Derleme

Anksiyete Her Zaman Kötü müdür? Anksiyetenin Çok Boyutlu İncelenmesi

Cilt: 47 Sayı: Beyin Farkındalığı 2025 Özel Sayısı 22 Ağustos 2025
PDF İndir
TR EN

Anksiyete Her Zaman Kötü müdür? Anksiyetenin Çok Boyutlu İncelenmesi

Öz

Anksiyete, potansiyel tehditlere karşı gelişen ve evrimsel süreçte hayatta kalma olasılığını artıran temel bir tepkidir. Uygun şiddette ortaya çıktığında, dikkat, uyanıklık ve hızlı karar verme süreçlerini destekleyerek uyum sağlayıcı (adaptif) bir işlev görmektedir. Ancak bu sistem, yanlış ya da aşırı biçimde tetiklendiğinde, bireyin işlevselliğini bozabilen uyum bozucu (maladaptif) bir duruma dönüşebilmektedir. Bu derleme, anksiyetenin uyum sağlayıcı ve uyum bozucu boyutlarını, özellikle amigdala, prefrontal korteks ve ilişkili beyin bölgeleri arasındaki etkileşimlere odaklanarak nörobiyolojik temelleriyle incelemektedir. Mevcut bulgular, anksiyetenin düzeyi, süresi ve düzenleyici sistemlerle olan ilişkisine göre, hem uyum sağlayıcı hem de uyum bozucu sonuçlara yol açabileceğini ortaya koymaktadır. Uyum sağlayıcı ve uyum bozucu süreçlerin nörobiyolojik düzeyde ayırt edilmesi, klinik değerlendirmelerin hassasiyetini artırarak, daha hedefe yönelik ve bireyselleştirilmiş tedavi stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Barlow DH. Anxiety and its disorders: The nature and treatment of anxiety and panic, 2nd ed. New York, NY, US: The Guilford Press; 2002. xvi, 704-xvi, p.
  2. 2. Meacham F, Bergstrom CT. Adaptive behavior can produce maladaptive anxiety due to individual differences in experience. Evol Med Public Health. 2016;2016(1):270-85.
  3. 3. Nesse RM. The Smoke Detector Principle. Annals of the New York Academy of Sciences. 2006;935(1):75-85.
  4. 4. Spielberger CD. Manual for the State-Trait Anxiety Inventory (self-evaluation questionnaire). (No Title). 1970.
  5. 5. Lin H, Miltner WHR, Straube T. Trait anxiety predicts amygdalar responses during direct processing of threat-related pictures. Sci Rep. 2021;11(1):18469.
  6. 6. Charpentier CJ, Hindocha C, Roiser JP, Robinson OJ. Anxiety promotes memory for mood-congruent faces but does not alter loss aversion. Sci Rep. 2016;6:24746.
  7. 7. Chavanne AV, Robinson OJ. The Overlapping Neurobiology of Induced and Pathological Anxiety: A Meta-Analysis of Functional Neural Activation. Am J Psychiatry. 2021;178(2):156-64.
  8. 8. Robinson OJ, Charney DR, Overstreet C, Vytal K, Grillon C. The adaptive threat bias in anxiety: amygdala-dorsomedial prefrontal cortex coupling and aversive amplification. Neuroimage. 2012;60(1):523-9.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikiyatri

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

22 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

12 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

22 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 47 Sayı: Beyin Farkındalığı 2025 Özel Sayısı

Kaynak Göster

APA
Tarlacık, L. D., & Gulec, G. (2025). Anksiyete Her Zaman Kötü müdür? Anksiyetenin Çok Boyutlu İncelenmesi. Osmangazi Tıp Dergisi, 47(Beyin Farkındalığı 2025 Özel Sayısı), 57-64. https://doi.org/10.20515/otd.1761996
AMA
1.Tarlacık LD, Gulec G. Anksiyete Her Zaman Kötü müdür? Anksiyetenin Çok Boyutlu İncelenmesi. Osmangazi Tıp Dergisi. 2025;47(Beyin Farkındalığı 2025 Özel Sayısı):57-64. doi:10.20515/otd.1761996
Chicago
Tarlacık, Leman Deniz, ve Gulcan Gulec. 2025. “Anksiyete Her Zaman Kötü müdür? Anksiyetenin Çok Boyutlu İncelenmesi”. Osmangazi Tıp Dergisi 47 (Beyin Farkındalığı 2025 Özel Sayısı): 57-64. https://doi.org/10.20515/otd.1761996.
EndNote
Tarlacık LD, Gulec G (01 Ağustos 2025) Anksiyete Her Zaman Kötü müdür? Anksiyetenin Çok Boyutlu İncelenmesi. Osmangazi Tıp Dergisi 47 Beyin Farkındalığı 2025 Özel Sayısı 57–64.
IEEE
[1]L. D. Tarlacık ve G. Gulec, “Anksiyete Her Zaman Kötü müdür? Anksiyetenin Çok Boyutlu İncelenmesi”, Osmangazi Tıp Dergisi, c. 47, sy Beyin Farkındalığı 2025 Özel Sayısı, ss. 57–64, Ağu. 2025, doi: 10.20515/otd.1761996.
ISNAD
Tarlacık, Leman Deniz - Gulec, Gulcan. “Anksiyete Her Zaman Kötü müdür? Anksiyetenin Çok Boyutlu İncelenmesi”. Osmangazi Tıp Dergisi 47/Beyin Farkındalığı 2025 Özel Sayısı (01 Ağustos 2025): 57-64. https://doi.org/10.20515/otd.1761996.
JAMA
1.Tarlacık LD, Gulec G. Anksiyete Her Zaman Kötü müdür? Anksiyetenin Çok Boyutlu İncelenmesi. Osmangazi Tıp Dergisi. 2025;47:57–64.
MLA
Tarlacık, Leman Deniz, ve Gulcan Gulec. “Anksiyete Her Zaman Kötü müdür? Anksiyetenin Çok Boyutlu İncelenmesi”. Osmangazi Tıp Dergisi, c. 47, sy Beyin Farkındalığı 2025 Özel Sayısı, Ağustos 2025, ss. 57-64, doi:10.20515/otd.1761996.
Vancouver
1.Leman Deniz Tarlacık, Gulcan Gulec. Anksiyete Her Zaman Kötü müdür? Anksiyetenin Çok Boyutlu İncelenmesi. Osmangazi Tıp Dergisi. 01 Ağustos 2025;47(Beyin Farkındalığı 2025 Özel Sayısı):57-64. doi:10.20515/otd.1761996


13299        13308       13306       13305    13307  1330126978