EVALUATION OF BUSINESS EARNINGS IN TERMS OF INCOME TAX, CORPORATE TAX AND VALUE ADDED TAX

Öz

In this study, the characteristics of income tax, corporate tax and value added tax were examined in detail and the effects of taxes on accounting and their consequences on businesses were evaluated. In addition, how taxes are tracked in accounting records and accrual processes are examined in detail. The role of corporate tax on business profits, the financial obligations of income tax on individuals, and the role of value added tax on forward sales of goods and services are interpreted in detail. At the same time, present value and fair value calculations were made and the importance of these calculations for businesses was mentioned. In this study, accounting information and taxes obtained as a result of the activities of the enterprises were analyzed in detail from both theoretical and practical aspects. Suggestions were made regarding the need to expand accounting standards for the development of the Turkish tax system and to facilitate the compliance processes of businesses with tax policies.

Anahtar Kelimeler

• ıncome tax
• corporate tax
• value added tax

İŞLETME KAZANÇLARININ GELİR VERGİSİ, KURUMLAR VERGİSİ VE KATMA DEĞER VERGİSİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Çalışmada gelir vergisi, kurumlar vergisi ve katma değer vergisinin özellikleri detaylı olarak incelenmiş olup, vergilerin muhasebedeki etkileri ve işletmeler üzerindeki sonuçları değerlendirilmiştir. Ayrıca, vergilerin muhasebe kayıtlarında nasıl izlendiği, tahakkuk süreçleri ayrıntılı olarak incelenmiştir. Kurumlar vergisinin işletme kazançlarındaki yeri, gelir vergisinin bireyler üzerindeki finansal zorunlulukları ve katma değer vergisinin vadeli mal ve hizmet satışlarındaki rolü detaylı olarak yorumlanmıştır. Aynı zamanda, bugünkü değer ve gerçeğe uygun değer hesaplamaları yapılmış ve bu hesaplamaların işletmeler açısından öneminden bahsedilmiştir. Çalışmada işletmelerin faaliyetleri sonucunda elde edilen muhasebe bilgileri ile vergiler hem teorik hem de pratik yönleriyle detaylı olarak analiz edilmiştir. Türk vergi sisteminin gelişmesi için muhasebe standartlarının genişletilmesi gerektiği ve işletmelerin vergi politikalarına uyum süreçlerinin kolaylaştırılmasına yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• gelir vergisi
• kurumlar vergisi
• katma değer vergisi

Kaynakça

1. Acar, D., ve Tetik, N. (2012). Genel Muhasebe. Detay Yayıncılık, 10.Baskı.
2. Armağan, Y. (2007). Türkiye’de Gelir ve Kurumlar Vergisi Oranlarında İndirimin Vergi Gelirleri Üzerine Etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(3), 227-252.
3. Belin, E. (2024). Devreden Katma Değer Vergisi. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 73(1), 671-701. https://doi.org/10.33629/auhfd.1445576.
4. Cengiz, S., ve Gök, A. (2018). Uzun Vadeli Mal veya Hizmet Alımlarında İndirilecek Katma Değer Vergisinin Muhasebeleştirilmesine Yönelik Bir Öneri. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 3(2), 174- 201.
5. Demir, İ. C., ve Balkı, A. (2023). Tüketicilerin Perspektifinden Katma Değer Vergisi İndirimleri: Ampirik Bulgular. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 18(2), 320-336. https://doi.org/10.17153/oguiibf.1251052
6. Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No:329). (30 Aralık 2024). Resmi Gazete (Sayı:32768 (2.Mükerrer).) https://Www.Resmigazete.Gov.Tr/Eskiler/2024/12/20241230m2-12.Htm
7. Gelir Vergisi Kanunu. (06.01.1961). Resmi Gazete Sayısı: 10700. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=193&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4
8. Gümüş, A. (2025). İşletmelerin Kazançlarının Vergilendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Sorunsalı. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(1), 119-133. https://doi.org/10.29106/fesa.1624062

9. Katma Değer Vergisi Kanunu. (02 Kasım 1984). Resmi Gazete (Sayı: 18563) Erişim Adresi: https://www.Resmigazete.Gov.Tr/Arsiv/18563.Pdf
10. Katma Değer Vergisi Kanunu. (07 Temmuz 2023). Resmi Gazete (Sayı: 32241), https://www.Resmigazete.Gov.Tr/Eskiler/2023/07/20230707-11.Pdf
11. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu. (07.04.2016). Resmi Gazete Sayısı: 26677. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6698&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
12. Merter, M. E., Acar, İ. A., ve Arslan, E. (2007). Türk Vergi Sisteminde KDV Uygulaması ve Etkinliğinin Analizi. Maliye Dergisi, 153(25), 24-50.
13. Özçelik, V. (2020). Kurumların Aktifinde İki Yıl Süreyle Bulunan Taşınmazların Cebri İcra Yoluyla Satılması Durumunda Katma Değer Vergisi İstisnası. Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 10(2), 195-218.
14. Pehlivan, O. (2016). Vergi Hukuku. Celepler Matbaacılık.
15. Susam, N., ve Oktayer, N. (2010). Türkiye Ekonomisinde Genel Bütçe Vergi Gelirleri İçinde Dolaysız ve Dolaylı Vergiler (1995-2005). Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(2), 105-123.
16. Tekin, A. (2001). Kurumlar Vergisi ve Katma Değer Vergisi Açısından Telif Kazançlarının Vergilendirilmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 275-290.
17. Ülgen, A. O. (2020). Serbest Meslek Kazançlarında Gelir Vergisi ve Katma Değer Vergisi Açısından Vergiyi Doğuran Olayın Önemi. İzmir Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 52-56.
18. Yahşi, F. (2021). Sat-Kirala-Geri Al İşlemlerinde Kurumlar Vergisi ve KDV İstisnalarının Uygulanması ve Vergi Denetimleri Sırasında Ortaya Çıkabilecek İhtilaflı Konular. TIDE AcademIA Research, 3(2), 247-272.
19. Yavuz, S. (2022). Türkiye’de Finansal Kiralama İşlemlerinde Katma Değer Vergisi Uygulaması. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 9(1), 209-233.
20. Yücedoğru, R., ve Ören, G. (2017). Katma Değer Vergisi’nde Vergi Uyumu ve Dünyada KDV Uyumunu Arttırmaya Yönelik Uygulamalar: Sistematik Bir Literatür Analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 13(13), 939-961.