Araştırma Makalesi

Sanayi Çalışanlarında COVID-19 Bilgi-Tutum-Davranış ve Sağlık Okuryazarlığı İlişkisinin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi

Cilt: 48 Sayı: 4 9 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Sanayi Çalışanlarında COVID-19 Bilgi-Tutum-Davranış ve Sağlık Okuryazarlığı İlişkisinin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi

Öz

Bu araştırma, sanayi sektöründe çalışan bireylerin sosyodemografik özellikleri ile COVID-19 bilgi, tutum ve davranışları arasındaki ilişkiyi incelemek ve sağlık okuryazarlığının bu yapı üzerindeki etkisini yapısal eşitlik modellemesi ile değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Kesitsel tipteki çalışma Manisa ve Eskişehir’deki iki sanayi kuruluşunda çalışan 543 kişi ile yüz yüze görüşülerek yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama aracı olarak “Kişisel Bilgi Formu”, “Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32)” ve “COVID-19 Bilgi, Tutum ve Davranış Ölçeği (CBTDÖ)” kullanılmıştır. Verilerin analizinde Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, Spearman korelasyon analizi, ordinal lojistik regresyon ve yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Yapısal eşitlik modellemesi sonuçlarına göre sağlık okuryazarlığının COVID-19 bilgi, tutum ve davranışları üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkisi olduğu belirlenmiştir (β = 0.26, p < 0.01). Korelasyon analizlerinde sağlık okuryazarlığı ile COVID-19’a ilişkin bilgi ve davranış boyutları arasında zayıf ancak anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Ayrıca sağlık durumunu iyi olarak algılayan ve çocuk sahibi bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin daha yüksek olduğu bulunmuştur. Bu bulgular, sağlık okuryazarlığının bireylerin COVID-19’a ilişkin bilgi, tutum ve davranışlarını şekillendiren önemli bir belirleyici olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, etki büyüklüklerinin sınırlı olması sağlık davranışlarının yalnızca bilişsel faktörlerle değil, aynı zamanda sosyal ve çevresel etmenlerle de ilişkili olduğunu düşündürmektedir. Sonuç olarak, sanayi çalışanlarına yönelik sağlık okuryazarlığını geliştirmeye yönelik eğitim programlarının planlanması, sade ve görsel temelli sağlık iletişimi materyallerinin kullanılması ve sağlık okuryazarlığının iş sağlığı politikalarına entegre edilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yok

Proje Numarası

Yok

Etik Beyan

Çalışmaya başlanmadan önce Sağlık Bakanlığından ve İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Etik kurulundan izin alınmıştır (2019/247). Ayrıca katılımcılarla görüşmeler sosyal mesafeli, maskeli olarak ve sözlü onamları alınarak gerçekleştirilmiştir

Teşekkür

Araştırmanın yürütülmesine izin veren işletmelere ve katılımcılara teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. 1. Zhu N, Zhang D, Wang W, Li X, Yang B, Song J, et al. A novel coronavirus from patients with pneumonia in China, 2019. New England journal of medicine. 2020;382(8):727-33
  2. 2. Xu X, Yu C, Qu J, Zhang L, Jiang S, Huang D, et al. Imaging and clinical features of patients with 2019 novel coronavirus SARS-CoV-2. European journal of nuclear medicine and molecular imaging. 2020;47(5):1275-80
  3. 3. Guo Y-R, Cao Q-D, Hong Z-S, Tan Y-Y, Chen S-D, Jin H-J, et al. The origin, transmission and clinical therapies on coronavirus disease 2019 (COVID-19) outbreak–an update on the status. Military medical research. 2020;7(1):11
  4. 4. WHO. COVID-19 Cases, World 2025 [Available from: https://data.who.int/dashboards/covid19/cases.
  5. 5. Abdel-Latif MM. The enigma of health literacy and COVID-19 pandemic. Public health. 2020;185:95
  6. 6. Arslan M, Cevik C. The Relationship betwen Cyberchondria and Health Anxiety and COVID-19 Knowledge, Attitudes, and Behaviours: A Community-Based Cross-Sectional Study. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care. 2025;19(3):275-81
  7. 7. Spring H. Health literacy and COVID‐19. Wiley Online Library; 2020. p. 171-2.
  8. 8. Nutbeam D, Lloyd JE. Understanding and responding to health literacy as a social determinant of health. Annual review of public health. 2021;42(1):159-73

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlığın Geliştirilmesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

9 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

14 Ekim 2025

Kabul Tarihi

4 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 48 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Deveci, S., Çevik, C., Baydur, H., Önsüz, M. F., Tosun, S., & Ergör, A. (2026). Sanayi Çalışanlarında COVID-19 Bilgi-Tutum-Davranış ve Sağlık Okuryazarlığı İlişkisinin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi. Osmangazi Tıp Dergisi, 48(4), 749-762. https://izlik.org/JA93CF76FT
AMA
1.Deveci S, Çevik C, Baydur H, Önsüz MF, Tosun S, Ergör A. Sanayi Çalışanlarında COVID-19 Bilgi-Tutum-Davranış ve Sağlık Okuryazarlığı İlişkisinin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi. Osmangazi Tıp Dergisi. 2026;48(4):749-762. https://izlik.org/JA93CF76FT
Chicago
Deveci, Serol, Celalettin Çevik, Hakan Baydur, Muhammed Fatih Önsüz, Selma Tosun, ve Alp Ergör. 2026. “Sanayi Çalışanlarında COVID-19 Bilgi-Tutum-Davranış ve Sağlık Okuryazarlığı İlişkisinin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi”. Osmangazi Tıp Dergisi 48 (4): 749-62. https://izlik.org/JA93CF76FT.
EndNote
Deveci S, Çevik C, Baydur H, Önsüz MF, Tosun S, Ergör A (01 Haziran 2026) Sanayi Çalışanlarında COVID-19 Bilgi-Tutum-Davranış ve Sağlık Okuryazarlığı İlişkisinin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi. Osmangazi Tıp Dergisi 48 4 749–762.
IEEE
[1]S. Deveci, C. Çevik, H. Baydur, M. F. Önsüz, S. Tosun, ve A. Ergör, “Sanayi Çalışanlarında COVID-19 Bilgi-Tutum-Davranış ve Sağlık Okuryazarlığı İlişkisinin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi”, Osmangazi Tıp Dergisi, c. 48, sy 4, ss. 749–762, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA93CF76FT
ISNAD
Deveci, Serol - Çevik, Celalettin - Baydur, Hakan - Önsüz, Muhammed Fatih - Tosun, Selma - Ergör, Alp. “Sanayi Çalışanlarında COVID-19 Bilgi-Tutum-Davranış ve Sağlık Okuryazarlığı İlişkisinin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi”. Osmangazi Tıp Dergisi 48/4 (01 Haziran 2026): 749-762. https://izlik.org/JA93CF76FT.
JAMA
1.Deveci S, Çevik C, Baydur H, Önsüz MF, Tosun S, Ergör A. Sanayi Çalışanlarında COVID-19 Bilgi-Tutum-Davranış ve Sağlık Okuryazarlığı İlişkisinin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi. Osmangazi Tıp Dergisi. 2026;48:749–762.
MLA
Deveci, Serol, vd. “Sanayi Çalışanlarında COVID-19 Bilgi-Tutum-Davranış ve Sağlık Okuryazarlığı İlişkisinin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi”. Osmangazi Tıp Dergisi, c. 48, sy 4, Haziran 2026, ss. 749-62, https://izlik.org/JA93CF76FT.
Vancouver
1.Serol Deveci, Celalettin Çevik, Hakan Baydur, Muhammed Fatih Önsüz, Selma Tosun, Alp Ergör. Sanayi Çalışanlarında COVID-19 Bilgi-Tutum-Davranış ve Sağlık Okuryazarlığı İlişkisinin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi. Osmangazi Tıp Dergisi [Internet]. 01 Haziran 2026;48(4):749-62. Erişim adresi: https://izlik.org/JA93CF76FT


13299        13308       13306       13305    13307  1330126978