İRAN’A UYGULANAN YAPTIRIMLAR VE TAHRAN’IN DİRENİŞ EKONOMİSİ ÜZERİNE BİR ÇÖZÜMLEME

Öz

Bu çalışma Amerika Birleşik Devletleri, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği’nin İran’a uyguladığı yaptırımlara karşın İran’ın direniş ekonomisini ortaya koymayı amaçlamıştır. Çalışmanın temel sorusu şudur: “uygulanan yaptırımlar karşısında İran, ekonomik yönden nasıl bir politika izlemiş ve yaptırımlar bağlamında Rusya ve Çin ile ekonomik ve siyasi alanda hangi ortak adımları atmıştır?"  Makalede şu iddia sınanmıştır: İran, Batı’nın yürüttüğü yaptırımların etkisini azaltmak için direniş ekonomisini geliştirmiş ve Rusya ile Çin’i kendisine can simidi olarak görmüştür. Araştırmada yerli ve yabancı makalelerden, lisansüstü tezlerden, araştırma merkezlerinden, çevrim içi kurumların sitelerinden ve haberlerden yararlanılmıştır. Toplanan veriler, nitel içerik çözümlemesine tabi tutulmuş ve süreç analizi metodundan faydalanılmıştır. Sonuç olarak İran’a uygulanan yaptırımlar günümüze kadar ülke ekonomisine olumsuz yönde tesir etmesi açısından etkili olmuştur. Ancak bu yaptırımlar, İran’ın nükleer programını durdurma ya da rejim değişikliğini sağlama konusunda yetersiz kalmıştır. Bu süreçte Tahran, Moskova ve Pekin ile ekonomik ilişkilerini, yaptırımlar karşısında alternatif bir destek kanalı olarak konumlandırmıştır. 

Anahtar Kelimeler

• İran
• Direniş Ekonomisi
• Petrol
• Çin
• Rusya

Destekleyen Kurum

yok

Etik Beyan

Etik kurallarına uyulmuştur.

Teşekkür

yok

AN ANALYSIS OF SANCTIONS IMPOSED ON IRAN AND TEHRAN’S RESISTANCE ECONOMY

Öz

This study aims to examine Iran’s “resistance economy” in the face of sanctions imposed by the United States, the United Nations and the European Union. The central question of the study is: “In the face of these sanctions, what economic policies has Iran pursued, and what joint economic and political steps has it taken with Russia and China within the context of these sanctions?” The study tests the following claim: Iran has developed a resistance economy to mitigate the impact of Western sanctions and has viewed Russia and China as lifelines. The study draws on domestic and foreign articles, graduate theses, research centers, websites of online institutions and news reports. The collected data underwent qualitative content analysis and the process analysis method was employed. In conclusion, the sanctions imposed on Iran have been effective in negatively impacting the country’s economy to this day. However, these sanctions have proven insufficient in halting Iran’s nuclear program or bringing about regime change. During this process, Tehran has positioned its economic relations with Moscow and Beijing as an alternative channel of support in the face of sanctions.

Anahtar Kelimeler

• Iran
• Resistance Economy
• Oil
• China
• Russia

Kaynakça

1. Abdelbary, I., Elshawa, R. (2023). Economic sanctions as a foreign policy tool: A case study of the Iran–West conflict. Migration Letters, 20(7), 215–237. https://doi.org/10.59670/ml.v20iS7.4392
2. Ağır, B. S., Bilgenoğlu, A. (2021). İran’ın nükleerleşmesi: Sebepler, aktörler ve olasılıklar. Güvenlik Çalışmaları Dergisi, 23(2), 243–266. https://doi.org/10.54627/gcd.947942
3. Aksoy, E. (02 Ocak 2026). İran’dan kripto para hamlesi! Yaptırımları delmek için harekete geçtiler. Erişim Tarihi: 02.01.2026. https://www.haberler.com/dunya/iran–dan–kripto–para–hamlesi–yaptirimlari–delmek–19417696–haberi/
4. Aktan, S. (14 Mart 2025). Çin ve Rusya İran’a yönelik nükleer yaptırımlara son verilmesi çağrısında bulundu. Erişim Tarihi: 02.01.2026. https://tr.euronews.com/2025/03/14/cin–ve–rusya–irana–yonelik–nukleer–yaptirimlara–son–verilmesi–cagrisinda–bulundu
5. Alizadeh, N. (2019). Ekonomik direnç ve kırılganlık: İran’da bankacılık sistemi. Bankacılık ve Sigortacılık Araştırmaları Dergisi, 13, 33–43. https://izlik.org/JA95ZP82LJ
6. Aslan, M. (2016). İran direniş ekonomisi doktrini. Y. Şahin. (Ed). M. Koç. (Çev.) İran Araştırmaları Merkezi, 1–12.
7. Aslan, R. (2023). ABD yaptırımlarının İran ekonomisine etkileri. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 3(2), 25–49. https://doi.org/10.61349/iesbad.1310214
8. Ataş, A. (2025). Nükleer krizin İran politikalarına etkilerinin analizi. Bölgesel Araştırmalar Dergisi, 9(1), 18–39. https://izlik.org/JA78AY65GS

9. Bag, M. (2018a, Ağustos 19). İran: ABD ambargolarına karşı yeni çözüm yolları arıyoruz. Erişim Tarihi: 03.01.2026. https://tr.euronews.com/2018/08/19/iran–abd–ambargolarina–karsi–yeni–cozum–yollari–ariyoruz
10. Bag, M. (2018b, Ekim 3). İran’da 250 bin dolar yatırım yapana 5 yıl oturum izni. Erişim Tarihi: 03.01.2026. https://tr.euronews.com/business/2018/10/03/iran–da–250–bin–dolar–yatirim–yapana–5–yil–oturum–izni
11. Balcı, Ç. (2024, Aralık 4). İran 2025 Vizyonunun neresinde? Erişim Tarihi: (20.02.2026). https://www.fokusplus.com/odak/iran–2025–vizyonunun–neresinde
12. Barakat, M. Z. M. (2021). İran’ın nükleer faaliyetleri bağlamında ABD–İran ilişkisi ve yaptırımların İran’a etkisinin analizi. Erişim Tarihi: 31.01.2026. https://www.researchgate.net/publication/366190475_IRAN'IN_NUKLEER_ FAALIYETLERI_BAGLAMINDA_ABD–IRAN_ILISKISI_VE_YAPTIRIMLARIN_IRAN'A_ETKISININ_ANALIZI
13. BBC (2025a, Haziran 13). Hürmüz boğazı neden önemli kapatılırsa ne olur? Erişim Tarihi: 03.01.2026. https://www.bbc.com/turkce/articles/cded19y6yy7o
14. BBC (2025b, Aralık 1). Türkiye–İran ilişkilerinde yeni bir yakınlaşma dönemi mi başlıyor? Erişim Tarihi: 03.01.2026. https://www.bbc.com/turkce/articles/cde62yxdz92o
15. Belov, V. I. (2025). Energy Diplomacy and the Formation of a “resistance economy” in Iran, vestnik RUDN. International Relations, 25(3), 522–537. https://doi.org/10.22363/2313-0660-2025-25-3-522-537
16. Blackburn, G. (2025, Aralık 31). İran’da ekonomik kriz: Yeni merkez bankası başkanı atandı. Erişim Tarihi: 02.01.2026. https://tr.euronews.com/2025/12/31/iranda–ekonomik–kriz–yeni–merkez–bankasi–baskani–atandi
17. Bowen, J. (2021, Mart 31). Çin İran anlaşmasıyla kurulan stratejik ortaklık Orta Doğu’yu nasıl etkileyebilir? Erişim Tarihi: 03.01.2026. https://www.bbc.com/turkce/haberler–dunya–56587801
18. Central Bank of The Islamic Republic of Iran, Erişim Tarihi: 24.02.2026. https://cbi.ir/exrates/rates_en.aspx
19. Çetinkaya, B. A., İzzetgil, E. (2025). İran’ın nükleer enerji politikalarında ideolojik motivasyon ve dinamikler: kimlik inşası üzerine bir değerlendirme. İçtimaiyat, 9(2), 933–954. https://doi.org/10.33709/ictimaiyat.1733527
20. Dik, E. (2023). İran islam cumhuriyetinde bilgi ve iletişim teknolojileri alanındaki reform girişimleri. Tarsus Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(1), 27–42. https://doi.org/10.56400/tarsusiibfdergisi.1277031
21. Dirimeşe, N. (2025). BRICS–Türkiye ilişkileri üzerine bir değerlendirme. Stratejik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(2), 201–217. https://doi.org/10.30692/sisad.1603640
22. Erten, B. K. (2021). Ruhani döneminin sosyoekonomisi. İRAM Yayınları, 1–20.
23. Guercia, G. (2024, Ocak 3). İran: BRICS, enerji alanında çok önemli rol oynayacak. Erişim Tarihi: 04.01.2026. https://anlatilaninotesi.com.tr/20240103/iran–brics–enerji–alaninda–cok–onemli–rol–oynayacak–1079280196.html
24. Hacisalihoglu, D. (2018, Ağustos 12). İran ekonomik savaşla Dolar’ı artıran güçleri açıkladı: ABD, İsrail, Suudiler bir de muhalifler. Erişim Tarihi: 03.01.2026. https://tr.euronews.com/2018/08/12/iran–ekonomik–savasla–dolar–art–ran–gucleri–ac–klad–abd–israil–suudiler–bir–de–muhalifler
25. Hamzaoğlu, H. (2024). Bir bölgeselleşme örneği olarak Şangay İş Birliği Örgütü. Bölgesel Araştırmalar Dergisi, 8(2), 210–229.
26. Heni, M. (2025, July 13). Coming to terms with economic sanctions on Iran. Arap Center for Research and Policy Studies, 1–16.
27. International Monetary Fund (2026). Islamic Republic of Iran, Erişim Tarihi: 24.02.2026. https://www.imf.org/en/countries/irn#whatsnew
28. Jane, M. (2017). İran’ın nükleer politikasının gelişimi ve uygulanan ambargo ve yaptırımların dış politikasına etkilerinin analizi. ANKASAM Bölgesel Araştırmalar Dergisi, 1(2), 264–314.
29. Karacan, S. (2024, Mayıs 13). Rusya–İran ticaretinde yeni dönem: Ulusal parayla ödemeler yakında başlıyor. Erişim Tarihi: 04.01.2026. https://anlatilaninotesi.com.tr/20240513/rusya–iran–ticaretinde–yeni–donem–ulusal–parayla–odemeler–yakinda–basliyor–1083753334.html
30. Keshavarzi, A., Fathi, S. (2014). Resistance economy turning the sanction to opportunity. International Journal of Management, 1(1), 93–100.
31. Khavar, T., Sekman, T. (2025). İran’da yaptırımlar ve ekonomik büyüme. Bil Türk Ekonomi ve İlişkili Çalışmalar Dergisi, 7(2). 53–69. https://doi.org/10.47103/bilturk.1749910
32. Klimentyev, M. (2024, 8 Ocak). Batı medyası: BRICS’in genişlemesi Batı’nın Rusya ve İran üzerindeki baskısını hafifletecek. Erişim Tarihi: 03.01.2026. https://anlatilaninotesi.com.tr/20240108/bati–medyasi–bricsin–genislemesi–batinin–rusya–ve–iran–uzerindeki–baskisini–hafifletecek–1079432044.html
33. Konukçu, Y. (2018). İran’ın bölgesel güvenlik stratejisi: Bir güç döngüsünün değerlendirilmesi. Bitlis Eren Üniversitesi Akademik İzdüşüm Dergisi, 3(3), 74–91.
34. Koyuncu, H. (2019, Temmuz 9). İran kripto para birimi Bitcoin'i yasakladı. Erişim Tarihi: 04.01.2026. https://tr.euronews.com/2019/07/09/iran–kripto–para–birimi–bitcoin–i–yasakladi
35. Küpeli, M. Ş. (2016). Dış politika aracı olarak yaptırımlar: İran’a uygulanan yaptırımların etkileri. Türkiye Ortadoğu Çalışmaları Dergisi, 3(1), 97–135.
36. Mardani, M., Shirazi, H. A., Sanaei, A., Tabatabaei Panah, S. A. (2025). The impact of Western sanctions on the “look to the east” policy of the Islamic Republic of Iran (2000–2023). Interdisciplinary Studies in Society Law, and Politics, 4(3), 1–10. https://doi.org/10.61838/kman.isslp.4.3.23
37. NTV (2025a, Haziran 22). İran Hürmüz Boğazını Kapatacak mı? Erişim Tarihi: 03.01.2026. https://www.ntv.com.tr/dunya/iran–hurmuz–bogazini–kapatacak–mi,QisRzwY–s0G57r1LewfuCA.
38. NTV (2025b, Haziran 20). İran gerçekten Hürmüz Boğazı’nı kapatabilir mi? Erişim Tarihi: 03.01.2026. https://www.ntv.com.tr/dunya/iran–gercekten–hurmuz–bogazini–kapatabilir–mi,SYHWadHYmU–1BB1DuADzxQ
39. NTV (2024c, Eylül 1). İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan: 100 milyar dolar yabancı yatırıma ihtiyacımız var. Erişim Tarihi: 03.01.2026. https://www.ntv.com.tr/dunya/iran–cumhurbaskani–pezeskiyan–100–milyar–dolar–yabanci–yatirima–ihtiyacimiz–var,6YpZ0q2CREOd4qh2gEx6pg
40. NTV (2024d, Ocak 1). İran’ın BRICS Üyeliği Resmen Başladı. Erişim Tarihi: 03.01.2026. https://www.ntv.com.tr/dunya/iranin–brics–uyeligi–resmen basladi,VsnlOIY7j0K6tyzi63BYXA
41. NTV (2025e, Nisan 21). Putin İran ile stratejik ortaklık anlaşmasını onayladı. Erişim Tarihi: 03.01.2026. https://www.ntv.com.tr/dunya/putin–iran–ile–stratejik–ortaklik–anlasmasini–onayladi,mQuDyKowUU–q802g8K67NA
42. NTV (2025f, Temmuz 8). Rusya’dan İran’a uranyum teklifi: Teknoloji paylaşımına hazırız. Erişim Tarihi: 03.01.2026. https://www.ntv.com.tr/dunya/rusyadan–irana–uranyum–teklifi–teknoloji–paylasimina–haziriz,5uz4gwbp5u21cm0odicbyw
43. Onyebuchi, O. O. (2023). Adoption of resistance economy and Iran’s development under the international sanction regime, 2005–2013. South East Journal of Political Science, 9(2), 238–263.
44. Organization of the Petroleum Exporting Countries. Erişim Tarihi: 22.02.2026. https://publications.opec.org/asb/chapter/show/139/2537/2539
45. Özpek, B. B., Şen, Ö. F. (2016). Kapsamlı ortak eylem planı ve İran’da devlet dışı aktörlerin dış politika üzerindeki potansiyel rolü. İraniyet İran Araştırmaları Dergisi, 1(1), 54–74.
46. Pesaransharıf, A. (2025). Effect of sanctions on ıranian economy and businesses: An integrative literature rewiew approach. Antalya Bilim University Instute of Postgraduate Education, Antalya.
47. Posch, W. (2017, Mayıs 21). İran’ın bölgesel güvenlik politikaları: Irak ve Suriye politikaları. Alsharq Forum, 1–7.
48. Ratkoglo, A. (2025, Temmuz 23). Rusya, İran ve Çin temsilcileri Tahran’da bir araya geldi. Erişim Tarihi: 04.01.2026. https://anlatilaninotesi.com.tr/20250723/rusya–iran–ve–cin–temsilcileri–tahranda–bir–araya–geldi–1098071858.html
49. Reuters (2026, March 1). Russia warns of oil choke due to closure of Strait of Hormuz. Erişim Tarihi: 12.05.2026. Https://Www.Reuters.Com/World/Middle–East/Russia–Warns–Oil–Choke–Due–Closure–Strait–Hormuz–2026–03–01/?Utm_Source
50. Saleh, A., Yazdanshenas, Z. (2024). China–Iran strategic partnership and the future of the US hegemony in the Persian Gulf region. British Journal of Middle Eastern Studies, 51(2), 377–400. https://doi.org/10.1080/13530194.2023.2215188
51. Sanyürek, M. B. (2018). Günümüzde İran: Sosyoekonomik yapı. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(84), 313–335. DOI: 10.16992/ASOS.14534.
52. Sariolghalam, M. (June 1, 2023). Diagnosing Iran’s emerging pivot toward Russia and China. Erişim Tarihi: 12.05.2026. https://mei.edu/publication/diagnosing–irans–emerging–pivot–toward–russia–and–china/
53. Saygın, E. (2018). İran’da doğrudan yabancı sermaye yatırımları: Ekonomik müşevvikler ve kurumsal kısıtlar. İran Çalışmaları Dergisi, 1(2), 59–92. https://doi.org/10.33201/iranian.382147
54. SIPRİ (2026). Erişim Tarihi: 17.02.2026. https://armstransfers.sipri.org/ArmsTransfer/CSVResult
55. Sondakika (2025, Aralık 30). İran’ı ayağa kaldıran dolar krizi! Pezeşkiyan’dan gelin konuşalım çağrısı. Erişim Tarihi: 01.02.2026. https://www.sondakika.com/ekonomi/haber–iran–i–ayaga–kaldiran–dolar–krizi–pezeskiyan–dan–19405747/
56. Sputnik Türkiye (2025a, Haziran 23). İran’dan Hürmüz Boğazı hamlesi. Erişim Tarihi: 04.01.2026. https://anlatilaninotesi.com.tr/20250623/1097250604.html
57. Sputnik Türkiye (2025b, Temmuz 2). İran: Yeni bir saldırı olursa, Basra Körfezi'nde istikrarlı bir enerji piyasası diye bir şey kalmaz. Erişim Tarihi: 04.01.2026. https://anlatilaninotesi.com.tr/20250702/iran–yeni–bir–saldiri–olursa–basra–korfezinde–istikrarli–bir–enerji–piyasasi–diye–bir–sey–kalmaz–1097532083.html
58. Sputnik Türkiye (2024c, Eylül 7). İran’dan Zengezur Koridoru açıklaması: Sonuçlarının ağır ve maliyetleri olacağı konusunda uyarıyoruz. Erişim Tarihi: 04.01.2026. https://anlatilaninotesi.com.tr/20240907/irandan–zengezur–koridoru–aciklamasi–sonuclarinin–agir–ve–maliyetleri–olacagi–konusunda–uyariyoruz–1087779595.html
59. Sputnik Türkiye (2025d, Ağustos 9). İran, Ermenistan üzerinden transit koridorunun kurulmasına karşı. Erişim Tarihi: 04.01.2026. https://anlatilaninotesi.com.tr/20250809/iran–ermenistan–uzerinden–transit–koridorunun–kurulmasina–karsi–1098473774.html
60. Sputnik Türkiye (2025e, Temmuz 2). ABD: İran’ın UAEA ile iş birliğini askıya almayı seçmesi kabul edilemez. Erişim Tarihi: 04.01.2026. https://anlatilaninotesi.com.tr/20250702/abd–iranin–uaea–ile–isbirligini–askiya–almayi–secmesi–kabul–edilemez–1097540337.html
61. Sputnik Türkiye (2025f, Şubat 28). İran Avrasya Ekonomik Topluluğu ile serbest ticaret anlaşmasını onayladı. Erişim Tarihi: 04.01.2026. https://anlatilaninotesi.com.tr/20250228/iran–avrasya–ekonomik–toplulugu–ile–serbest–ticaret–anlasmasini–onayladi––1094052196.html
62. Sputnik Türkiye (2024g, Haziran 11). İran: BRICS’e katılmamız, yaptırımlarla daha etkili mücadele etmemizi sağlayacak. Erişim Tarihi: 04.01.2026. https://anlatilaninotesi.com.tr/20240611/iran–bricse–katilmamiz–yaptirimlarla–daha–etkili–mucadele–etmemizi–saglayacak–1084731572.html
63. Sputnik Türkiye (2025h, Aralık 27). İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan: ABD, İsrail ve Avrupa ile Topyekûn Savaş Halindeyiz. Erişim Tarihi: 04.01.2026. https://anlatilaninotesi.com.tr/20251227/iran–cumhurbaskani–pezeskiyan–abd–israil–ve–avrupa–ile–topyekn–savas–halindeyiz–1102293029.html
64. Sputnik Türkiye (2025ı, Kasım 22). Pezeşkiyan: İran’ın BRICS ve ŞİÖ üyeliği büyük ekonomik fırsatlar yaratıyor. Erişim Tarihi: 04.01.2026. https://anlatilaninotesi.com.tr/20251122/pezeskiyan–iranin–brics–ve–sio–uyeligi–buyuk–ekonomik–firsatlar–yaratiyor–1101209279.html
65. Sputnik Türkiye (2025i, Kasım 16). İran’dan IAEA’ya suçlama: İsrail’e nükleer tesis bilgilerinin sızdırıldığı iddiası. Erişim Tarihi: 04.01.2026. https://anlatilaninotesi.com.tr/20251116/irandan–iaeaya–suclama–israile–nukleer–tesis–bilgilerinin–sizdirildigi–iddiasi–1101044562.html
66. Sputnik Türkiye, (2025j, Kasım 20). UAEA, İran’dan uranyum stokları ve nükleer tesislere erişim istedi: İran Kahire Anlaşması’nı feshetti. Erişim Tarihi: 04.01.2026. https://anlatilaninotesi.com.tr/20251120/uaea–iranin–zenginlestirilmis–uranyum–stoklari–icin–bilgi–talep–eden–tasariyi–onayladi–1101158447.html
67. Şahin, K. (2025). Güney Kafkasya’da jeopolitik denklemler: Bölgesel ve küresel güçler. Anadolu Strateji Dergisi, 7(2), 65–74. DOI: 10.5281/zenodo.18086144
68. Şen, G. (2019). İran’da devlet sermaye ve sınıflar: Nükleer programa yönelik yaptırımların etkileri üzerine bir değerlendirme. Alternatif Politika, (Özel Sayı), 91–119.
69. Tasnimnews (2025a, Aralık 7). Bekai: İran’ın üç ada üzerindeki egemenliği konusunda hiçbir şüphe yoktur. Erişim Tarihi: 03.01.2026. https://www.tasnimnews.com/tr/news/2025/12/07/3465755/beka%C3%AE–iran–%C4%B1n–%C3%BC%C3%A7–ada–%C3%BCzerindeki–egemenli%C4%9Fi–konusunda–hi%C3%A7bir–%C5%9F%C3%BCphe–yoktur
70. Tasnimnews (2025b, Aralık 3). İran–Çin–Rusya’dan Avrupa’ya sert yanıt: Snapback mekanizması işleyemez, 2231 kararı bitmiştir. Erişim Tarihi: 03.01.2026. https://www.tasnimnews.com/tr/news/2025/12/03/3462510/iran–%C3%A7in–rusya–dan–avrupa–ya–sert–yan%C4%B1t–snapback–mekanizmas%C4%B1–i%C5%9Fleyemez–2231–karar%C4%B1–bitmi%C5%9Ftir
71. Taştekin, F. (2023, Nisan 11). İran ve Azerbaycan arasında gerilim neden arttı? Erişim Tarihi: 03.01.2026. https://www.bbc.com/turkce/articles/c51kzkg4j48o
72. The World Bank (2024). Iran Economic Monitor. Spring 2024.
73. Thomas, A. (2024). Sanctions and postcolonial statecraft in Iran: Resisting the Iran Libya sanctions act and beyond. All Azimuth, 13(2), 285–306. https://doi.org/10.20991/allazimuth.1511004
74. Tossi, S., Vaez, A. (2024). Out of the shadows: The ımplications of Iran’s recent duel with Israel. Erişim Tarihi: 29.01.2026. https://www.armscontrol.org/act/2024–06/features/out–shadows–implications–irans–recent–duel–israel
75. TR Euronews (2021a, Temmuz 22). İran, Hürmüz Boğazı’nı baypas etmek için Umman Körfezi'nde petrol terminali açtı. Erişim Tarihi: 04.01.2026. https://tr.euronews.com/2021/07/22/iran–hurmuz–bogaz–n–baypas–etmek–icin–umman–korfezi–nde–petrol–terminali–act
76. TR Euronews (2024b, Haziran 27). ABD’den İran’la petrol ve petrokimya ticareti olan kuruluşlara yaptırım uygulama Kararı. Erişim Tarihi: 04.01.2026. https://tr.euronews.com/2024/06/27/abdden–iranla–petrol–ve–petrokimya–ticareti–olan–kuruluslara–yaptirim–uygulama–karari
77. TR Euronews (2018c, Ağustos 6). ABD yaptırımları yeniden başlarken İran döviz kuru rejiminde esnekliğe gitti. Erişim Tarihi: 04.01.2026. https://tr.euronews.com/2018/08/06/abd–iran–a–yeniden–yapt–r–m–karar–n–uygulamaya–basl–yor
78. TR Euronews (2019d, Eylül 20). ABD’nin İran Merkez Bankası’na yaptırım kararı piyasaları etkiledi: dolar yeniden yükselişe geçti. Erişim Tarihi: 04.01.2026. https://tr.euronews.com/2019/09/20/abd–nin–iran–merkez–bankasina–yaptirim–karari–sonrasi–dolar–yeniden–yukselise–gecti
79. TR Euronews (2019e, Kasım 20). İran Rusya'dan 5 milyar dolar borç alacak. Erişim Tarihi: 04.01.2026. https://tr.euronews.com/2019/11/20/iran–rusya–dan–5–milyar–dolar–borc–alacak
80. TRT Haber (2025a, Haziran 13). İsrail–İran gerilimi Hürmüz Boğazı’nı tehdit ediyor: küresel ticaret teyakkuzda. Erişim tarihi: 02.01.2026. https://www.trthaber.com/haber/dunya/israil–iran–gerilimi–hurmuz–bogazini–tehdit–ediyor–kuresel–ticaret–teyakkuzda–910433.html
81. TRT Haber (2025b, Eylül 28). İran’a BM yaptırımları yeniden devreye girdi. Erişim Tarihi: 02.01.2026. https://www.trthaber.com/haber/dunya/irana–bm–yaptirimlari–yeniden–devreye–girdi–921132.html
82. TRT Haber (2025c, Haziran 23). Trump: rejim İran’ı tekrar büyük yapmıyorsa neden rejim değişikliği olmasın? Erişim Tarihi: 02.01.2026. https://www.trthaber.com/haber/dunya/trump–rejim–irani–tekrar–buyuk–yapmiyorsa–neden–rejim–degisikligi–olmasin–911529.html
83. TRT Haber (22 Ağustos 2023d). İran, kripto paralarla ilgili kapsamlı düzenlemeleri içeren yasa tasarısı hazırladı. Erişim Tarihi: 02.01.2026. https://www.trthaber.com/haber/dunya/iran–kripto–paralarla–ilgili–kapsamli–duzenlemeleri–iceren–yasa–tasarisi–hazirladi–790254.html
84. TRT Haber (2023e, Ağustos 30). İran Cumhurbaşkanı Reisi: Batı İran’ı izole etmeyi başaramadı. Erişim Tarihi: 02.01.2026. https://www.trthaber.com/haber/dunya/iran–cumhurbaskani–reisi–bati–irani–izole–etmeyi–basaramadi–792004.html
85. TRT Haber (2025f, Mayıs 15). İran: ekonomik yaptırımlar kaldırılırsa ABD ile nükleer anlaşmaya hazırız. Erişim Tarihi: 02.01.2026. https://www.trthaber.com/haber/dunya/iran–ekonomik–yaptirimlar–kaldirilirsa–abd–ile–nukleer–anlasmaya–haziriz–907294.html
86. TRT Haber (2023g, Aralık 13). İran, turizmi canlandırmak amacıyla 32 ülkeyle vizeyi tek taraflı kaldırma kararı aldı. Erişim Tarihi: 02.01.2026. https://www.trthaber.com/haber/dunya/iran–turizmi–canlandirmak–amaciyla–32–ulkeyle–vizeyi–tek–tarafli–kaldirma–karari–aldi–820328.html
87. TRT Haber (2023h, Ocak 27). Yerel para birimi mi? Dolar mı? Erişim Tarihi: 02.01.2026. https://www.trthaber.com/haber/dunya/yerel–para–birimi–mi–dolar–mi–741417.html
88. TRT Haber (2023ı, Mayıs 17). İran’da ilk kez bir Rus bankası temsilcilik açtı. Erişim Tarihi: 02.01.2026. https://www.trthaber.com/haber/dunya/iranda–ilk–kez–bir–rus–bankasi–temsilcilik–acti–767925.html
89. Türk, K., Golmohammadi, V. (2025). Uluslararası sistemin geçiş sürecinde Türkiye–İran ilişki dinamiklerinin yeniden şekillenmesi. Türkiye İran Araştırmaları Dergisi, 4(7), 1–24.
90. Uslu, İ. (2021). Ekonomik yaptırımlarda üçüncü tarafların etkisi: Venezuela, İran, Kuzey Kore örnekleri. (Kayıt No. 669962) [Yüksek Lisans tezi, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
91. Yalçınkaya, A., Konukçu, Y. (2017). İran siyasetinde dini lider ve cumhurbaşkanı ilişkileri: Hasan Ruhani’nin birinci dönemi örneği. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(2), 407–416. https://doi.org/10.33905/bseusbed.332073
92. Yaşar, F. (2021). Trump yönetiminin dış politika aracı olarak ekonomik yaptırım uygulamaları: İran ve Venezuela örneği. Alternatif Politika, 13(2), 533–555. https://doi.org/10.53376/ap.2021.18
93. Yesevi, Ç. G. (2015). İran’ın enerji sektörü: İran’ın yumuşak ve akıllı gücü. Hasret Çomak, Caner Sancaktar, Zafer Yıldırım (Ed.), Enerji Diplomasisi içinde (441–467). İstanbul: Beta Yayınları.
94. Yıldız, Z. (2018, Eylül 30). İran’da ekonomik suç sebebiyle 3 kişiye idam cezası verildi. Erişim Tarihi: 03.01.2026. https://tr.euronews.com/2018/09/30/iran–da–ekonomik–suc–sebebiyle–3–kisiye–idam–cezasi–verildi
95. Yılmaz, M. Y. (2025, Ağustos 12). Zengezur Koridoru’nu yorumladı: İran ve Çin’i rahatsız edecek. https://anlatilaninotesi.com.tr/20250812/mehmet–yalcin–yilmaz–zengezur–koridorunu–yorumladi–iran–ve–cini–rahatsiz–edecek–1098534648.html