Rendering the Ottoman Provinces Legible: W. R. Holmes’s 1857 Report on Diyarbakır and the Production of Imperial Knowledge
Öz
This study analyzes the 31 March 1857 report titled “General Report on the Pashalic of Diarbekir” by William Richard Holmes, the British consul in Diyarbakır, both as a primary source offering firsthand evidence on the province of Diyarbakır after the Tanzimat and as a product of British diplomatic knowledge practices that made the Ottoman provinces understandable and governable. The Tanzimat’s centralizing goals led to uneven results across the provinces; administrative failures and local tensions often limited the intended effects of reform. Holmes’s report details these dynamics in Diyarbakır through several interconnected themes: the administrative and fiscal order (sanjak organization, tax categories, tithe revenues, and rüsum collections), the social and confessional makeup (community distributions, missionary activities, and Anglo–French rivalry), the economy and trade (production sectors, prices, trade routes, and security conditions), and education and health (missionary schools, epidemics, and environmental risks).
The article contends that the statistics and descriptions in the report should not be regarded as a neutral empirical account. While some sections highlight the limits and uncertainties of data collection, other parts extend from local observations to broader generalizations that frame Diyarbakır within narratives of crisis and administrative failure.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
The author declared that this study has no financial support.
Proje Numarası
Yok
Etik Beyan
I declare that this study is original; that I have acted by the principles and rules of scientific ethics at all stages of the study, including preparation, data collection, analysis, and presentation of information; that I have cited sources for all data and information not obtained within the scope of this study and included these sources in the bibliography; that I have not made any changes in the data used, and that I comply with ethical duties and responsibilities by accepting all the terms and conditions of the Committee on Publication Ethics (COPE). I hereby declare that if a situation contrary to my statement regarding the study is detected, I agree to all moral and legal consequences that may arise.
Osmanlı Taşrasını Okunabilir Kılmak: W. R. Holmes’un 1857 Tarihli Diyarbakır Raporu ve Emperyal Bilgi Üretimi
Öz
Bu çalışma, İngiltere’nin Diyarbakır Konsolosu William Richard Holmes’un 31 Mart 1857 tarihli ve “General Report on the Pashalic of Diarbekir” başlıklı raporunu hem Tanzimat sonrası Diyarbakır Eyaleti’ne ilişkin birincil veri sunan bir kaynak, hem de İngiliz diplomasisinin taşrayı okunabilir ve yönetilebilir kılan bilgi üretim pratiklerinin bir ürünü olarak ele alır. Tanzimat reformlarının merkezileşme hedefi taşrada farklı sonuçlar doğurmuş; idari aksaklıklar ve yerel gerilimler reformların etkisini yer yer sınırlandırmıştır. Holmes’un raporu, bu sürecin Diyarbakır’daki izlerini idarî-malî yapı (sancak düzeni, vergi kalemleri, öşür ve rüsum gelirleri), toplumsal ve dinî kompozisyon (cemaat dağılımları, misyonerlik faaliyetleri ve İngiltere–Fransa rekabeti), ekonomik yapı ve ticaret (üretim kalemleri, fiyatlar, ticaret yolları ve güvenlik), eğitim ve sağlık koşulları (misyoner okulları, salgınlar ve çevresel riskler) gibi temalar üzerinden ayrıntılandırır.
Çalışma, raporda yer alan istatistik ve tasvirlerin nötr bir envanter olmadığını ve bazı alanlarda veri üretiminin sınırlarının görünür hâle geldiğini, bazı alanlarda ise yerel gözlemlerden geniş ölçekli genellemelere geçilerek Diyarbakır’ın belirli kriz çerçeveleri içinde konumlandırıldığını ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Yazar bu çalışma için finansal destek almadığını beyan etmiştir.
Proje Numarası
Yok
Etik Beyan
Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarında bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.
