Araştırma Makalesi

I. Dünya Savaşı Yıllarında Millî Ruhu Canlı Tutmanın ve Asker Ailelerine Yardım Toplamanın Bir Vesilesi: Hâtıra-i Celâdet Topu

Sayı: 18 15 Eylül 2023
PDF İndir
EN TR

I. Dünya Savaşı Yıllarında Millî Ruhu Canlı Tutmanın ve Asker Ailelerine Yardım Toplamanın Bir Vesilesi: Hâtıra-i Celâdet Topu

Öz

I. Dünya Savaşı dönemi Osmanlı toplumunun tarihteki en zor dönemlerinden birisidir. Savaş sırasında bütün toplum kesimlerinin hayatı olumsuz etkilenmiştir. Ama en çok etkilenen kesimlerden birisi de asker aileleri olmuştur. Asker ailelerinin sıkıntılarını hafifletmek ve mağduriyetlerini gidermek amacıyla 24 Aralık 1914'te "Asker Ailelerine Yardımcı Hanımlar Cemiyeti" kurulmuştur. Üst düzey yöneticilerin hanımlarının öncülüğünde kurulan bu cemiyet, çeşitli yöntemlerle bağış toplayarak asker ailelerine erzak ve elbise dağıtmıştır. Yardım toplama yöntemlerinden birisi de Osmanlı Devleti'nin müttefikleri olan Almanya ve Avusturya'daki örneklerinden ilham alınarak "Hâtıra-i Celâdet Topu" vücuda getirilmesidir. Padişah, müttefik devlet imparatorları, Osmanlı Devleti yöneticileri, okullar ve halkın yardımlarının karşılığı olarak çivi çaktığı bu tahta top maketine yardımın miktarına bağlı olarak altın, gümüş ve demir çivi çakılmıştır. Toplumsal yardımlaşmanın bir vesilesi olmanın yanında halkta milli ruhun canlı tutulması ve yükseltilmesinin bir aracı olarak görülen Hâtıra-i Celâdet Topu, Beyazıt Meydanı'nda iki sene halkın ziyaretine açık tutulmuştur. 1917 yılında ise Askeri Müze'ye kaldırılmıştır. Asker Ailelerine Yardımcı Hanımlar Cemiyeti ve onun bir etkinliği olan Hâtıra-i Celâdet Topu, I. Dünya Savaşı'nın getirdiği olumsuz şartlarda Türk Milletinin birlik ve beraberliğinin bir örneği olarak milletin hafızasında ve tarihteki müstesna yerini almıştır. Bu çalışmanın amacı; Türk tarihi açısından ilginç ve değerli bir uygulamanın ayrıntılı bir şekilde incelenmesi ve değerlendirilmesidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi Harp Mecmuası; İçtihad; İkdam; Karagöz; Sabah; Servet-i Fünun; Tanin; Tasvir-i Efkâr; Vakit. Akın, Yiğit, "Savaş, Milliyetçilik,Sivil Toplum: Çivi Anıtların İstanbul'daki Örneği Hatıra-i Celadet Topu", Toplumsal Tarih, Sayı: 243 (Mart 2014) s. 22-27.
  2. Arşiv Belgelerine Göre Osmanlı'da Kadın, (Yay.Haz: Ersin Kırca, Kevser Şeker), Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yay., İstanbul, 2015.
  3. Çavuşoğlu, Şefik Bilâl, Birinci Dünya Savaşı Dönemi Basın Hayatında Propaganda Aracı Olarak Harp Mecmuası, Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 2021.
  4. Çilek, Ceren, Hilâl-i Ahmer Hanımlar Merkezi ve Faaliyetleri (1912-1923), Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Edirne, 2018.
  5. Devellioğlu, Ferit Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Sözlük, Akaydın Yay., Ankara, 2010.
  6. Erdemir, Lokman, "Çanakkale Muharebeleri Sırasında İstanbul'da Yardım Faaliyetleri", Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Yıl: 10, Sayı: 12 (Bahar 2012), s. 35-60.
  7. https://heimatverein-lingen.de/history/archivaliedesmonats/die-kriegsnagelung-von-1916/ (Erişim Tarihi: 12.05.2023).
  8. https://www.levant.com.tr/urun/4757746/osmanli-donemi-asker-ailelerine-yardimci-hanimlar-cemiyeti-madalyasi-rozeti-19 (Erişim Tarihi: 20 Mart 2023).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Osmanlı Toplumu, Osmanlı Kurumları ve Medeniyeti (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

23 Ağustos 2023

Yayımlanma Tarihi

15 Eylül 2023

Gönderilme Tarihi

16 Haziran 2023

Kabul Tarihi

22 Ağustos 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 18

Kaynak Göster

APA
Ortak, Ş. (2023). I. Dünya Savaşı Yıllarında Millî Ruhu Canlı Tutmanın ve Asker Ailelerine Yardım Toplamanın Bir Vesilesi: Hâtıra-i Celâdet Topu. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, 18, 172-212. https://doi.org/10.21021/osmed.1315570
AMA
1.Ortak Ş. I. Dünya Savaşı Yıllarında Millî Ruhu Canlı Tutmanın ve Asker Ailelerine Yardım Toplamanın Bir Vesilesi: Hâtıra-i Celâdet Topu. OSMED. 2023;(18):172-212. doi:10.21021/osmed.1315570
Chicago
Ortak, Şaban. 2023. “I. Dünya Savaşı Yıllarında Millî Ruhu Canlı Tutmanın ve Asker Ailelerine Yardım Toplamanın Bir Vesilesi: Hâtıra-i Celâdet Topu”. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, sy 18: 172-212. https://doi.org/10.21021/osmed.1315570.
EndNote
Ortak Ş (01 Eylül 2023) I. Dünya Savaşı Yıllarında Millî Ruhu Canlı Tutmanın ve Asker Ailelerine Yardım Toplamanın Bir Vesilesi: Hâtıra-i Celâdet Topu. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi 18 172–212.
IEEE
[1]Ş. Ortak, “I. Dünya Savaşı Yıllarında Millî Ruhu Canlı Tutmanın ve Asker Ailelerine Yardım Toplamanın Bir Vesilesi: Hâtıra-i Celâdet Topu”, OSMED, sy 18, ss. 172–212, Eyl. 2023, doi: 10.21021/osmed.1315570.
ISNAD
Ortak, Şaban. “I. Dünya Savaşı Yıllarında Millî Ruhu Canlı Tutmanın ve Asker Ailelerine Yardım Toplamanın Bir Vesilesi: Hâtıra-i Celâdet Topu”. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. 18 (01 Eylül 2023): 172-212. https://doi.org/10.21021/osmed.1315570.
JAMA
1.Ortak Ş. I. Dünya Savaşı Yıllarında Millî Ruhu Canlı Tutmanın ve Asker Ailelerine Yardım Toplamanın Bir Vesilesi: Hâtıra-i Celâdet Topu. OSMED. 2023;:172–212.
MLA
Ortak, Şaban. “I. Dünya Savaşı Yıllarında Millî Ruhu Canlı Tutmanın ve Asker Ailelerine Yardım Toplamanın Bir Vesilesi: Hâtıra-i Celâdet Topu”. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, sy 18, Eylül 2023, ss. 172-1, doi:10.21021/osmed.1315570.
Vancouver
1.Şaban Ortak. I. Dünya Savaşı Yıllarında Millî Ruhu Canlı Tutmanın ve Asker Ailelerine Yardım Toplamanın Bir Vesilesi: Hâtıra-i Celâdet Topu. OSMED. 01 Eylül 2023;(18):172-21. doi:10.21021/osmed.1315570

İndeksler / Indexes
 

SCOPUS, TÜBİTAK/ULAKBİM TR DİZİN [SBVT]

INDEX COPERNİCUS [ICI], ISAM, SOBIAD, İdealOnline ve Scilit tarafından dizinlenmektedir.


Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi'nde yayımlanan makaleler, Creative Commons Atıf-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır. Bilimsel araştırmaları kamuya ücretsiz sunmanın bilginin küresel paylaşımını artıracağı ilkesini benimseyen dergi, tüm içeriğine anında açık erişim sağlamaktadır. Makalelerdeki fikir ve görüşlerin sorumluluğu yalnızca yazarlarına ait olup Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi'nin görüşlerini yansıtmaz.