Sanayi Çalışanlarında COVID-19 Bilgi-Tutum-Davranış ve Sağlık Okuryazarlığı İlişkisinin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi
Öz
Bu araştırma, sanayi sektöründe çalışan bireylerin sosyodemografik özellikleri ile COVID-19 bilgi, tutum ve davranışları arasındaki ilişkiyi incelemek ve sağlık okuryazarlığının bu yapı üzerindeki etkisini yapısal eşitlik modellemesi ile değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Kesitsel tipteki çalışma Manisa ve Eskişehir’deki iki sanayi kuruluşunda çalışan 543 kişi ile yüz yüze görüşülerek yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama aracı olarak “Kişisel Bilgi Formu”, “Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32)” ve “COVID-19 Bilgi, Tutum ve Davranış Ölçeği (CBTDÖ)” kullanılmıştır. Verilerin analizinde Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, Spearman korelasyon analizi, ordinal lojistik regresyon ve yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Yapısal eşitlik modellemesi sonuçlarına göre sağlık okuryazarlığının COVID-19 bilgi, tutum ve davranışları üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkisi olduğu belirlenmiştir (β = 0.26, p < 0.01). Korelasyon analizlerinde sağlık okuryazarlığı ile COVID-19’a ilişkin bilgi ve davranış boyutları arasında zayıf ancak anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Ayrıca sağlık durumunu iyi olarak algılayan ve çocuk sahibi bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin daha yüksek olduğu bulunmuştur. Bu bulgular, sağlık okuryazarlığının bireylerin COVID-19’a ilişkin bilgi, tutum ve davranışlarını şekillendiren önemli bir belirleyici olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, etki büyüklüklerinin sınırlı olması sağlık davranışlarının yalnızca bilişsel faktörlerle değil, aynı zamanda sosyal ve çevresel etmenlerle de ilişkili olduğunu düşündürmektedir. Sonuç olarak, sanayi çalışanlarına yönelik sağlık okuryazarlığını geliştirmeye yönelik eğitim programlarının planlanması, sade ve görsel temelli sağlık iletişimi materyallerinin kullanılması ve sağlık okuryazarlığının iş sağlığı politikalarına entegre edilmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Proje Numarası
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- 1. Zhu N, Zhang D, Wang W, Li X, Yang B, Song J, et al. A novel coronavirus from patients with pneumonia in China, 2019. New England journal of medicine. 2020;382(8):727-33
- 2. Xu X, Yu C, Qu J, Zhang L, Jiang S, Huang D, et al. Imaging and clinical features of patients with 2019 novel coronavirus SARS-CoV-2. European journal of nuclear medicine and molecular imaging. 2020;47(5):1275-80
- 3. Guo Y-R, Cao Q-D, Hong Z-S, Tan Y-Y, Chen S-D, Jin H-J, et al. The origin, transmission and clinical therapies on coronavirus disease 2019 (COVID-19) outbreak–an update on the status. Military medical research. 2020;7(1):11
- 4. WHO. COVID-19 Cases, World 2025 [Available from: https://data.who.int/dashboards/covid19/cases.
- 5. Abdel-Latif MM. The enigma of health literacy and COVID-19 pandemic. Public health. 2020;185:95
- 6. Arslan M, Cevik C. The Relationship betwen Cyberchondria and Health Anxiety and COVID-19 Knowledge, Attitudes, and Behaviours: A Community-Based Cross-Sectional Study. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care. 2025;19(3):275-81
- 7. Spring H. Health literacy and COVID‐19. Wiley Online Library; 2020. p. 171-2.
- 8. Nutbeam D, Lloyd JE. Understanding and responding to health literacy as a social determinant of health. Annual review of public health. 2021;42(1):159-73
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlığın Geliştirilmesi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Serol Deveci
0000-0001-9084-8950
Türkiye
Hakan Baydur
0000-0002-4439-3569
Türkiye
Selma Tosun
0000-0001-9844-9399
Türkiye
Alp Ergör
0000-0002-8654-4994
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
9 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
14 Ekim 2025
Kabul Tarihi
4 Mayıs 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 48 Sayı: 4