OSMANLI DEVLETİ’NDE “1913 TARİHLİ İDARE-İ UMUMİYE-İ VİLAYAT KANUN-İ MUVAKKATİ” İLE VİLAYET YÖNETİMİNİN YENİDEN YAPILANDIRILMASI
Öz
Osmanlı Devleti’nde Tanzimat Dönemi’nde Avrupalı devletlerin yönetim sistemlerinin ve uygulamalarının ülkeye getirilme çalışılması yanında, ülke içindeki Gayrimüslimlerin istekileri ve bu konuda dış baskıların artması sonucunda, devlette önemli düzenlemelere gidilmiştir. Tanzimat döneminde taşra yönetiminde önemli yenilikler yapılmıştır. Bu dönemde yerel meclisler ilk defa açılarak halkın kendi bölgelerinin yönetiminde söz sahibi olmaları hedeflenmiştir. Tanzimat Meclisleri, Büyük Meclis, Küçük Meclis gibi düzenlemelerle Eyalet Umumi ve Eyalet İdare Meclislerinin zemini oluşturulmaya çalışılmıştır. Osmanlı Devleti’nde Balkanlar’da başlayan isyan ve ayrılık hareketlerinin önüne geçebilmek amacıyla 1864 yılında Mithat Paşa önderliğinde “Tuna Vilayet Nizamnamesi” düzenlenmiş ve taşrada yeni bir düzenlemeye gidilmiştir. Daha sonra bu düzenleme 1871 Vilayet Nizamnamesi ile tüm ülkede uygulamaya geçirilmiş ve daha sonra 1876 yılında Kanunu Esasi’de de yerini almıştır.
I. Dünya Savaşı öncesi Osmanlı Devleti 1913’te “İdare-i Umumiye-i Vilayet Kanun-i Muvakkat”i vilayette valinin, Vilayet İdare Heyeti’nin ve Vilayet Hususi İdaresi’nin oluşması ve görevlerini çok ayrıntılı bir biçimde düzenlemiştir. Bu düzenlemelerle devlet bir taraftan yerel güçlerin yönetimde söz sahibi olmalarını, meclislere katılmalarını, anayasal düzene geçişin zemini oluştururken diğer taraftan merkezden gönderilen valilerin yetkilerini artırarak, merkezdeki bakanlıkların taşra teşkilatlarını oluşturarak merkeziyetçi yapıyı kuvvetlendirmeye çalışmıştır. Böylece vilayet idaresinde valinin yetki genişliği ve görevler ayrılığı ilkeleri, vilayetteki meclisler ve görevleri yeniden düzenlenerek ülkede birliğin sağlanması, demokratik bir yönetimin sağlanması gerçekleştirilmeye çalışılmıştır.
Bu çalışmada “1913 Tarihli İdare-i Umumiye-i Vilayet-i Kanun-i Muvakkati”nde vilayette valinin, İl İdare Meclisi ve Vilayet Umumi Meclisi’nin oluşumu ve görevleri ayrıntılıca incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AKŞİN, Akşin, “1839'da Osmanlı Ülkesinde İdeolojik Ortam ve Osmanlı Devleti'nin Uluslararası
- Durumu”, Mustafa Reşid Paşa ve Dönemi Semineri Bildiriler, 13-14 Mart 1985, 2. Baskı, TTK Basımevi, Ankara, 1994
- ……………., Ana Çizgileriyle Türkiye'nin Yakın Tarihi, İmaj Yayınevi, Ankara, 1998.
- BAHTİYAR, Yılmaz, “İL Özel İdaresi”, TİD, S. 379, Haziran, Ankara, 1988.
- BAYKARA, Tuncer, “Mustafa Reşid Paşa'nın Medeniyet Anlayışı”, Mustafa Reşid Paşa ve Dönemi Semineri Bildiriler, 13-14 Mart 1985, 2. Baskı, TTK Basımevi, Ankara, 1994.
- BERKES, Niyazi, Türkiye'de Çağdaşlaşma, Doğu-Batı Yayınları, İstanbul, 1978.
- ÇADIRCI, Musa, Tanzimat Döneminde Anadolu Kentlerinin Sosyal ve Ekonomik Yapısı, Türk Tarih Kurumu Yayını. Ankara, 1991.
- ……………….;“Osmanlı Döneminde Yerel Meclisler”, Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, Cilt 2, Sayı 5, Eylül, Ankara, 1993.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
-
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
23 Ocak 2016
Gönderilme Tarihi
4 Ocak 2016
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2016 Cilt: 2 Sayı: 2