Klinik Araştırma

Astım Kontrol Algısında Hasta-Hekim Uyumunun Sağlık Okuryazarlığı ile İlişkisi: Türkiye’den Kesitsel Bir Çalışma

Cilt: 48 Sayı: 2 11 Şubat 2026
PDF İndir
EN TR

Astım Kontrol Algısında Hasta-Hekim Uyumunun Sağlık Okuryazarlığı ile İlişkisi: Türkiye’den Kesitsel Bir Çalışma

Öz

Çalışmanın amacı, astım kontrol düzeyine ilişkin hasta ve hekim değerlendirmeleri arasındaki uyumu incelemek ve bu uyumun sağlık okuryazarlığı ile ilişkisini değerlendirmektir. Ekim 2023-Mart 2025 tarihleri arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde yürütülen bu prospektif kesitsel çalışmaya, astım tanısı almış 197 hasta dahil edilmiştir. Astım kontrolü hem hasta hem de hekim tarafından uygulanan Astım Kontrol Testi (AKT) ile değerlendirilmiştir. Ayrıca GINA semptom skoru ve Türkiye Sağlık Okuryazarlığı-32 (TSOY-32) ölçekleri kullanılmıştır. Katılımcıların yaş ortancası 42 (Q1-Q3; 29-52) yıl olup, %82.2’si kadındı. Hastaların %34’ü üniversite mezunu, %28.4’ü ise sınırlı sağlık okuryazarlığına sahipti. Hasta ve hekim değerlendirmeleri arasında orta düzeyde bir uyum saptandı (kappa=0.434, p<0.001). Özellikle AKT'nin dördüncü sorusunda (rahatlatıcı inhaler kullanım sıklığı), hastaların %54.8’i doktorlara göre daha düşük puan verdi; bu farkın kadın hastalarda daha belirgin olduğu görüldü (p = 0.03). Üniversite mezunlarında uyum olasılığı ilkokul mezunlarına göre 2.3 kat daha fazla idi (p = 0.03). Sorunlu-sınırlı sağlık okuryazarlığına sahip bireylerde uyum olasılığı yetersiz okuryazarlığa göre 2.8 kat daha yüksekti (p = 0.03). Ancak multiple lojistik regresyon analizinde bu ilişkiler anlamlılığını kaybetti (p >0.05). Bulgularımız, astım yönetiminde hasta-hekim iletişimini güçlendirmek ve kontrol değerlendirmelerini doğru yapabilmek için sağlık okuryazarlığının dikkate alınması gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Global Initiative for Asthma. 2024 GINA Main Report. Global strategy for asthma management and prevention. Accessed on Jul 12, 2024. Available from: https:// ginasthma.org/2024-report/
  2. 2. Ivanova JI, Bergman R, Birnbaum HG, Colice GL, Silverman RA, McLaurin K. Effect of asthma exacerbations on health care costs among asthmatic patients with moderate and severe persistent asthma, J. Allergy Clin. Immunol. 2012;129:1229–1235.
  3. 3. Dominguez-Ortega J, Phillips-Angles E, Barranco P, Quirce S. Cost-effectiveness of asthma therapy: a comprehensive review, J. Asthma. 2015;52:529–537.
  4. 4. Hoskins G, Williams B, Jackson C, Norman PD, Donnan PT. Assessing asthma control in UK primary care: use of routinely collected prospective observational consultation data to determine appropriateness of a variety of control assessment models, BMC Fam. Pract. 2011;12:105.
  5. 5. Nathan RA, Sorkness CA, Kosinski M, et al. Development of the asthma control test: a survey for assessing asthma control, J. Allergy Clin. Immunol. 2004;113:59–65.
  6. 6. Crimini C, Campisi R, Noto A, et al. Comparability of asthma control test scores between self and physician-administered test.Respir Med. 2020;170:106015.
  7. 7. Urrutia I, Plaza V, Pascual S, et al. Asthma control and concordance of opinions between patients and pulmonologists, J. Asthma. 2013;50:877–883.
  8. 8. Fuhlbrigge A, Marvel J, Electricwala B, et al. Physician-Patient concordance in the assessment of asthma control. J Allergy Clin Immunol Pract. 2021;9(8):3080-88.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Göğüs Hastalıkları

Bölüm

Klinik Araştırma

Yayımlanma Tarihi

11 Şubat 2026

Gönderilme Tarihi

8 Haziran 2025

Kabul Tarihi

23 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 48 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Erbay, M., Özdemir, K. N., Ayçiçek, O., & Özlü, T. (2026). Astım Kontrol Algısında Hasta-Hekim Uyumunun Sağlık Okuryazarlığı ile İlişkisi: Türkiye’den Kesitsel Bir Çalışma. Osmangazi Tıp Dergisi, 48(2), 227-235. https://doi.org/10.20515/otd.1715941
AMA
1.Erbay M, Özdemir KN, Ayçiçek O, Özlü T. Astım Kontrol Algısında Hasta-Hekim Uyumunun Sağlık Okuryazarlığı ile İlişkisi: Türkiye’den Kesitsel Bir Çalışma. Osmangazi Tıp Dergisi. 2026;48(2):227-235. doi:10.20515/otd.1715941
Chicago
Erbay, Müge, Kübra Nur Özdemir, Olcay Ayçiçek, ve Tevfik Özlü. 2026. “Astım Kontrol Algısında Hasta-Hekim Uyumunun Sağlık Okuryazarlığı ile İlişkisi: Türkiye’den Kesitsel Bir Çalışma”. Osmangazi Tıp Dergisi 48 (2): 227-35. https://doi.org/10.20515/otd.1715941.
EndNote
Erbay M, Özdemir KN, Ayçiçek O, Özlü T (01 Şubat 2026) Astım Kontrol Algısında Hasta-Hekim Uyumunun Sağlık Okuryazarlığı ile İlişkisi: Türkiye’den Kesitsel Bir Çalışma. Osmangazi Tıp Dergisi 48 2 227–235.
IEEE
[1]M. Erbay, K. N. Özdemir, O. Ayçiçek, ve T. Özlü, “Astım Kontrol Algısında Hasta-Hekim Uyumunun Sağlık Okuryazarlığı ile İlişkisi: Türkiye’den Kesitsel Bir Çalışma”, Osmangazi Tıp Dergisi, c. 48, sy 2, ss. 227–235, Şub. 2026, doi: 10.20515/otd.1715941.
ISNAD
Erbay, Müge - Özdemir, Kübra Nur - Ayçiçek, Olcay - Özlü, Tevfik. “Astım Kontrol Algısında Hasta-Hekim Uyumunun Sağlık Okuryazarlığı ile İlişkisi: Türkiye’den Kesitsel Bir Çalışma”. Osmangazi Tıp Dergisi 48/2 (01 Şubat 2026): 227-235. https://doi.org/10.20515/otd.1715941.
JAMA
1.Erbay M, Özdemir KN, Ayçiçek O, Özlü T. Astım Kontrol Algısında Hasta-Hekim Uyumunun Sağlık Okuryazarlığı ile İlişkisi: Türkiye’den Kesitsel Bir Çalışma. Osmangazi Tıp Dergisi. 2026;48:227–235.
MLA
Erbay, Müge, vd. “Astım Kontrol Algısında Hasta-Hekim Uyumunun Sağlık Okuryazarlığı ile İlişkisi: Türkiye’den Kesitsel Bir Çalışma”. Osmangazi Tıp Dergisi, c. 48, sy 2, Şubat 2026, ss. 227-35, doi:10.20515/otd.1715941.
Vancouver
1.Müge Erbay, Kübra Nur Özdemir, Olcay Ayçiçek, Tevfik Özlü. Astım Kontrol Algısında Hasta-Hekim Uyumunun Sağlık Okuryazarlığı ile İlişkisi: Türkiye’den Kesitsel Bir Çalışma. Osmangazi Tıp Dergisi. 01 Şubat 2026;48(2):227-35. doi:10.20515/otd.1715941


13299        13308       13306       13305    13307  1330126978