Araştırma Makalesi

Osmanlı Tarım Politikaları Çerçevesinde Kuzey Afrika’da Zeytin Tarımının Geliştirilmesi Çalışmaları: Bingazi Örneği

Sayı: 29 15 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Osmanlı Tarım Politikaları Çerçevesinde Kuzey Afrika’da Zeytin Tarımının Geliştirilmesi Çalışmaları: Bingazi Örneği

Öz

Bu makale, Osmanlı döneminde Bingazi’deki zeytin tarımının geliştirilmesi sürecini ve bu süreçte izlenen tarım politikalarını incelemektedir. Afrika-yı Osmanî’nin önemli bir parçası olan Bingazi, stratejik konumu ve verimli topraklarıyla tarımsal potansiyel açısından dikkat çekmektedir. Özellikle Cebel-i Ahdar bölgesi, sahip olduğu yüksek verimli topraklar ve yoğun yabani zeytin ağaçları ile zeytin tarımının gelişimi için büyük bir fırsat sunmaktadır. Osmanlı arşiv belgeleri, dönemin tarih ve coğrafya eserleri bu bölgenin zeytin tarımına uygunluğunu ve ekonomik potansiyelini ortaya koymaktadır. Osmanlı yönetimi, bu potansiyeli en verimli şekilde kullanabilmek amacıyla çeşitli idarî ve malî reformlar uygulamış, yerli halkı teşvik ederek ve göçmen iş gücünden yararlanarak bölgenin tarımsal kapasitesini artırmayı hedeflemiştir. Zeytin ağaçlarının ıslahı hem ekonomik kalkınma hem de tarımsal altyapının güçlendirilmesi için önemli bir stratejik adım olmuştur. Bu makalede, Osmanlı arşiv belgeleri, dönemin tarih ve coğrafya eserleri, hatıratlar gibi birincil kaynaklar kullanılarak Bingazi’deki zeytin varlığı ve Osmanlı'nın bu alandaki ıslah politikaları detaylı bir şekilde ele alınmakta, bu süreçlerin tarihsel ve ekonomik önemi vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yazarlar bu çalışma için finansal destek almadığını beyan etmiştir.

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.

Kaynakça

  1. T. C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
  2. BOA, Bab-ı Asafî Tasnifi, (A. DVNSMHM.d) 119/597.
  3. BOA, Cevdet Tasnifi, Askeriye (C. AS.), 438/18223.
  4. BOA, Cevdet Tasnifi, Bahriye (C. BH), 46/2176.
  5. BOA, Dahiliye Tasnifi, Mektubi Kalemi (DH. MKT), 916/63; 1874/73.
  6. BOA, Dahiliye Tasnifi, Muhacirin Komisyonu (DH. MHC), 16/22; 22/24; 42/6; 48/71.
  7. BOA, Hariciye Nezareti Tasnifi, İdare (HR. İD), 16/12.
  8. BOA, Haritalar (HRT.h) No: 114, 12; 654.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yakınçağ Osmanlı Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

26 Eylül 2025

Kabul Tarihi

18 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 29

Kaynak Göster

APA
Menekşe, M. (2026). Osmanlı Tarım Politikaları Çerçevesinde Kuzey Afrika’da Zeytin Tarımının Geliştirilmesi Çalışmaları: Bingazi Örneği. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, 29, 229-265. https://doi.org/10.21021/osmed.1791967
AMA
1.Menekşe M. Osmanlı Tarım Politikaları Çerçevesinde Kuzey Afrika’da Zeytin Tarımının Geliştirilmesi Çalışmaları: Bingazi Örneği. OSMED. 2026;(29):229-265. doi:10.21021/osmed.1791967
Chicago
Menekşe, Metin. 2026. “Osmanlı Tarım Politikaları Çerçevesinde Kuzey Afrika’da Zeytin Tarımının Geliştirilmesi Çalışmaları: Bingazi Örneği”. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, sy 29: 229-65. https://doi.org/10.21021/osmed.1791967.
EndNote
Menekşe M (01 Haziran 2026) Osmanlı Tarım Politikaları Çerçevesinde Kuzey Afrika’da Zeytin Tarımının Geliştirilmesi Çalışmaları: Bingazi Örneği. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi 29 229–265.
IEEE
[1]M. Menekşe, “Osmanlı Tarım Politikaları Çerçevesinde Kuzey Afrika’da Zeytin Tarımının Geliştirilmesi Çalışmaları: Bingazi Örneği”, OSMED, sy 29, ss. 229–265, Haz. 2026, doi: 10.21021/osmed.1791967.
ISNAD
Menekşe, Metin. “Osmanlı Tarım Politikaları Çerçevesinde Kuzey Afrika’da Zeytin Tarımının Geliştirilmesi Çalışmaları: Bingazi Örneği”. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. 29 (01 Haziran 2026): 229-265. https://doi.org/10.21021/osmed.1791967.
JAMA
1.Menekşe M. Osmanlı Tarım Politikaları Çerçevesinde Kuzey Afrika’da Zeytin Tarımının Geliştirilmesi Çalışmaları: Bingazi Örneği. OSMED. 2026;:229–265.
MLA
Menekşe, Metin. “Osmanlı Tarım Politikaları Çerçevesinde Kuzey Afrika’da Zeytin Tarımının Geliştirilmesi Çalışmaları: Bingazi Örneği”. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, sy 29, Haziran 2026, ss. 229-65, doi:10.21021/osmed.1791967.
Vancouver
1.Metin Menekşe. Osmanlı Tarım Politikaları Çerçevesinde Kuzey Afrika’da Zeytin Tarımının Geliştirilmesi Çalışmaları: Bingazi Örneği. OSMED. 01 Haziran 2026;(29):229-65. doi:10.21021/osmed.1791967

İndeksler / Indexes
 

SCOPUS, TÜBİTAK/ULAKBİM TR DİZİN [SBVT]

INDEX COPERNİCUS [ICI], ISAM, SOBIAD, İdealOnline ve Scilit tarafından dizinlenmektedir.


Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi'nde yayımlanan makaleler, Creative Commons Atıf-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır. Bilimsel araştırmaları kamuya ücretsiz sunmanın bilginin küresel paylaşımını artıracağı ilkesini benimseyen dergi, tüm içeriğine anında açık erişim sağlamaktadır. Makalelerdeki fikir ve görüşlerin sorumluluğu yalnızca yazarlarına ait olup Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi'nin görüşlerini yansıtmaz.