale değerlendirme süreci; ön inceleme, hakem değerlendirmesi, revizyon ve yayın olmak üzere dört temel aşamadan oluşmaktadır.
1. Ön İnceleme
Gönderilen çalışmalar, öncelikle editör tarafından derginin yayın politikalarına, akademik yazım ilkelerine ve APA 7 Atıf Sistemi’ne uygunluk açısından değerlendirilir. Bu aşamada, Turnitin, İthenticate vb. yazılımlar kullanılarak intihal taraması yapılır.
2. Hakem Değerlendirme Süreci
Ön inceleme kriterlerini karşılayan çalışmalar için çift taraflı kör hakemlik süreci başlatılır. Makale, alanında uzman iki bağımsız hakeme gönderilir. Değerlendirme süreci boyunca hem yazar hem de hakem kimlikleri gizli tutulur; süreç, etik ilkelere ve gizlilik esaslarına uygun şekilde yürütülür.
Her iki hakemin olumlu raporu doğrultusunda çalışma yayıma kabul edilir. Hakemlerden birinin olumsuz görüş bildirmesi hâlinde, makale üçüncü bir hakeme yönlendirilerek nihai karar verilir.
3. Revizyon Süreci
Hakemler tarafından revizyon istenmesi durumunda yazarlar, önerilen düzeltmeleri çalışmada farklı renkte (örneğin kırmızı) işaretleyerek sunmalıdır. Yapılan değişiklikler öncelikle editör tarafından, ardından ilgili hakemler tarafından tekrar incelenir.
Hakem süreci tamamlanan çalışmalar, derginin dil editörleri tarafından da gözden geçirilir.
Dil ve yazım açısından gerekli görülen durumlarda yazarlardan ek düzeltme istenir. Yapılan dilsel revizyonlar, tekrar kontrol edilerek onaylanır.
4. Yayın Süreci
Tüm bilimsel, teknik ve dilsel süreçleri tamamlanan makaleler, dizgi ve mizanpaj işlemleri sonrasında yayına hazır hâle getirilir. Onaylanan çalışmalar, takip eden ilk sayıda yayımlanır.
B-Açık Erişim ve Telif Hakkı
Dergide yayımlanan makalelerin telif hakkı yazarlara, ticari kullanım hakkı ise dergimize aittir. Dergimizde yayımlanan tüm makaleler Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) lisansı altında açık erişim olarak yayımlanmaktadır.
Lisans Kapsamı
Paylaş: eseri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz.
Lisans şartlarını yerine getirdiğiniz sürece, lisans sahibi bu özgürlükleri (belirtilen hakları) iptal edemez.
Aşağıdaki şartlar altında:
Atıf: uygun referans vermeli , lisansa bağlantı sağlamalı ve değişiklik yapıldıysa bilgi vermelisiniz. Bunları uygun bir şekilde yerine getirebilirsiniz fakat bu, lisans sahibinin sizi ve kullanım şeklinizi onayladığını göstermez.
GayriTicari: Bu materyali ticari amaçlarla kullanamazsınız.
Türetilemez: Eğer materyali karıştırdınızsa,aktardınızsa, ya da materyalin üzerine çalıştınızsa güncellenmiş materyali dağıtamazsınız.
Ek sınırlamalar yoktur: Lisansın izin verdiği hakları başkaları üzerinde kanunlarla ya da teknolojiyi kullanarak sınırlayamazsınız.
C-Arşiv Politikası
Dergimizde yayınlanan çalışmalar LOCKSS’ta dijital olarak arşivlenir. Dergimiz, ayrıca yazarların çalışmalarının versiyonlarını kendi web sayfalarında, kurumsal web sayfalarında ve diğer depolarda kendi kendilerine arşivlemelerine izin verir. Dergi açık erişimli bir dergi olduğu için herhangi bir ambargo süresi bulunmamaktadır. Dergimizde yayınlanan makalelere Arşiv sayfamızdan ücretsiz bir şekilde ulaşılabilir.
D-Özel Sayı Yayın Politikası
Yayın Kurulu tarafından alınacak karar ile yılda bir kez özel sayı yayınlayabilir. Özel sayıda yayınlanacak makaleler için yayın ve değerlendirme ilkeleri planlı sayılarda uygulandığı şekliyle uygulanır.
Ücret Politikası
MAKALE GÖNDERİM VE DEĞERLENDİRME SÜRECİ
OPUS Toplum Araştırmaları Dergisi’ne gönderilen tüm makaleler öncelikle editoryal bir ön incelemeye tabi tutulur. Amaç, kapsam ve biçim bakımından dergi standartlarına uygun bulunan makaleler, değerlendirilmek üzere en az iki bağımsız hakeme yönlendirilir.
YAYIN ÜCRETLERİ
Ön değerlendirme aşamasını başarıyla geçen ve amaç, kapsam ve biçim bakımından uygun bulunan makalelerin değerlendirme sürecine alınabilmesi için, toplam 10.000 TL tutarında bir ücret ödenmesi gerekmektedir. Bu ücret, herhangi bir kabul veya red şartına bağlı olmaksızın zorunludur.
•Editoryal İşlem Ücreti (5.000 TL): Editör ve hakem ödemelerini kapsamaktadır. Dergimiz, bilimsel yayıncılık etiği gereği hem editörlere hem de hakemlere emeklerinin karşılığı olarak ödeme yapmaktadır.
•Yayın Ücreti (5.000 TL): Dijital baskı, grafik tasarım ve uluslararası indekslerde tanıtım gibi hizmetleri kapsamaktadır.
İADE POLİTİKASI
Editoryal ve hakem değerlendirme süreci tamamlanan ancak yayınlanması uygun bulunmayan makaleler için, Yayın Ücreti (5.000 TL) iade edilir. Ancak, Editoryal İşlem Ücreti (5.000 TL) iade edilmez; çünkü bu tutar değerlendirme sürecinde yapılan çalışmaların karşılığıdır.
ÖDEME TALİMATLARI
•LÜTFEN İLK MAKALE GÖNDERİM AŞAMASINDA HERHANGİ BİR ÖDEME YAPMAYINIZ.
•Ön değerlendirme aşaması tamamlandıktan sonra, ödeme detayları tarafınıza bildirilecektir.
