Araştırma Makalesi

Osmanlı’da İstihdamda Hile Yöntemleri: Görevi Sahte Evrakla Kazanmak [XVI-XVIII. Yüzyıllar]

Sayı: 30 15 Eylül 2026
PDF İndir
EN TR

Osmanlı’da İstihdamda Hile Yöntemleri: Görevi Sahte Evrakla Kazanmak [XVI-XVIII. Yüzyıllar]

Öz

Bu makale, XVI–XVIII. yüzyıllarda Osmanlı bürokrasisinde sahte evrakın, devlet görevlilerine erişim ve istihdam sürecinde nasıl bir araç olarak kullanıldığını incelemektedir. Çalışma, özellikle taşra ile merkez arasındaki bürokratik ilişkiler içinde belgelerin meşruiyet üretme gücünün nasıl suistimal edildiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Ferman, berat ve arz gibi belgelerin taşıdığı meşruiyet gücü, bunların taklit edilmesini cazip hale getirmiş ve geniş bir sahtecilik pratiğinin ortaya çıkmasına yol açmıştır. Makalede sahte belgelerin hazırlanmasında kullanılan yöntemler ile bu belgelerin hangi görev türlerinde yoğunlaştığı arşiv kayıtları ışığında değerlendirilmektedir. Arşiv kayıtları, mühür kazıma, sahte berat düzenleme ve uydurma arzlarla çeşitli askerî, idari ve vakıf görevlerinin gasp edildiğini göstermektedir. İncelenen vakalar, sahte evrakın kimi zaman bireysel girişimlerden ziyade kâtipler ve yerel aktörlerin dâhil olduğu daha geniş sahtecilik ağlarıyla bağlantılı olabildiğini de ortaya koymaktadır. Devlet ise bu fiillere karşı titiz teftiş mekanizmaları işletmiş, sahte tevcihleri iptal ederek meşru sahiplerine iadesini sağlamış ve failler hakkında kalebendlikten idama kadar uzanan çeşitli yaptırımlar tatbik etmiştir. Bu yönüyle çalışma, sahte evrakın Osmanlı istihdam düzeni üzerindeki etkilerini ve merkezî otoritenin belge güvenliğini korumaya yönelik müdahale mekanizmalarını görünür kılmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yazar bu çalışma için finansal destek almadığını beyan etmiştir.

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.

Kaynakça

  1. T. C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
  2. BOA, A. DVNSMHM.d., 5, 21, 22, 26, 27, 46, 48, 51, 54, 67, 72, 74, 75, 95, 96, 110, 111, 113, 115, 122, 132.
  3. BOA, AE.SABH.I., 227/15017.
  4. BOA, AE.SAMD.III., 41/4075; 88/8830; 122/12013.
  5. BOA, AE.SMMD.IV., 20/2245; 27/3049; 42/4757.
  6. BOA, AE.SMST.III., 48/3485; 68/5068.
  7. BOA, C.AS., 125/5584.
  8. BOA, İE.AS., 19/1813.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Osmanlı Sosyoekonomik Tarihi, Osmanlı Taşra Teşkilatı, Osmanlı Toplumu

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

20 Ocak 2026

Kabul Tarihi

7 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 30

Kaynak Göster

APA
Yanar, Ö. (2026). Osmanlı’da İstihdamda Hile Yöntemleri: Görevi Sahte Evrakla Kazanmak [XVI-XVIII. Yüzyıllar]. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, 30, 272-298. https://doi.org/10.21021/osmed.1867737
AMA
1.Yanar Ö. Osmanlı’da İstihdamda Hile Yöntemleri: Görevi Sahte Evrakla Kazanmak [XVI-XVIII. Yüzyıllar]. OSMED. 2026;(30):272-298. doi:10.21021/osmed.1867737
Chicago
Yanar, Ömür. 2026. “Osmanlı’da İstihdamda Hile Yöntemleri: Görevi Sahte Evrakla Kazanmak [XVI-XVIII. Yüzyıllar]”. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, sy 30: 272-98. https://doi.org/10.21021/osmed.1867737.
EndNote
Yanar Ö (01 Eylül 2026) Osmanlı’da İstihdamda Hile Yöntemleri: Görevi Sahte Evrakla Kazanmak [XVI-XVIII. Yüzyıllar]. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi 30 272–298.
IEEE
[1]Ö. Yanar, “Osmanlı’da İstihdamda Hile Yöntemleri: Görevi Sahte Evrakla Kazanmak [XVI-XVIII. Yüzyıllar]”, OSMED, sy 30, ss. 272–298, Eyl. 2026, doi: 10.21021/osmed.1867737.
ISNAD
Yanar, Ömür. “Osmanlı’da İstihdamda Hile Yöntemleri: Görevi Sahte Evrakla Kazanmak [XVI-XVIII. Yüzyıllar]”. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. 30 (01 Eylül 2026): 272-298. https://doi.org/10.21021/osmed.1867737.
JAMA
1.Yanar Ö. Osmanlı’da İstihdamda Hile Yöntemleri: Görevi Sahte Evrakla Kazanmak [XVI-XVIII. Yüzyıllar]. OSMED. 2026;:272–298.
MLA
Yanar, Ömür. “Osmanlı’da İstihdamda Hile Yöntemleri: Görevi Sahte Evrakla Kazanmak [XVI-XVIII. Yüzyıllar]”. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, sy 30, Eylül 2026, ss. 272-98, doi:10.21021/osmed.1867737.
Vancouver
1.Ömür Yanar. Osmanlı’da İstihdamda Hile Yöntemleri: Görevi Sahte Evrakla Kazanmak [XVI-XVIII. Yüzyıllar]. OSMED. 01 Eylül 2026;(30):272-98. doi:10.21021/osmed.1867737

İndeksler / Indexes
 

SCOPUS, TÜBİTAK/ULAKBİM TR DİZİN [SBVT]

INDEX COPERNİCUS [ICI], ISAM, SOBIAD, İdealOnline ve Scilit tarafından dizinlenmektedir.


88x31.png     open-access-logo.png    images?q=tbn:ANd9GcQKurpqhgieBxqOS1hEggq2Nho1OntufBsOtD71QgIfZiIrXrJsN0NGOJ9XnBNFaDtuKA&usqp=CAU   COPE.jpg    ?url=http%3A%2F%2Fchronicle-brightspot.s3.amazonaws.com%2F08%2Fef%2F76a3b8edc13339e8299f84677342%2Fsherpa-romeo-long-logo.jpg     logo.png

Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi'nde yayımlanan makaleler, Creative Commons Atıf-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır. Bilimsel araştırmaları kamuya ücretsiz sunmanın bilginin küresel paylaşımını artıracağı ilkesini benimseyen dergi, tüm içeriğine anında açık erişim sağlamaktadır. Makalelerdeki fikir ve görüşlerin sorumluluğu yalnızca yazarlarına ait olup Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi'nin görüşlerini yansıtmaz.