Alzheimer Hastalığında Aβ ve Tau'nun İkili Doğası: Sinaptik Budama, Aktin Disfonksiyonu ve Homeostatik Restorasyon
Öz
Alzheimer Hastalığının (AH) paradigması, geleneksel amiloid kaskad hipotezinden "homeostatik çöküş" anlayışına kaymaktadır. Bu derleme, doğal immünite, metabolik homeostaz ve sinaptik plastisitenin düzenleyicileri olan Amiloid Beta (Aβ) ve Mikrotübül İlişkili Protein Tau'nun fizyolojik rollerinden patolojik sürece dahil olma mekanizmalarını incelemektedir. Patolojik koşullarda hiperfosforile Tau ile Aβ oligomerleri arasındaki sinerjik etkileşim, aktin-mikrotübül aksını destabilize eder; statik kofilin-aktin çubuklarının oluşumu ve aktin "treadmilling" döngüsünün durmasıyla sinaptik susma gerçekleşir. Bu yapısal çöküş, hasarlı sinapsları C1q ile işaretleyerek mikroglial budama mekanizmasını bozar ve inflamazom aktivasyonu yoluyla nöroenflamasyonu sürdürür. Sonuç: AH’nda etkili tedaviler için patogenezdeki rollerine rağmen ayrım gözetmeden bu proteinlerin temizlenmesi yaklaşımından vazgeçilmeli; aktin-mikrotübül iskeletinin dinamik akışkanlığını koruyan "homeostatik restorasyon" stratejileri önceliklendirilmelidir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- 1. Imbimbo BP, Ippati S, Watling M. Should drug discovery scientists still embrace the amyloid hypothesis for Alzheimer's disease or should they be looking elsewhere? Expert Opin Drug Discov. 2020;15(11):1241-1251.
- 2. Kent SA, Spires-Jones TL, Bhatt DL. The physiological roles of tau and Aβ: implications for Alzheimer's disease pathology and therapeutics. Acta Neuropathol. 2020;140(4):417-447.
- 3. Baethge C, Goldbeck-Wood S, Mertens S. SANRA-a scale for the quality assessment of narrative review articles. Res Integr Peer Rev. 2019;4:5.
- 4. Barbier P, Zejneli O, Martinho M, Lasorsa A, Belle V, Smet-Nocca C, et al. Role of Tau as a Microtubule-Associated Protein: Structural and Functional Aspects. Front Aging Neurosci. 2019;11:204.
- 5. Violet M, Delattre L, Tardivel M, A'ali A, Chauderlier A, Caillierez R, et al. A major role for Tau in neuronal DNA and RNA protection in vivo under physiological and hyper-excitation conditions. Front Cell Neurosci. 2014;8:84.
- 6. Lei P, Ayton S, Finkelstein DI, Spoerri L, Ciccotosto GD, Wright DK, et al. Tau deficiency induces parkinsonism with dementia by impairing iron export. Nat Med. 2012;18(2):291-295.
- 7. Marciniak E, Leboucher A, Caron E, Ahmed T, Tailleux A, Dumont J, et al. Tau deletion promotes brain insulin resistance. J Exp Med. 2017;214(8):2257-2269.
- 8. Ludewig S, Korte M. Novel insights into the physiological function of the APP gene family and its proteolytic fragments in synaptic plasticity. Front Mol Neurosci. 2017;9:161.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Nöroloji ve Nöromüsküler Hastalıklar
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Hilal Karakurt
0009-0005-5778-7910
Türkiye
Merve Yunak
0009-0002-0320-0713
Türkiye
Aybars Kökce
*
0000-0002-2389-468X
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
14 Ağustos 2026
Gönderilme Tarihi
3 Haziran 2026
Kabul Tarihi
14 Temmuz 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 48 Sayı: Öğrenci Özel Sayısı 2026