Hüseyin Hâşim, One of the Artists of the Ara Nesil Period, and the Qasida He Presented to Abdülhamid II

Öz

This study, based on archival documents concerning Hüseyin Hâşim found in the Ottoman Archives, Directorate of State Archives of the Presidency of the Republic of Türkiye, begins by defining and clarifying the scope of the Ara Nesil (The generation between Tanzimat and Servet-i Fünun Periods), which includes Hüseyin Hâşim. Then it examines the political and social environment of the period, which is considered to have played a significant role in shaping these artists' sense of art. In the section on Hüseyin Hâşim's life, an attempt is made to present the artist's life and literary personality within the framework of information found in literary history sources and the personnel record discovered in the archives. In the section that forms the core of the study, the qasida presented by Hüseyin Hâşim to the reigning sultan, Abdülhamid II, is introduced to the academic community. Along with the transcription of the qasida, its intralingual translation and analysis are also provided. In the appendices section, the transcribed text of Hüseyin Hâşim's personnel record is included.

Anahtar Kelimeler

• Ottoman State Archive
• Intermediate Generation
• Huseyin Haşim
• Qasida

Destekleyen Kurum

The authors have no conflict of interest to declare.

Etik Beyan

I declare that this study is original; that I have acted by the principles and rules of scientific ethics at all stages of the study, including preparation, data collection, analysis, and presentation of information; that I have cited sources for all data and information not obtained within the scope of this study and included these sources in the bibliography; that I have not made any changes in the data used, and that I comply with ethical duties and responsibilities by accepting all the terms and conditions of the Committee on Publication Ethics (COPE). I hereby declare that if a situation contrary to my statement regarding the study is detected, I agree to all moral and legal consequences that may arise.

Ara Nesil Sanatçılarından Hüseyin Hâşim ve II. Abdülhamid’e Sunduğu Kasidesi

Öz

Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi'nde Hüseyin Hâşim ile ilgili tespit edilen arşiv belgelerine dayanan bu çalışmanın giriş bölümünde Hüseyin Hâşim’in de aralarında bulunduğu Ara Nesil’in tanımı yapılarak kapsamı aydınlatılmaya çalışılmış, ardından bu dönem sanatçılarının sanat anlayışlarının anlaşılmasında önemli bir rol oynadığı düşünülen dönemin siyasi ve sosyal ortamına yer verilmiştir. Hüseyin Hâşim’in hayatıyla ilgili bölümde edebiyat tarihi kaynaklarında yer alan bilgiler ve arşivde tespit edilen sicill-i ahvâl varakası çerçevesinde sanatçının hayatı ve edebî kişiliği ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışmanın temelini teşkil eden bölümde ise Hüseyin Hâşim’in dönemin padişahı II. Abdülhamid’e sunduğu kaside bilim camiasına tanıtılmıştır. Kasidenin çevriyazısıyla birlikte diliçi çevirisi de verilmiş ve tahlili yapılmıştır. Ekler kısmında Hüseyin Hâşim’e ait sicill-i ahvâl varakasının çevriyazılı metnine yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Osmanlı Devlet Arşivi
• Ara Nesil
• Hüseyin Hâşim
• Kaside

Destekleyen Kurum

Yazarlar bu çalışma için finansal destek almadığını beyan etmiştir.

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.

Kaynakça

1. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi [BOA]
2. BOA, DH.SAİDd, 49/47.
3. BOA. Y..PRK.AZJ, 31/66.
4. BOA. Y.MTV, 35/146.
5. Diğer Kaynaklar
6. Alan, Selami. “Türk Edebiyatında Tanzimat’tan Servet-i Fünûn’a Uzanan Köprü: Ara Nesil” Akademik Matbuat, 5/II (2021): 61–90.
7. Babacan, Mahmut. “Ara Nesilde Tenkid” Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi, 1993.
8. Birinci, Necat. Edebiyat Üzerine İncelemeler. İstanbul: Kitabevi Yayınları, 2000.

9. Gariper, Cafer. “Türk Edebiyatında Ara Nesil Edebî Devresi”, Türk Edebiyatı Tarihine Bir Bakış / Yeni Türk Edebiyatı, C. 2, (Ed.: M. Kayahan Özgül), Ankara: Kurgan Edebiyat Yayınları, 2015.
10. Gariper, Cafer. “Edebiyat Tarihi Araştırmacılığı ve Yazımında Ara Nesil.” Günce Filoloji Çalışmaları II, Günce Yayınları, 2024.
11. Gariper, Cafer. “Geçiş Dönemi: Ara Nesil” Yeni Türk Edebiyatı El Kitabı Edt: Ramazan Korkmaz. Ankara: Grafiker Yayınları 2009: 113–130.
12. Gövsa, Alaeddin, Türk Meşhurları Ansiklopedisi, İstanbul: Yedigün Neşriyat, 1957-1958.
13. Hafçı, Özer Havva. “Ara Nesilde Roman” Doktora tezi, Ankara Üniversitesi, 2023.
14. Hüseyin Hâşim, Şihâb, Konstantiniyye: Matbaa-i Ebüzziya, 1305.
15. Hüseyin Hâşim, Mülhemât, Konstantiniyye: Mahmud Bey Matbaası, 5 Sefer 1315.
16. İnal, İbnülemin Mahmud Kemal. Son Asır Türk Şairleri, C.I, İstanbul: Millî Eğitim Yayınları, 1969.
17. İnalcık, Halil. Devlet-i Aliyye, Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar IV, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2024.
18. Kaplan, Mehmet. Nesillerin Ruhu. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2016.
19. Kaplan, Mehmet. Tevfik Fikret: Devir-Şahsiyet-Eser. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2004.
20. Kaya, Ahmet İhsan. “Türk Edebiyatında Ara Nesil,” Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5/IV (2013): 148–159.
21. Kolcu, Ali İhsan. Hüseyin Hâşim Bey, Erzurum: Salkım Söğüt Yayınları, 2016.
22. Murad Emrî, Sa‘dâbâd Mesîresinde Kırâ’at Olunmuş İki Nutk, Bursa: Matba‘a-i Emrî. Okay, Orhan. Edebiyat ve Edebi Eserler Üzerine. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2011.
23. Turan, Taner. Ara Nesil’de Şiir: 1880-1895 Yılları Arasında Yayımlanmış Şiir Kitapları Işığında, İstanbul: Paradigma Akademi Yayınları, 2023.
24. Uç, Himmet. “Farklı Bir Batılaşma Anlayışını Temsil Edenler: Mutavassıtîn” Türk Dünyası Edebiyat Tarihi, VII (Ankara 2006), 407–440.
25. Yetiş, Kazım. Dönemler, Problemler ve Şahsiyetler Aynasında Türk Edebiyatı. İstanbul: Kitabevi Yayınları, 2013. Zürcher, Erik Jan. Modernleşen Türkiye’nin Tarihi, İstanbul: İletişim Yayınları, 1995.