Osmanlı Devleti’nde Birinci Dünya Savaşı Öncesi Şimendiferler (Demiryolları) Meselesi (1913 – 1914)

Öz

Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı öncesi, ticari, iktisadi, ulaşım, askeri, jeopolitik vs. nedenlerle Anadolu’nun önemli şehir ve güzergahlarını demiryolu ağı ile birbirine bağlamak işini ciddi bir biçimde gündemine almıştır. Avrupalı büyük devletler ise, bu noktada daha çok Mezopotamya petrol sahaları ile Ortadoğu’daki stratejik güzergahların hakimiyeti için birbirlerine karşı mücadele vermişlerdir. Osmanlı Hükümeti, demiryolu inşası konusunda Almanya, Fransa, İngiltere ve Rusya ile bir dizi temaslarda bulunmuştur. Türk Boğazları, Akdeniz, Basra Körfezi, Hint Deniz Yolu ve Kafkasya üzerinde karşılıklı nüfuz mücadelesi veren söz konusu devletler, menfaatlerini, dengeleri bozmayacak şekilde devam ettirerek, demiryolu hatları konusunda birlikte yatırım yapma noktasına gelmişlerdir.

Anahtar Kelimeler

• Demiryolları
• İttihat ve Terakki Fırkası
• Dış Politika
• I. Dünya Savaşı
• Osmanlı Devleti
• Türk Basını

Kaynakça

1. Gazeteler:
2. AĞAOĞLU, Ahmet, “Vilayat-ı Şarkiye Meselesi”, Tercüman-ı Hakikat, 22 Nisan 1913.
3. AĞAOĞLU, Ahmet, “İstikbalimiz 1”, Tercüman-ı Hakikat, 17 Eylül 1913.
4. AĞAOĞLU, Ahmet, “İstikbalimiz 2”, Tercüman-ı Hakikat, 18 Eylül 1913.
5. AĞAOĞLU, Ahmet, “Osmanlı – Rus İtilafı”, Tercüman-ı Hakikat, 28 Teşrin-i Evvel 1913.
6. Diğer Makale ve Kitaplar
7. CAN, Bilmez, Bülent, Demiryolundan Petrole Chester Projesi (1908-1923), Tarih Vakfı Yurt Yay., İstanbul 2000.
8. EARL, Edward Mead, “Türkiye, Büyük Devletler ve Bağdat Demiryolu – Emperyalizmle Alakadar Bir Tetkik”, Çev.: Münür Reşit, Demiryolları Mecmuası, S. 103 (Ayrıbasım), İstanbul 1933.

9. EARL, Edward Mead, Bağdat Demiryolu ve Petrol Yolu Savaşı (1903-1923), Çev.: K. Yargıcı, N. Uğurlu, Ed.: Ö. Andaç Uğurlu, Örgün Yay., İstanbul 2003.
10. HÜLAGÜ, Metin, Hicaz Demiryolu: Bir Umudun İnşası, Ed.: Salih Gülen, Yitik Hazine Yay., İstanbul 2008.
11. KARABEKİR, Kazım, Tarih Buyunca Türk – Alman İlişkileri, Emre Yayınları, I. Baskı, İstanbul 2001.
12. ONUR, Ahmet, Türkiye Demiryolları Tarihi (1860-1953), K.K.K Askeri Basımevi, İstanbul 1953.
13. SOY, H. Bayram, Almanya’nın Osmanlı Devleti Üzerinde İngiltere ile Nüfuz Mücadelesi (1890-1914), 1. Baskı, Ankara 2004.
14. TEPEKAYA, Muzaffer, “Osmanlı – Alman İlişkileri (1870-1914)”, Türkler, Editörler: H. Celal Güzel vd., Yeni Türkiye Yayınları, C. 13, Ankara 2002.