Öz
This study examines how narratives about the Turkish diaspora in Europe are interpreted by users on digital platforms, focusing on user comments on posts. Within the scope of the research, user comments on the posts made of the “DiasporaTürk” account on the X platform between January 2024 and December 2025 were examined. Of these comments, 986 user comments reflecting approaches to migration and diaspora narratives were included in the analysis unit in accordance with the research objective. The study utilized qualitative content analysis and the data were analyzed using the inductive thematic analysis technique. The findings indicate that user comments concentrate around narratives of gurbet and emotional memory, generational experience, perceptions of otherness, and struggles and resilience in the diaspora. As a result of the analysis, it was determined that while the first generation was idealized as a foundational figure based on sacrifice and labor, subsequent generations were discussed within the framework of belonging tensions. It was concluded that user interactions transcend the phenomenon of diaspora beyond individual memories, transforming it into the production of shared meaning and collective memory in the digital environment.
Anahtar Kelimeler
Turkish diaspora digital diaspora discourse on migration social media user comments
Kaynakça
- Abadan-Unat, N. (2002). Bitmeyen göç: Konuk işçilikten ulus-ötesi yurttaşlığa. İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları.
- Abadan-Unat, N. (2015). Türkiye’nin son elli yıllık emek göçü: yorum, eleştiri, öngörü. In M. Erdoğan & A. Kaya (Eds.), Türkiye’nin Göç Tarihi: 14. Yüzyıldan 21. Yüzyıla Türkiye’ye Göçler. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları
- Adıgüzel, Y. (2022). Göç sosyolojisi (5. bs.). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
- Andersson, M. (2019). Digital diasporas: An overview of the research areas of migration and new media through a narrative literature review. Human Technology, 15(2), 142–180.
- Assmann, J. (2018). Kültürel bellek. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
- Axel, B. K. (2004). The context of diaspora. Cultural Anthropology, 19(1), 26–60.
- Bernal, V. (2006). Diaspora, cyberspace, and political imagination: The Eritrean diaspora online. Global Networks, 6(2), 161–179.
- Börekci, Ü. A. O. (2020). Tarih bilinci ve kültürel bellek inşası bağlamında bir analiz: Fatih İstanbul kapılarında. İçinde Ü. A. O. Börekci, G. Işık & F. Erdemir Göze (Ed.), Geçmişten günümüze toplumsal hafıza: Anlatı türleri ve ritüeller üzerinden analizler (ss. 1–29). Ankara: Gazi Kitabevi
- Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
- Clifford, J. (1994). Diasporas. Cultural Anthropology, 9(3), 302–338.
- Cohen, R. (2003, May 15–16). Diaspora: Changing meanings and limits to the concept. Conference on La notion de diaspora: Approche théorique à partir de diverses expériences diasporiques, University of Poitiers, Poitiers, France.
- Cohen, R. (2019). Küresel diasporalar (E. Boz, Çev.). Ankara: Koyusiyah Yayıncılık.
- Çelik, G. (1999). Osmanlı Devleti’nin nüfus ve iskân politikası. Divan: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, 6, 49–110.
- Çömlekçi, M. F., & Bozkanat, E. (2019). Alternatif diasporanın sosyal medya iletişimi: “new wave in Berlin” Facebook grubu örneği. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 7(2), 932-952.
- Ertürk, H. A. (2025). Yeni Medyada Diaspora Ailelerinin Anlatıları Üzerine Bir Analiz: DiasporaTürk Instagram Sayfası Örneği. TRT Akademi, 10(24), 494-527. https://doi.org/10.37679/trta.1670451
- Faist, T. (2000). The Volume and Dynamics of International Migration and Transnational Social Spaces. Oxford University Press
- Georgiou, M. (2010). Identity, space and the media: Thinking through diaspora. Revue Européenne des Migrations Internationales, 26(1), 17–35.
- Güçlü, İ. (2019). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri: Teknik–yaklaşım–uygulama. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
- Hall, S. (2015). Cultural identity and diaspora. İçinde Colonial discourse and post-colonial theory (ss. 392–403). Routledge.
- İçduygu, A., Erder, S., & Gençkaya, F. (2014). Türkiye’nin uluslararası göç politikaları, 1923–2023: Ulus-devlet oluşumundan ulus-ötesi dönüşümlere. Koç Üniversitesi Göç Araştırmaları Merkezi Yayınları
- Karpat, K. H. (2003). Osmanlı nüfusu (1830–1914): Demografik ve sosyal özellikleri (B. Tırnakçı, Çev.). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
- Kaya, A. (2000). Sicher in Kreuzberg: Berlin’deki küçük istanbul: diyasporada kimliğin oluşması, İstanbul: Büke Yayınları
- Kızıltoprak, A. A. T. (2024). Sosyal medya ve dijital diaspora: Libya’da yaşayan Türkler üzerine nitel bir araştırma. International Journal of Cultural and Social Studies, 10(2).
- Kopar, M. (2018). Erken Cumhuriyet döneminde demografik restorasyon: Lozan mübadilleri. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(16), 292–311.
- Krippendorff, K. (2004). Content analysis: An introduction to its methodology (2nd ed.). Sage.
- Macar, E. (2015). Yunanistan’dan Anadolu’ya göç: Nüfus mübadelesi. In M. Erdoğan & A. Kaya (Eds.), Türkiye’nin Göç Tarihi: 14. Yüzyıldan 21. Yüzyıla Türkiye’ye Göçler. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları
- Marshall, G. (1999). Sosyoloji sözlüğü (O. Akınhay & D. Kömürcü, Çev.). Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
- Oiarzabal, P. J., & Reips, U.-D. (2012). Migration and diaspora in the age of information and communication technologies. Journal of Ethnic and Migration Studies, 38(9), 1333–1338.
- Oğuz, A. (2019). Osmanlı Devleti’nin son döneminde Anadolu’ya gelen muhacirler ve iskân politikaları. OPUS International Journal of Society Researches, 13(19), 2709–2728.
- Oltmann, S. M., & Espinoza-Vasquez, F. (2024). How social media affordances mediate the digital diaspora: Latinx perspectives. The International Journal of Information, Diversity, & Inclusion, 8(2).
- Safran, W. (1991). Diasporas in modern societies: Myths of homeland and return. Diaspora: A Journal of Transnational Studies, 1(1), 83–99.
- Sarıkaya Tünalp, B. F. (2025). Dijital diasporada kültürel temsil ve kimlik inşası: Almanya’daki Türk kökenli ınfluencerlar üzerine bir inceleme. Turkish Studies, 20(3), 1797-1818.
- Soysal, Y. N. (2000). Citizenship and identity: Living in diasporas in post-war Europe? Ethnic and Racial Studies, 23(1), 1–15.
- Tiryaki, S. (2023). Dijital diasporanın serüveni: Dijital diaspora çalışmalarının bibliyometrik analizi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 13(3), 1759–1774.
- Tiryaki, S., & Mohammed, R. (2023). Yeni medya çağında dijital diaspora. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(1), 50–59.
- Vertovec, S. (1999). Three meanings of “diaspora,” exemplified among South Asian religions. Diaspora, 7(2).
- Witteborn, S. (2019). Digital diaspora: Social alliances beyond the ethnonational bond. In The handbook of diasporas, media, and culture (ss. 179–192). John Wiley & Sons.
- Zürcher, E.J. (2003). Greek and Turkish Refugees and Deportees 1912- 1924. Retrieved from: http://www.transanatolie.com/english/turkey/turks/Ottomans/ejz18.pdf
Dijital mecralarda diaspora anlatılarına yönelik kullanıcı yaklaşımları: DiasporaTürk örneği üzerine bir inceleme
Öz
Bu çalışma, Avrupa’daki Türk diasporasına dair dijital mecralardaki anlatıların kullanıcılar nezdinde nasıl anlamlandırıldığını, paylaşımlara gelen kullanıcı yorumları odağında incelemektedir. Araştırma kapsamında X platformundaki “DiasporaTürk” hesabının Ocak 2024 – Aralık 2025 dönemindeki paylaşımlara gelen kullanıcı yorumları incelenmiştir. Bu yorumlar arasından göç ve diaspora anlatılarına yönelik yaklaşımları yansıtan 986 kullanıcı yorumu, çalışmanın amacına uygun olarak analiz birimine dahil edilmiştir. Çalışmada nitel içerik analizi yöntemi kullanılmış; veriler, tümevarımsal tematik analiz tekniğiyle çözümlenmiştir. Bulgular, kullanıcı yorumlarının gurbet ve duygusal bellek, kuşak deneyimi, ötekilik algısı ile diasporada mücadele ve tutunma anlatıları etrafında yoğunlaştığını göstermiştir. Analiz sonucunda, ilk kuşağın fedakârlık ve emek üzerinden kurucu bir figür olarak idealize edildiği, sonraki kuşakların ise aidiyet gerilimi odağında tartışıldığı saptanmıştır. Kullanıcı etkileşimlerinin diaspora olgusunu bireysel anıların ötesine taşıyarak dijital ortamda ortak anlam ve kolektif hafıza üretimine dönüştürdüğü sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Türk diasporası dijital diaspora göç söylemi sosyal medya kullanıcı yorumları
Kaynakça
- Abadan-Unat, N. (2002). Bitmeyen göç: Konuk işçilikten ulus-ötesi yurttaşlığa. İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları.
- Abadan-Unat, N. (2015). Türkiye’nin son elli yıllık emek göçü: yorum, eleştiri, öngörü. In M. Erdoğan & A. Kaya (Eds.), Türkiye’nin Göç Tarihi: 14. Yüzyıldan 21. Yüzyıla Türkiye’ye Göçler. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları
- Adıgüzel, Y. (2022). Göç sosyolojisi (5. bs.). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
- Andersson, M. (2019). Digital diasporas: An overview of the research areas of migration and new media through a narrative literature review. Human Technology, 15(2), 142–180.
- Assmann, J. (2018). Kültürel bellek. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
- Axel, B. K. (2004). The context of diaspora. Cultural Anthropology, 19(1), 26–60.
- Bernal, V. (2006). Diaspora, cyberspace, and political imagination: The Eritrean diaspora online. Global Networks, 6(2), 161–179.
- Börekci, Ü. A. O. (2020). Tarih bilinci ve kültürel bellek inşası bağlamında bir analiz: Fatih İstanbul kapılarında. İçinde Ü. A. O. Börekci, G. Işık & F. Erdemir Göze (Ed.), Geçmişten günümüze toplumsal hafıza: Anlatı türleri ve ritüeller üzerinden analizler (ss. 1–29). Ankara: Gazi Kitabevi
- Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
- Clifford, J. (1994). Diasporas. Cultural Anthropology, 9(3), 302–338.
- Cohen, R. (2003, May 15–16). Diaspora: Changing meanings and limits to the concept. Conference on La notion de diaspora: Approche théorique à partir de diverses expériences diasporiques, University of Poitiers, Poitiers, France.
- Cohen, R. (2019). Küresel diasporalar (E. Boz, Çev.). Ankara: Koyusiyah Yayıncılık.
- Çelik, G. (1999). Osmanlı Devleti’nin nüfus ve iskân politikası. Divan: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, 6, 49–110.
- Çömlekçi, M. F., & Bozkanat, E. (2019). Alternatif diasporanın sosyal medya iletişimi: “new wave in Berlin” Facebook grubu örneği. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 7(2), 932-952.
- Ertürk, H. A. (2025). Yeni Medyada Diaspora Ailelerinin Anlatıları Üzerine Bir Analiz: DiasporaTürk Instagram Sayfası Örneği. TRT Akademi, 10(24), 494-527. https://doi.org/10.37679/trta.1670451
- Faist, T. (2000). The Volume and Dynamics of International Migration and Transnational Social Spaces. Oxford University Press
- Georgiou, M. (2010). Identity, space and the media: Thinking through diaspora. Revue Européenne des Migrations Internationales, 26(1), 17–35.
- Güçlü, İ. (2019). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri: Teknik–yaklaşım–uygulama. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
- Hall, S. (2015). Cultural identity and diaspora. İçinde Colonial discourse and post-colonial theory (ss. 392–403). Routledge.
- İçduygu, A., Erder, S., & Gençkaya, F. (2014). Türkiye’nin uluslararası göç politikaları, 1923–2023: Ulus-devlet oluşumundan ulus-ötesi dönüşümlere. Koç Üniversitesi Göç Araştırmaları Merkezi Yayınları
- Karpat, K. H. (2003). Osmanlı nüfusu (1830–1914): Demografik ve sosyal özellikleri (B. Tırnakçı, Çev.). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
- Kaya, A. (2000). Sicher in Kreuzberg: Berlin’deki küçük istanbul: diyasporada kimliğin oluşması, İstanbul: Büke Yayınları
- Kızıltoprak, A. A. T. (2024). Sosyal medya ve dijital diaspora: Libya’da yaşayan Türkler üzerine nitel bir araştırma. International Journal of Cultural and Social Studies, 10(2).
- Kopar, M. (2018). Erken Cumhuriyet döneminde demografik restorasyon: Lozan mübadilleri. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(16), 292–311.
- Krippendorff, K. (2004). Content analysis: An introduction to its methodology (2nd ed.). Sage.
- Macar, E. (2015). Yunanistan’dan Anadolu’ya göç: Nüfus mübadelesi. In M. Erdoğan & A. Kaya (Eds.), Türkiye’nin Göç Tarihi: 14. Yüzyıldan 21. Yüzyıla Türkiye’ye Göçler. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları
- Marshall, G. (1999). Sosyoloji sözlüğü (O. Akınhay & D. Kömürcü, Çev.). Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
- Oiarzabal, P. J., & Reips, U.-D. (2012). Migration and diaspora in the age of information and communication technologies. Journal of Ethnic and Migration Studies, 38(9), 1333–1338.
- Oğuz, A. (2019). Osmanlı Devleti’nin son döneminde Anadolu’ya gelen muhacirler ve iskân politikaları. OPUS International Journal of Society Researches, 13(19), 2709–2728.
- Oltmann, S. M., & Espinoza-Vasquez, F. (2024). How social media affordances mediate the digital diaspora: Latinx perspectives. The International Journal of Information, Diversity, & Inclusion, 8(2).
- Safran, W. (1991). Diasporas in modern societies: Myths of homeland and return. Diaspora: A Journal of Transnational Studies, 1(1), 83–99.
- Sarıkaya Tünalp, B. F. (2025). Dijital diasporada kültürel temsil ve kimlik inşası: Almanya’daki Türk kökenli ınfluencerlar üzerine bir inceleme. Turkish Studies, 20(3), 1797-1818.
- Soysal, Y. N. (2000). Citizenship and identity: Living in diasporas in post-war Europe? Ethnic and Racial Studies, 23(1), 1–15.
- Tiryaki, S. (2023). Dijital diasporanın serüveni: Dijital diaspora çalışmalarının bibliyometrik analizi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 13(3), 1759–1774.
- Tiryaki, S., & Mohammed, R. (2023). Yeni medya çağında dijital diaspora. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(1), 50–59.
- Vertovec, S. (1999). Three meanings of “diaspora,” exemplified among South Asian religions. Diaspora, 7(2).
- Witteborn, S. (2019). Digital diaspora: Social alliances beyond the ethnonational bond. In The handbook of diasporas, media, and culture (ss. 179–192). John Wiley & Sons.
- Zürcher, E.J. (2003). Greek and Turkish Refugees and Deportees 1912- 1924. Retrieved from: http://www.transanatolie.com/english/turkey/turks/Ottomans/ejz18.pdf
Ayrıntılar
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | İletişim Teknolojisi ve Dijital Medya Çalışmaları |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 21 Şubat 2026 |
| Kabul Tarihi | 25 Mart 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 26 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.26466/opusjsr.1894797 |
| IZ | https://izlik.org/JA95EB39TG |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 23 Sayı: 2026 |
Amaç ve Kapsam
OPUS Toplum Araştırmaları Dergisi (JSR)'nin temel misyonu, yüksek kaliteli ve etki değeri yüksek araştırmalar yayımlayarak küresel bilim camiasına katkıda bulunmaktır. Hakemli ve açık erişimli bir dergi olarak OPUS JSR; kuram, uygulama ve sosyal analiz arasındaki boşluğu dolduran multidisipliner bir platform sunar. Bütüncül bir bakış açısını benimseyen dergimiz, araştırmacıları geleneksel disipliner sınırların ötesine geçmeye teşvik ederek, toplumsal fenomenlerin daha derinlemesine anlaşılması amacıyla farklı yöntem ve kavramlar arasında anlamlı bağlar kurmayı hedefler.
Birinci elden araştırmalar için temel ön koşul, özgün ampirik verilerin sunulmasıdır. OPUS JSR, yalnızca daha önce yayımlanmamış veya başka bir yerde değerlendirme aşamasında olmayan özgün verileri içeren çalışmaları değerlendirmeye alır. Belirgin bir veri bileşeni içermeyen makaleler editoryal kapsamımız dışındadır; tüm başvuruların hakem değerlendirme sürecine alınabilmesi için doğrulanabilir kanıtların titiz bir analizini sunması şarttır. Bu yaklaşım, derginin spekülatif söylemler yerine kanıta dayalı akademik incelemeler için bir zemin oluşturmasını sağlar.
OPUS JSR; sosyal bilimler alanında çalışan profesyoneller, araştırmacılar ve her seviyedeki öğrencileri kapsayan geniş bir akademik kitleye hitap eder. Bilginin kesintisiz yayılmasını desteklemek amacıyla, herhangi bir başvuru süresi sınırlaması olmaksızın "sürekli yayın" (rolling basis) modeliyle makale kabul edilmektedir. Yayın süreçlerimizde Committee on Publication Ethics (COPE), Directory of Open Access Journals (DOAJ) tarafından belirlenen Uluslararası Etik Yayıncılık İlkelerine sıkı sıkıya bağlı kalarak, yayımlanan her çalışmanın en yüksek dürüstlük ve şeffaflık standartlarını karşılaması garanti altına alınır.
OPUS Toplum Araştırmaları Dergisi, bütüncül bir bakış açısı ile farklı teori, uygulama ve araştırma alanlarını interdisipliner bir anlayışla bir araya getirmeyi amaçlayan toplum odaklı hakemli bir dergidir. İnterdisipliner yaklaşımı ile sosyal bilim araştırmacılarına farklı bakış açılarını sunmaları ve diğer disiplinlerin kavram ve metotları ile bütüncül bir ilişki kurmaları için ihtiyaç duyulan zemini sunmaktadır. Bu bakış açısı uzun vadede sosyal bilim araştırmalarını yürütmek ve yaymak için yeni yaklaşımlar geliştirme ihtiyacı ve imkânını da bünyesinde barındırmaktadır. İdeal Kent Yayınlarının resmi bir yayını olan OPUS Toplum Araştırmaları Dergisi, yeni vizyonu ile interdisipliner araştırmaları destekleyerek farklı disiplinlerden araştırmacıların, kuramsal ve metodolojik farklılıkları arasında köprüler kurulmasını ve birbirlerini desteklemelerini amaçlamaktadır.
Yazım Kuralları
• Dergimize gönderilen yazılar için bir sayfa sınırlaması yoktur. Ancak, yazıların 4000-7000 arası kelime sayısında olması tercih edilmektedir. Gerekli kısaltma ve uzatmalar yazarla iletişim içinde yapılabilir.
• Dergimizde yayınlanması için gönderilen araştırma makalelerinde verilerin güncelliğine önem verilmektedir. Araştırma verilerinin toplanması üzerinden 5 yıl veya daha fazla süre geçmiş ise araştırmaların güncelliğini kaybettiği yönünde görüş bildirilmektedir.
• Makaleler İngilizce olmalı ve her biri en az 150 en fazla 200 kelimeyi aşmayacak şekilde Türkçe ve İngilizce yazılmış Öz ve Abstract’ı, OPUS makale şablonuna uygun biçimde içermelidir. Makalenin başlığı kısa olmalı ve 15 sözcüğü geçmemelidir. Ayrıca 3 – 5 arasında Anahtar Sözcükler ve Keywords verilmelidir.
• Araştırma makalelerinde problem giriş bölümü içinde açıkça belirtilmelidir. Giriş bölümünü sırasıyla yöntem, bulgular, tartışma ve sonuç bölümleri izlemelidir. Deneme-derleme türü makalelerdeki bölüm başlıkları ise içeriğe uygun olarak belirlenmelidir.
• Makalelerin OPUS makale şablonuna uygun olarak hazırlanmış olması ve ilk sayfa hariç makalenin herhangi bir alanına yazar isim ve adresleri yazılmaksızın sisteme yüklenmesi gerekmektedir. Makale şablonuna ulaşmak için tıklayınız.
• Yapılan çalışma bir kurum/kuruluş tarafından desteklenmiş ya da doktora/yüksek lisans tezinden hazırlanmış ise, bu durum makale ilk sayfanın altında dipnot olarak verilmelidir. Ayrıca teşekkür edilmesi gereken kişi, kurum veya kuruluşlar varsa, ilgili bilgiler makale dosyasında açık şekilde yer almalıdır.
• Birden fazla yazarlı çalışmalarda, makale gönderim aşamasında yazarlar tarafından katkı oranı beyanı ile çıkar çatışması beyanlarının mutlaka iletilmesi gerekmektedir.
• Makale üretim sürecinde yapay zekâ tabanlı araçlardan (örneğin ChatGPT, Grammarly vb.) yararlanılmışsa, bu durumdan hangi aşamalarda faydalanıldığı açıkça belirtilmelidir. Bu bilgi, makale gönderim aşamasında mutlaka belirtilmelidir. Yapay Zeka kullanımına ilişkin tüm sorumluluk yazarlara aittir.
NOT: Makale gönderim aşamasında Makale Bilgi Formu doldurularak sisteme yüklenmelidir. Forma ulaşmak için tıklayınız.
Etik Kurul İzni
Dergimiz, etik kurul izni gerektiren tüm bilim dallarındaki çalışmalarda, ilgili etik kurul kararı alınmış olmasını şart koşmaktadır. Bu kapsamda, etik kurul izniyle ilgili bilgiler (kurul adı, tarih ve karar numarası) makale metninde açıkça belirtilmelidir.
Ulakbim TR Dizin’in 2020 yılından itibaren uygulamaya koyduğu düzenlemeler doğrultusunda, etik kurul izni bulunmayan çalışmalar dergimizde değerlendirmeye alınmamaktadır.
Etik Kurul İzni Gerektiren Araştırmalar
Dergimizde, etik kurul izni gerektiren araştırmalar aşağıdaki çalışmaları kapsamaktadır:
• Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney ve görüşme teknikleri gibi yöntemlerle katılımcılardan veri toplanmasını içeren nitel veya nicel yaklaşımlarla yürütülen tüm araştırmalar,
• İnsan ve hayvanların (materyal veya veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanıldığı çalışmalar,
• İnsanlar üzerinde gerçekleştirilen klinik araştırmalar,
• Hayvanlar üzerinde yapılan bilimsel araştırmalar,
• Kişisel Verilerin Korunması Kanunu çerçevesinde retrospektif çalışmalar.
Bu tür çalışmaların değerlendirmeye alınabilmesi için ilgili etik kurul izinlerinin alınmış olması ve bu izinlerin makale metninde açıkça belirtilmesi gerekmektedir.
NOT: Makaleler APA 7 yayın biçimine uygun olarak hazırlanmalıdır.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
OPUS’da uygulanan makale kabul süreçleri ve yayın süreçleri, bilginin tarafsız ve saygın bir şekilde gelişimine ve dağıtımına temel teşkil etmektedir. Bu doğrultuda uygulanan süreçler, yazarların ve yazarları destekleyen kurumların çalışmalarının kalitesine doğrudan yansımaktadır. Hakemli çalışmalar bilimsel yöntemi somutlaştıran ve destekleyen çalışmalardır. Bu noktada sürecin bütün paydaşların (yazarlar, okurlar ve araştırmacılar, yayıncı, hakemler ve editörler) etik ilkelere yönelik standartlara uyması önem taşımaktadır. Dergimiz, Committee on Publication Ethics (COPE), Directory of Open Access Journals (DOAJ) tarafından yayınlanan Uluslararası Etik Yayıncılık İlkelerini benimsemektedir.
Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler
a) İntihal: Başkalarının fikirlerini, metotlarını, verilerini, uygulamalarını, yazılarını, şekillerini veya eserlerini sahiplerine bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseriymiş gibi sunmak,
b) Sahtecilik: Araştırmaya dayanmayan veriler üretmek, sunulan veya yayınlanan eseri gerçek olmayan verilere dayandırarak düzenlemek veya değiştirmek, bunları rapor etmek veya yayımlamak, yapılmamış bir araştırmayı yapılmış gibi göstermek,
c) Çarpıtma: Araştırma kayıtları ve elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan yöntem, cihaz ve materyalleri kullanılmış gibi göstermek, araştırma hipotezine uygun olmayan verileri değerlendirmeye almamak, ilgili teori veya varsayımlara uydurmak için veriler ve/veya sonuçlarla oynamak, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,
ç) Tekrar yayım: Bir araştırmanın aynı sonuçlarını içeren birden fazla eseri doçentlik sınavı değerlendirmelerinde ve akademik terfilerde ayrı eserler olarak sunmak,
d) Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde, uygun olmayan biçimde parçalara ayırarak ve birbirine atıf yapmadan çok sayıda yayın yaparak doçentlik sınavı değerlendirmelerinde ve akademik terfilerde ayrı eserler olarak sunmak,
e) Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek, aktif katkısı olan kişileri yazarlar arasına dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini yayım sırasında veya sonraki baskılarda eserden çıkarmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek,
Diğer etik ihlal türleri şunlardır:
a) Destek alınarak yürütülen araştırmalar sonucu yapılan yayınlarda destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile bunların katkılarını belirtmemek,
b) Henüz sunulmamış veya savunularak kabul edilmemiş tez veya çalışmaları, sahibinin izni olmadan kaynak olarak kullanmak,
c) İnsan ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda etik kurallara uymamak, yayınlarında hasta haklarına saygı göstermemek,
ç) İnsanlarla ilgili biyomedikal araştırmalarda ve diğer klinik araştırmalarda ilgili mevzuat hükümlerine aykırı davranmak,
d) İncelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri eser sahibinin açık izni olmaksızın yayımlanmadan önce başkalarıyla paylaşmak,
e) Bilimsel araştırma için sağlanan veya ayrılan kaynakları, mekânları, imkânları ve cihazları amaç dışı kullanmak,
f) Dayanaksız, yersiz ve kasıtlı olarak etik ihlal isnadında bulunmak,
g) Bilimsel bir çalışma kapsamında yapılan anket ve tutum araştırmalarında katılımcıların açık rızasını almadan ya da araştırma bir kurumda yapılacaksa ayrıca kurumun iznini almadan elde edilen verileri yayımlamak,
h) Araştırma ve deneylerde, hayvan sağlığına ve ekolojik dengeye zarar vermek,
ı) Araştırma ve deneylerde, çalışmalara başlamadan önce alınması gereken izinleri yetkili birimlerden yazılı olarak almamak.
i) Araştırma ve deneylerde mevzuatın veya Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerin ilgili araştırma ve deneylere dair hükümlerine aykırı çalışmalarda bulunmak.
j) Araştırmacılar ve yetkililerce, yapılan bilimsel araştırma ile ilgili olarak muhtemel zararlı uygulamalar konusunda ilgilileri bilgilendirme ve uyarma yükümlüğüne uymamak,
k) Bilimsel çalışmalarda, diğer kişi ve kurumlardan temin edilen veri ve bilgileri, izin verildiği ölçüde ve şekilde kullanmamak, bu bilgilerin gizliliğine riayet etmemek ve korunmasını sağlamamak,
l) Akademik atama ve yükseltmelerde bilimsel araştırma ve yayınlara ilişkin yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunmak,
PAYDAŞLARIN SORUMLULUKLARI
Yazarların Etik Sorumlulukları
• Yazar(lar)ın gönderdikleri çalışmaların özgün olması, yazar(lar)ın başka çalışmalardan yararlanmaları veya başka çalışmaları kullanmaları durumunda eksiksiz ve doğru bir biçimde atıfta bulunmaları ve/veya alıntı yapmaları gerekmektedir.
• Yayınlanmak üzere gönderilen tüm çalışmaların varsa çıkar çatışması teşkil edebilecek durumları ve ilişkileri açıklanmalıdır.
• Yazar(lar)dan değerlendirme süreçleri çerçevesinde makalelerine ilişkin ham veri talep edilebilir, böyle bir durumda yazar(lar) beklenen veri ve bilgileri editörler kurulu ve bilim kuruluna sunmaya hazır olmalıdır.
• Yazar(lar) kullanılan verilerin kullanım haklarına, araştırma/analizlerle ilgili gerekli izinlere sahip olduklarını veya deney yapılan deneklere yönelik izin prosedürlerini gerçekleştirdiğini gösteren belgeye sahip olmalıdır.
• Yazar(lar)ın yayınlanmış, erken görünüm veya değerlendirme aşamasındaki çalışmasıyla ilgili bir yanlış ya da hatayı fark etmesi durumunda, dergi editörünü veya yayıncıyı bilgilendirme, düzeltme veya geri çekme işlemlerinde editörle işbirliği yapma yükümlülüğü bulunmaktadır.
• Yazarlar çalışmalarını aynı anda birden fazla derginin başvuru sürecinde bulunduramaz. Her bir başvuru önceki başvurunun tamamlanmasını takiben başlatılabilir. Başka bir dergide yayınlanmış çalışma OPUS-Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi ‘ne gönderilemez.
• Değerlendirme süreci başlamış bir çalışmanın yazar sorumluluklarının değiştirilmesi (Yazar ekleme, yazar sırası değiştirme, yazar çıkartma gibi) teklif edilemez.
Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları
Genel görev ve sorumluluklar
• Okuyucuların ve yazarların bilgi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik çaba sarfetme,
• Sürekli olarak derginin gelişimini sağlama,
• Dergide yayınlanan çalışmaların kalitesini geliştirmeye yönelik süreçleri yürütme,
• Düşünce özgürlüğünü destekleme,
• Akademik açıdan bütünlüğü sağlama,
• Fikri mülkiyet hakları ve etik standartlardan taviz vermeden iş süreçlerini devam ettirme,
• Düzeltme, açıklama gerektiren konularda yayın açısından açıklık ve şeffaflık gösterme.
Okuyucu ile ilişkiler
• Editörler; tüm okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcıların ihtiyaç duydukları bilgi, beceri ve deneyim beklentilerini dikkate alarak karar vermelidir.
• Yayınlanan çalışmaların okuyucu, araştırmacı, uygulayıcı ve bilimsel alanlarına katkı sağlamasına ve özgün nitelikte olmasına dikkat etmelidir.
• Ayrıca editörler okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcılardan gelen geri bildirimleri dikkate almak, açıklayıcı ve bilgilendirici geri bildirim vermekle yükümlüdür.
Yazarlar ile ilişkiler
• Editörler, çalışmaların önemi, özgün değeri, geçerliliği, anlatımın açıklığı ve derginin amaç ve hedeflerine dayanarak olumlu ya da olumsuz karar vermelidir.
• Yayın kapsamına uygun olan çalışmaların ciddi problemi olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına almalıdır.
• Editörler, çalışma ile ilgili ciddi bir sorun olmadıkça, olumlu yöndeki hakem önerilerini göz ardı etmemelidir.
• Yeni editörler, çalışmalara yönelik olarak önceki editör(ler) tarafından verilen kararları ciddi bir sorun olmadıkça değiştirmemelidir.
• Yazarlara açıklayıcı ve bilgilendirici şekilde bildirim ve dönüş sağlanmalıdır.
Hakemler ile ilişkiler
• Hakemleri çalışmanın konusuna uygun olarak belirlemelidir.
• Hakemlerin değerlendirme aşamasında ihtiyaç duyacakları bilgi ve rehberleri sağlamakla yükümlüdür.
• Yazarlar ve hakemler arasından çıkar çatışması olup olmadığını gözetmek durumundadır.
• Hakemleri tarafsız, bilimsel ve nesnel bir dille çalışmayı değerlendirmeleri için teşvik etmelidir.
• Hakemleri zamanında dönüş ve performans gibi ölçütlerle değerlendirmelidir.
• Hakemlerin performansını artırıcı uygulama ve politikalar belirlemelidir.
• Hakem havuzunun sürekli ve dinamik şekilde güncellenmesi konusunda gerekli adımları atmalıdır.
• Nezaketsiz ve bilimsel olmayan değerlendirmeleri engellemelidir.
Hakemlerin Etik Sorumlulukları
• Sadece uzmanlık alanı ile ilgili çalışma değerlendirmeyi kabul etmelidir.
• Tarafsızlık ve gizlilik içerisinde değerlendirme yapmalıdır.
• Değerlendirme sürecinde çıkar çatışması ile karşı karşıya olduğunu düşünürse, çalışmayı incelemeyi reddederek, dergi editörünü bilgilendirmelidir.
• Gizlilik ilkesi gereği inceledikleri çalışmaları değerlendirme sürecinden sonra imha etmelidir. İnceledikleri çalışmaların sadece nihai versiyonlarını ancak yayınlandıktan sonra kullanabilir.
• Değerlendirmeyi nesnel bir şekilde sadece çalışmanın içeriği ile ilgili olarak yapmalıdır. Milliyet, cinsiyet, dini inançlar, siyasal inançlar ve ticari kaygıların değerlendirmeye etki etmesine izin vermemelidir.
• Değerlendirmeyi yapıcı ve nazik bir dille yapmalıdır. Düşmanlık, iftira ve hakaret içeren aşağılayıcı kişisel yorumlar yapmamalıdır.
• Değerlendirmeyi kabul ettikleri çalışmayı zamanında ve yukarıdaki etik sorumluluklarda gerçekleştirmelidir.
YAYIN ETİĞİ İLKELERİ
ETİK KURUL İZNİ
Dergimiz, etik kurul izni gerektiren tüm bilim dallarındaki çalışmalarda, ilgili etik kurul kararı alınmış olmasını şart koşmaktadır. Bu kapsamda, etik kurul izniyle ilgili bilgiler (kurul adı, tarih ve karar numarası) makale metninde açıkça belirtilmelidir.
Ulakbim TR Dizin’in 2020 yılından itibaren uygulamaya koyduğu düzenlemeler doğrultusunda, etik kurul izni bulunmayan çalışmalar dergimizde değerlendirmeye alınmamaktadır.
İntihali Ortaya Çıkarma
Dergimiz gönderilen tüm makaleleri intihali engellemek için taramaktadır. İncelenmeye sunulan çalışmalarda intihal olup olmadığını Turnitin, İthenticate vb. yazılımlar kullanılarak kontrol edilir. Dergimize gönderilen veya yayımlanan bir makalede intihal tespit edilmesi durumunda dergimiz COPE ilkeleri doğrultusunda (Plagiarism in a submitted manuscript - Plagiarism in a published article) hareket eder.
Yapay Zeka Kullanımı
Dergimize gönderilen çalışmalarda, literatür taraması veya dil kontrolü gibi makalenin özgünlüğünü etkilemeyecek süreçlerde yapay zeka kullanımı kabul edilebilir. Ancak, yapay zeka kullanımı etik kurallar çerçevesinde gerçekleştirilmelidir ve uydurma veri, manipülasyon gibi etik dışı amaçlar için kesinlikle kullanılmamalıdır. Yapay zeka kullanımı içeren çalışmalar için, makale gönderim aşamasında dergimize bu durumla ilgili bilgi verilmesi zorunludur. Yapay zeka kullanımına ilişkin tüm sorumluluk, yazarların kendisine aittir.
Gizlilik Beyanı
Dergimize gönderilen tüm kişisel veriler korunmaktadır. Yazar, Hakem ve diğer gerçek kişilere ait veriler üçüncü kişi ve kurumlarla paylaşılmaz.
Dergi Sahibi ve Yayıncı ile İlişkiler
Editör ve yayıncı arasındaki ilişki editöryal bağımsızlık ilkesine dayanmaktadır. Editör ile yayıncı arasında yapılan yazılı sözleşme gereği, editörün alacağı tüm kararlar yayıncı ve dergi sahibinden bağımsızdır.
Düzeltme, Geri Çekme, Endişe İfadesi
Editörler, yayınlanan makalede, bulguları, yorumları ve sonuçları etkilemeyen küçük hatalar tespit edilirse düzeltme yayınlamayı düşünebilirler. Editörler, bulguları ve sonuçları geçersiz kılan büyük hatalar / ihlaller söz konusu olduğunda, makaleyi geri çekmeyi düşünmelidir. Düzeltme, geri çekme veya endişe ifadesi ile ilgili olarak COPE ilkelerini dikkate alınır.
Fikri Mülkiyet Haklarının Korunması
Dergimiz, yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür.
Dergimize Yapılacak Şikayet ve İtirazlar
Dergimiz veya dergi kurullarımızda yer alan kurul üyelerinin sorumluluğunda olan içerik, prosedürler veya politikalarla ilgili şikayet ve itirazlarınızı editorialoffice@opusjournal.net adresine e-posta ile iletebilirsiniz. Dergimize iletilen şikayetler ve itirazlar dikkatle inceler COPE ilkeleri kapsamında değerlendirilir.
YAYIN POLİTİKALARI
A-Makale Değerlendirme Süreci
Dergimizde makale değerlendirme süreci; ön inceleme, hakem değerlendirmesi, revizyon ve yayın olmak üzere dört temel aşamadan oluşmaktadır.
1. Ön İnceleme
Gönderilen çalışmalar, öncelikle editör tarafından derginin yayın politikalarına, akademik yazım ilkelerine ve APA 7 Atıf Sistemi’ne uygunluk açısından değerlendirilir. Bu aşamada, Turnitin, İthenticate vb. yazılımlar kullanılarak intihal taraması yapılır.
2. Hakem Değerlendirme Süreci
Ön inceleme kriterlerini karşılayan çalışmalar için çift taraflı kör hakemlik süreci başlatılır. Makale, alanında uzman iki bağımsız hakeme gönderilir. Değerlendirme süreci boyunca hem yazar hem de hakem kimlikleri gizli tutulur; süreç, etik ilkelere ve gizlilik esaslarına uygun şekilde yürütülür.
Her iki hakemin olumlu raporu doğrultusunda çalışma yayıma kabul edilir. Hakemlerden birinin olumsuz görüş bildirmesi hâlinde, makale üçüncü bir hakeme yönlendirilerek nihai karar verilir.
3. Revizyon Süreci
Hakemler tarafından revizyon istenmesi durumunda yazarlar, önerilen düzeltmeleri çalışmada farklı renkte (örneğin kırmızı) işaretleyerek sunmalıdır. Yapılan değişiklikler öncelikle editör tarafından, ardından ilgili hakemler tarafından tekrar incelenir.
Hakem süreci tamamlanan çalışmalar, derginin dil editörleri tarafından da gözden geçirilir.
Dil ve yazım açısından gerekli görülen durumlarda yazarlardan ek düzeltme istenir. Yapılan dilsel revizyonlar, tekrar kontrol edilerek onaylanır.
4. Yayın Süreci
Tüm bilimsel, teknik ve dilsel süreçleri tamamlanan makaleler, dizgi ve mizanpaj işlemleri sonrasında yayına hazır hâle getirilir. Onaylanan çalışmalar, takip eden ilk sayıda yayımlanır.
B-Açık Erişim ve Telif Hakkı
Dergide yayımlanan makalelerin telif hakkı yazarlara, ticari kullanım hakkı ise dergimize aittir. Dergimizde yayımlanan tüm makaleler Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) lisansı altında açık erişim olarak yayımlanmaktadır.
Lisans Kapsamı
Paylaş: eseri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz.
Lisans şartlarını yerine getirdiğiniz sürece, lisans sahibi bu özgürlükleri (belirtilen hakları) iptal edemez.
Aşağıdaki şartlar altında:
Atıf: uygun referans vermeli , lisansa bağlantı sağlamalı ve değişiklik yapıldıysa bilgi vermelisiniz. Bunları uygun bir şekilde yerine getirebilirsiniz fakat bu, lisans sahibinin sizi ve kullanım şeklinizi onayladığını göstermez.
GayriTicari: Bu materyali ticari amaçlarla kullanamazsınız.
Türetilemez: Eğer materyali karıştırdınızsa,aktardınızsa, ya da materyalin üzerine çalıştınızsa güncellenmiş materyali dağıtamazsınız.
Ek sınırlamalar yoktur: Lisansın izin verdiği hakları başkaları üzerinde kanunlarla ya da teknolojiyi kullanarak sınırlayamazsınız.
C-Arşiv Politikası
Dergimizde yayınlanan çalışmalar LOCKSS’ta dijital olarak arşivlenir. Dergimiz, ayrıca yazarların çalışmalarının versiyonlarını kendi web sayfalarında, kurumsal web sayfalarında ve diğer depolarda kendi kendilerine arşivlemelerine izin verir. Dergi açık erişimli bir dergi olduğu için herhangi bir ambargo süresi bulunmamaktadır. Dergimizde yayınlanan makalelere Arşiv sayfamızdan ücretsiz bir şekilde ulaşılabilir.
D-Özel Sayı Yayın Politikası
Yayın Kurulu tarafından alınacak karar ile yılda bir kez özel sayı yayınlayabilir. Özel sayıda yayınlanacak makaleler için yayın ve değerlendirme ilkeleri planlı sayılarda uygulandığı şekliyle uygulanır.
Ücret Politikası
MAKALE GÖNDERİM VE DEĞERLENDİRME SÜRECİ
OPUS Toplum Araştırmaları Dergisi’ne gönderilen tüm makaleler öncelikle editoryal bir ön incelemeye tabi tutulur. Amaç, kapsam ve biçim bakımından dergi standartlarına uygun bulunan makaleler, değerlendirilmek üzere en az iki bağımsız hakeme yönlendirilir.
YAYIN ÜCRETLERİ
Ön değerlendirme aşamasını başarıyla geçen ve amaç, kapsam ve biçim bakımından uygun bulunan makalelerin değerlendirme sürecine alınabilmesi için, toplam 10.000 TL tutarında bir ücret ödenmesi gerekmektedir. Bu ücret, herhangi bir kabul veya red şartına bağlı olmaksızın zorunludur.
•Editoryal İşlem Ücreti (5.000 TL): Editör ve hakem ödemelerini kapsamaktadır. Dergimiz, bilimsel yayıncılık etiği gereği hem editörlere hem de hakemlere emeklerinin karşılığı olarak ödeme yapmaktadır.
•Yayın Ücreti (5.000 TL): Dijital baskı, grafik tasarım ve uluslararası indekslerde tanıtım gibi hizmetleri kapsamaktadır.
İADE POLİTİKASI
Editoryal ve hakem değerlendirme süreci tamamlanan ancak yayınlanması uygun bulunmayan makaleler için, Yayın Ücreti (5.000 TL) iade edilir. Ancak, Editoryal İşlem Ücreti (5.000 TL) iade edilmez; çünkü bu tutar değerlendirme sürecinde yapılan çalışmaların karşılığıdır.
ÖDEME TALİMATLARI
•LÜTFEN İLK MAKALE GÖNDERİM AŞAMASINDA HERHANGİ BİR ÖDEME YAPMAYINIZ.
•Ön değerlendirme aşaması tamamlandıktan sonra, ödeme detayları tarafınıza bildirilecektir.
