Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Cinsel Sağlık Bilinci ve Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar Konusundaki Farkındalığı: Bilgi ve Davranış Temelli Bir İnceleme

Öz

Amacımız tıp fakültesi öğrencilerinin cinsel sağlık ve cinsel yolla bulaşan hastalıklar (CYBH) konusundaki bilgi düzeylerini, davranışsal eğilimlerini ve bu iki bileşen arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Kesitsel tasarımla yürütülen bu çalışmaya, 2024–2025 döneminde üniversitemiz tıp fakültesinde öğrenim gören ve tabakalı örnekleme ile seçilen 234 öğrenci dahil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak özgün bir anket kullanılmış olup, ölçeğin güvenirlik katsayısı (Cronbach alfa) 0.81 olarak bulunmuştur. Katılımcılar, bilgi ve davranış puanlarına göre hiyerarşik kümeleme analiziyle düşük ve yüksek bilinç düzeyinde iki gruba ayrılmıştır. Veriler R programı ile analiz edilmiştir.: Çalışmaya katılan 234 öğrencinin doğru bilgi düzeyi oranı %86,9, olumlu davranışsal eğilim oranı ise %82,5 olarak belirlendi. Katılımcıların yalnızca %18,4’ü cinsel sağlık konusunda bir sağlık profesyoneline danışmış, %14,5’i son bir yıl içinde CYBH testi yaptırmıştı. HPV aşısı yaptırma oranı %15,4’tü. Hiyerarşik kümeleme sonucunda öğrenciler yüksek (%51,3) ve düşük bilinç (%48,7) gruplarına ayrıldı. Yüksek bilinç grubunda ilk cinsel ilişki yaşı daha geç (p=0.022), HPV aşılanma oranı daha yüksek (p=0.011) ve anne eğitim düzeyi daha yüksekti (p=0.044). Ayrıca, cinsel sağlıkla ilgili konuları partnerle konuşma (%72,2) ve korunma yöntemlerini planlama (%74,4) eğilimleri öne çıkan pozitif eğilimler arasındaydı. Ancak, cinsellik konusunda aileyle iletişim kurabilenlerin oranı yalnızca %38’idi. Bu çalışma, tıp fakültesi öğrencilerinde cinsel sağlık ve CYBH konularında yüksek bilgi düzeyine rağmen sağlık danışmanlığı alma, test yaptırma ve aşılama gibi koruyucu davranışların yeterince yaygın olmadığını ortaya koymuştur. Bilgi ile davranışsal eğilim arasında gözlenen boşluk, eğitimin yalnızca bilgi aktarımıyla sınırlı kalmaması gerektiğini göstermektedir. Kültürel bağlamı dikkate alan, erişilebilir ve genç dostu cinsel sağlık programlarının geliştirilmesi, bu boşluğu kapatmada önemli bir adım olacaktır

Anahtar Kelimeler

• Cinsel eğitim
• Cinsel yolla bulaşan hastalıklar
• Cinsel davranış
• Tıp Fakültesi
• Tıp eğitimi

The Sexual Health Awareness and Knowledge of Sexually Transmitted Infections Among Medical Students: A Knowledge and Behavior-Based Analysis

Öz

This study aimed to evaluate the knowledge levels and behavioral tendencies of medical students regarding sexual health and sexually transmitted infections (STIs), as well as the relationship between these two components. This cross-sectional study was conducted during the 2024–2025 academic year and included 234 students from a medical faculty, selected through stratified sampling. Data were collected via structured questionnaires with demonstrated reliability (Cronbach's alpha = 0.81). Participants were categorized into two groups—low and high awareness—based on their knowledge and behavioral tendency scores, using hierarchical cluster analysis. Statistical analyses were performed using the R programming language. Among the 234 students, the mean correct knowledge score was 86.9%, while the positive behavioral tendency rate was 82.5%. Only 18.4% of the participants had consulted a healthcare professional regarding sexual health, and 14.5% had undergone STI testing within the past year. The HPV vaccination rate was 15.4%. Based on hierarchical clustering, students were divided into high (51.3%) and low (48.7%) awareness groups. The high-awareness group had a later age of first sexual intercourse (p = 0.022), a higher HPV vaccination rate (p = 0.011), and a higher maternal education level (p = 0.044). Discussing sexual health with a partner (72.2%) and planning protection methods (74.4%) were prominent positive behavioral intentions. However, only 38% of students reported being able to communicate with their families about sexuality. Although medical students demonstrated high levels of knowledge regarding sexual health and STIs, protective behaviors such as seeking professional consultation, getting tested, and receiving vaccinations were less common. The gap between knowledge and behavioral intentions highlights the need for educational approaches that go beyond mere knowledge transmission. Developing accessible, culturally sensitive, and youth-friendly sexual health programs could be a key step toward bridging this gap.

Anahtar Kelimeler

• Sexually Transmitted Diseases
• Sexual Health
• Students
• Medical

Kaynakça

1. 1. Aslan E, Acar Bektaş H, Başgöl Ş, Demir S, Irmak Vural P. Üniversite Öğrencilerinin Cinsel Sağlık Konusundaki Bilgi Düzeyleri ve Davranışları. STED/Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi [İnternet]. 2014 [cited 2025 June 1];23(5). Available from: https://avesis.medipol.edu.tr/yayin/caec22f7-0700-48ff-9d5f-151acd42f0e3/universite-ogrencilerinin-cinsel-saglik-konusundaki-bilgi-duzeyleri-ve-davranislari
2. 2. Yıldırım F, Erbil N. Knowledge level about sexually transmitted diseases among university students in Turkey: A systematic review. Andrology Bulletin. 2021;23(3):179–86.
3. 3. Karaköse A, Aydin S. Genç Erkeklerin Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar Hakkındaki Bilgi Düzeyinin İncelenmesi. Yeni Üroloji Dergisi [İnternet]. 2011 [cited 2025 June 1];6(1). Available from: https://avesis.medipol.edu.tr/yayin/e1db004a-1524-4d21-9c13-a60ef596202b/genc-erkeklerin-cinsel-yolla-bulasan-hastaliklar-hakkindaki-bilgi-duzeyinin-incelenmesi
4. 4. Civil B, Yildiz H. Erkek öğrencilerin cinsel deneyimleri ve toplumdaki cinsel tabulara yönelik görüşleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi [İnternet]. 2010 [cited 2025 June 1];3(2). Available from: https://avesis.marmara.edu.tr/yayin/b806e985-376a-44ee-bb1d-16fb5efc72d0/erkek-ogrencilerin-cinsel-deneyimleri-ve-toplumdaki-cinsel-tabulara-yonelik-gorusleri
5. 5. Koca Özdemir Bn, Buran A. Yetişkin Bireylerin Cinsel Mitlere İnanma Düzeyleri, Cinsel Tutumları ve Benlik Saygıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. International JOURNAL of SOCIAL and HUMANITIES SCIENCES RESEARCH (JSHSR). 2023 June 30;10(96):1282–91.
6. 6. Evcili F, Cesur B, Altun A, Güçtaş Z, Sümer H. Evlilik Öncesi Cinsel Deneyim: Ebelik Bölümü Öğrencilerinin Görüş Ve Tutumları. Gümüşhane Sağlık Bilimleri Dergisi. 2013 Oct 1;2(4):486–98.
7. 7. Yaşar Ö, Buluş MD, Kaymak GÖ, Güneri SE, et al. Investigatıon of Knowledge and Opinions About Sexually Transmitted Diseases of University Students. Journal of Academic Research in Nursing [Internet]. [cited 2025 June 1]; Available from: https://jarengteah.org/articles/doi/jaren.2019.97759
8. 8. Taylan B, Yağcan H. Engelli Üniversite Öğrencilerinin Ebeveynlerine Bağlanma Durumları ile Cinsel Sağlık Bilgi ve Tutumları Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi. BAUN Sağ Bil Derg. 2023 June 23;12(2):347–56.

9. 9. Sayar S, Yarar S. Üniversite Öğrencilerinin Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklardan Korunmaya İlişkin Bilgi Ve Tutumlarının İncelenmesi. Jhvs. 2021 June 25;9(2):732–45.
10. 10. Aşcı Ö, Gökdemir F, Çiçekoğlu E. Hemşirelik Öğrencilerine Akran Eğiticiler ile Verilen Üreme Sağlığı Eğitiminin Etkinliği. HSP. 2016 Aug 9;3(3):173–83.
11. 11. Gündüzalp N. Knowledge Levels of University Students About Sexually Transmitted Diseases.
12. 12. Yılmaz M. Opinions of student nurses on sexual myths; a phenomenological study. 2018 Jan 16 [cited 2025 June 1]; Available from: https://acikerisim.mersin.edu.tr/yayin/167051&dil=3
13. 13. Ünal Toprak F, Turan Z. The effect of sexual health courses on the level of nursing students’ sexual/reproductive health knowledge and sexual myths beliefs in Turkey: A pretest-posttest control group design. Perspect Psychiatr Care. 2021 Apr;57(2):667–74.
14. 14. Türkan Çalışkan, Celalettin Çevik, Sİbel Ergün. Üniversite Öğrencilerinin Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi. Balikesir Saglik Bil Derg. 2015;4(1).
15. 15. Eryurt MA, Keskin F, Koç İ, Saraç M, Yayla Enfiyeci Z. 2023 Türkiye Gençlik Araştırması. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu; 2024.
16. 16. Karataş N, Boncukçu E, Demirkıran H, Küçükyörük E, Kaymak G, Kuloğlu F. KNOWLEDGE LEVEL OF TRAKYA UNIVERSITY MEDICAL SCHOOL STUDENTS ABOUT SEXUALLY TRANSMITTED DISEASES. TMSJ. 2014 Sept 1;1(2):61–4.
17. 17. Demir G, Şahin T. Selçuk Üniversitesi Öğrencilerinin Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi. DÜ Sağlık Bil Enst Derg. 2014 Mar 2;4(3):19–24.
18. 18. Uğurlu M, Karahan N. Sexual health knowledge and influencing factors among health science students at a state university in Turkey. The European Journal of Contraception & Reproductive Health Care. 2022 Jan 2;27(1):75–82.
19. 19. Senturk Erenel A, Cicek Ozdemir S. Attitude and Behaviors of Senior Nursing Students in Assessment of Sexual Health. Sex Disabil. 2020 Sept 1;38(3):503–14.
20. 20. Goldfarb ES, Lieberman LD. Three Decades of Research: The Case for Comprehensive Sex Education. Journal of Adolescent Health. 2021 Jan 1;68(1):13–27.
21. 21. Walker R, Fields J, Gilbert J, Leahy D. School-Based Education: An Opportunity to Promote Equitable Access to Sexual and Reproductive Health Knowledge. Seminars in Reproductive Medicine. 2022 July 13;40:193–8.
22. 22. Zori GL, Collins SL, Walker AF. Online Sexual Health Information Seeking of Adolescents: A Content Analysis. American Journal of Sexuality Education. 2023 July 3;18(3):378–400.
23. 23. James A, Power J, Waling A, Lim G. ‘We Are Trying to Make Sense of Our Lives’: Health Promotion in the Context of Young People’s Digital Sexual Environment - James - 2025 - Health Promotion Journal of Australia - Wiley Online Library. Health Promot J Austr. 2025;36(2):e70029.
24. 24. Sex Education on TikTok: A Content Analysis of Themes - Leah R. Fowler, Lauren Schoen, Hadley Stevens Smith, Stephanie R. Morain, 2022 [Internet]. [cited 2025 July 25]. Available from: https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/15248399211031536
25. 25. Öz HG, Yangın HB, Sözer GA. Cinsel Sağlık Dersinin Hemşirelik Öğrencilerinin Cinsel Mitleri Üzerine Etkisi. STED. 2022 Jan 13;30(6):400–8.
26. 26. Bakır N, Beji NK. Öğrencilerinin Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar Konusundaki Bilgi Düzeyleri. DÜ Sağlık Bil Enst Derg. 2015 Oct 25;5(3):10–6.
27. 27. Kim H, Ko JW, Kim D, Yoon N, Lee J. User-centered design to enhance university students’ sex and menstrual education in South Korea: randomized controlled trial. BMC Public Health. 2025 Mar 3;25(1):841.
28. 28. Güdül Öz H, Yangın HB. Evaluation of a Web-Based Sexual Health Education Program for Individuals with Visual Impairments. Sex Disabil. 2021 Dec 1;39(4):715–30.
29. 29. McLeod J, Estcourt CS, MacDonald J, Gibbs J, Owusu MW, Mapp F, et al. Opening the digital doorway to sexual healthcare: Recommendations from a behaviour change wheel analysis of barriers and facilitators to seeking online sexual health information and support among underserved populations. PLOS ONE. 2025 Jan 8;20(1):e0315049.
30. 30. Coleman E, Elders J, Satcher D, Shindel A, Parish S, Kenagy G, et al. Summit on Medical School Education in Sexual Health: Report of an Expert Consultation. The Journal of Sexual Medicine. 2013 Apr 1;10(4):924–38.
31. 31. Sheeran P, Webb TL. The Intention–Behavior Gap. Social and Personality Psychology Compass. 2016;10(9):503–18.
32. 32. Tetikçok Co, Çankaya S, Dikmen Ha. Üreme Çağındaki Kadınlara Verilen Eğitimin Kadınların Cinsel Sağlık/Üreme Sağlığı Davranışına Etkisi: Yarı Deneysel Çalışma. Gevher Nesıbe Journal Of Medıcal And Health Scıences. 2024;9(3):425–35.
33. 33. Akın B, Ege E, Arıkan Ç, Bursa D, Demirören N. ANNELER VE ADOLESAN ÇOCUKLARI ARASINDA CİNSELLİK KONUSUNDA İLETİŞİM: ANNELERİN BAKIŞ AÇISI. HEMARGE Dergisi. 2010 Aug 1;12(2):39–50.
34. 34. Kitaw TA, Haile RN. Time to First Sexual Experience and Its Determinants among Female Youths in Ethiopia: Survival Analysis Based on EDHS 2016. BioMed Research International. 2022;2022(1):5030902.
35. 35. Kubahoniyesu T, Namalinzi F. Time to First Sexual Experience and Its Determinants Among Female Youths: A Survival Analysis of Rwanda Demographic Health Survey (2019-2020). IJWH. 2024 Nov 28;16:2011–23.