Sağlık Çalışanlarında Algılanan Kariyer Engelleri ve İstanbul’da Yaşam Koşullarının İşten Ayrılma Niyetine Etkisi

Öz

Amaç: Bu çalışmada İstanbul’daki kamu sağlık çalışanlarının algıladıkları kariyer engelleri ile işten ayrılma niyetleri arasındaki ilişki incelenmiş; İstanbul’da yaşam koşullarının bu ilişkideki etkisi değerlendirilmiştir. Materyal ve Metot: İlişkisel tarama modeline dayalı bu kesitsel araştırma, Mart-Mayıs 2025 döneminde İstanbul Avrupa Yakası’ndaki kamu hastanelerinde görev yapan 249 sağlık çalışanı ile yürütülmüştür. Veriler, demografik form, Kariyer Engelleri Ölçeği (40 madde) ve İşten Ayrılma Niyeti Ölçeği (4 madde) aracılığıyla toplanmıştır. Analizler SPSS 25.0 programında ANOVA ve çoklu regresyon testleri ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %66,7’si kadın, yaş ortalaması 32,5±8,1 yıl ve aylık ortalama gelir 58.164 TL’dir. %69,9’u İstanbul’daki yaşam koşullarının mesleki yaşamlarını olumsuz etkilediğini belirtmiştir. Varyans analizlerine göre medeni durum (p<0.001), meslek grubu (p<0.001), vardiya düzeni (p<0.01) ve yöneticilik hedefi (p<0.05) algılanan kariyer engellerini anlamlı düzeyde etkilemiştir. Buna karşılık, İstanbul'daki yaşam koşullarına ilişkin algı yalnızca işten ayrılma niyetiyle anlamlı düzeyde ilişkili bulunmuş; algılanan kariyer engelleri üzerinde ise anlamlı bir etki göstermemiştir. Regresyon analizine göre işten ayrılma niyetini en güçlü yordayan değişkenler özgüven eksikliği (β=0.239, p=0.001), kariyer planlama eksikliği (β=0.220, p=0.004), iş-yaşam dengesizliği (β=0.215, p<0.001), nöbet sıklığı (β=0.182, p=0.002) ve İstanbul’da yaşam koşullarıdır (β=0.176, p=0.002). Sonuç: Kariyer engelleri algısının bazı alt boyutları ve İstanbul’daki yaşam maliyetleri, sağlık çalışanlarının işten ayrılma niyetini anlamlı biçimde artırmaktadır. Sağlık çalışanlarının elde tutulması için bireysel destek programları ve yaşam koşullarına yönelik sosyal politikalar geliştirilmelidir.

Anahtar Kelimeler

• İş-yaşam dengesi
• işten ayrılma niyeti
• kariyer engelleri
• sağlık insan gücü
• yaşam koşulları

Etik Beyan

Çalışmamız, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır (Tarih: 27.03.2025, Karar No: 2025/03). Çalışma, uluslararası etik standartlarına ve ilgili kılavuzlara uygun şekilde yürütülmüştür.

The Effects of Perceived Career Barriers and Living Conditions in Istanbul on Turnover Intention Among Healthcare Workers

Öz

Objective: This study aimed to examine the relationship between perceived career barriers and turnover intention among public healthcare workers in Istanbul, and to evaluate the effect of local living conditions on this relationship. Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted using a relational survey model between March and May 2025. The sample consisted of 249 healthcare workers employed in public hospitals on the European side of Istanbul. Data were collected using a demographic information form, the Career Barriers Inventory (40 items), and the Turnover Intention Scale (4 items). Analyses were performed using SPSS 25.0, including ANOVA and multiple regression tests. Results: Of the participants, 66.7% were female, the mean age was 32.5±8.1 years, and the average monthly income was 58,164 TL. A total of 69.9% stated that the cost of living in Istanbul negatively affected their professional life. According to variance analyses, marital status (p<0.001), occupational group (p<0.001), shift type (p<0.01), and leadership aspirations (p<0.05) significantly influenced perceived career barriers. In contrast, perceived living conditions in Istanbul were significantly associated with turnover intention (p<0.01) but not with perceived career barriers. Multiple regression analysis revealed that turnover intention was significantly predicted by low self-confidence (β=0.239, p=0.001), lack of career planning (β=0.220, p=0.004), work-life imbalance (β=0.215, p<0.001), frequency of night shifts (β=0.182, p=0.002), and perceived cost of living in Istanbul (β=0.176, p=0.002). Conclusion: Certain dimensions of perceived career barriers and the burden of living conditions in Istanbul significantly increase the turnover intention among healthcare workers. Strategies to retain employees should include individual support programs and social policy interventions targeting urban living challenges.

Anahtar Kelimeler

• Career barriers
• healthcare workforce
• living conditions
• turnover intention
• work-life balance

Etik Beyan

Our study was approved by the Istanbul Sabahattin Zaim University Ethics Committee (Date: 27.03.2025, Decision No: 2025/03). The study was conducted in accordance with international ethical standards and relevant guidelines.

Kaynakça

1. 1. Yang Y. Gender and engineering career development of hotel’s employees in China. Syst Eng Procedia. 2011;1:365–371. doi:10.1016/j.sepro.2011.08.056
2. 2. Sak H, Güler M. Psikolojik sözleşme, kariyer başarısı ve iş yaşam dengesine dair bir saha araştırması. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi. 2025;27(48):50–73.
3. 3. Swanson JL, Wotkie MB. Theory into practice in career assessment for women: Assessment and interventions regarding perceived career barriers. J Career Assess. 1997;5(4):443–462. doi:10.1177/106907279700500405
4. 4. Demirel ZH. Otel işletmelerindeki kadın yöneticilerin kariyer engellerinin kariyer stratejileri ve örgütsel bağlılıkları üzerine etkisi [dissertation]. Nevşehir, Türkiye: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü; 2022.
5. 5. Rosin HM, Korabik K. Workplace variables, affective responses, and intention to leave among women managers. J Occup Psychol. 1991;64(4):317–330. doi:10.1111/j.2044-8325.1991.tb00565.x
6. 6. Moak TN, Cress PE, Tenenbaum M, Casas LA. The leaky pipeline of women in plastic surgery: Embracing diversity to close the gender disparity gap. Aesthet Surg J. 2020;40(11):1241–1248. doi:10.1093/asj/sjaa115
7. 7. Bakker AB, Demerouti E, Sanz-Vergel A. Job demands–resources theory: Ten years later. Annu Rev Organ Psychol Organ Behav. 2023;10(1):25–53. doi:10.1146/annurev-orgpsych-120920-014420
8. 8. Maslach C, Leiter MP. Understanding the burnout experience: Recent research and its implications for psychiatry. World Psychiatry. 2016;15(2):103–111. doi:10.1002/wps.20311

9. 9. Tett RP, Meyer JP. Job satisfaction, organizational commitment, turnover intention, and turnover: Path analyses based on meta-analytic findings. Pers Psychol. 1993;46(2):259–293. doi:10.1111/j.1744-6570.1993.tb00874.x
10. 10. Kazu İY, Yıldırım D. Mesleki tükenmişlik: Etki eden faktörler, belirtileri ve sonuçları. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi. 2021;8(2):462–473.
11. 11. Kenan H, Çamur G. Sağlık sektöründe çalışan kadınlarda olası kariyer sonlandırma nedenleri. Samsun Sağlık Bilimleri Dergisi. 2021;6(3):671–689.
12. 12. Shanafelt T, Ripp J, Trockel M. Understanding and addressing sources of anxiety among health care professionals during the COVID-19 pandemic. JAMA. 2020;323(21):2133–2134. doi:10.1001/jama.2020.5893
13. 13. Dülger Türkoğlu H, Bölen F, Baran PK, Marans RW. İstanbul'da yaşam kalitesinin ölçülmesi. İTÜDERGİSİ/a. 2009;7(2):1–14.
14. 14. Green SB. How many subjects does it take to do a regression analysis? Multivariate Behav Res. 1991;26(3):449–510. doi:10.1207/s15327906mbr2603_7
15. 15. Roodt G. Turnover intentions. Unpublished manuscript. University of Johannesburg; 2004.
16. 16. Alnıaçık E, Alnıaçık Ü, Erat S, Akçin K. Does person-organization fit moderate the effects of affective commitment and job satisfaction on turnover intentions? Procedia Soc Behav Sci. 2013;99:274–281. doi:10.1016/j.sbspro.2013.10.492
17. 17. Swanson JL, Daniels KK, Tokar DM. Assessing perceptions on career-related barriers: The Career Barriers Inventory. J Career Assess. 1996;4(2):219–244. doi:10.1177/106907279600400206
18. 18. Topdemir TA, Öncer AZ. Politik yetinin örgütsel sapma davranışı üzerindeki etkisinde meritokrasinin rolü. Öneri Dergisi. 2020;15(54):555-585.
19. 19. Günay, M. Liyakat kavramı üzerine düşünceler ve liyakat algısı ölçme aracı geliştirmek için öneriler. Örgütsel Davranış Çalışmaları Dergisi. 2025;5(1):66-83.
20. 20. Demir E, Saatçioğlu Ö, İmrol F. Uluslararası dergilerde yayımlanan eğitim araştırmalarının normallik varsayımları açısından incelenmesi. Curr Res Educ. 2016;2(3):130–148.
21. 21. Hair JF, Black WC, Babin BJ, Anderson RE. Multivariate Data Analysis. 7th ed. Pearson New International/Prentice Hall; 2014.
22. 22. Tabachnick BG, Fidell LS. Using Multivariate Statistics. 6th ed. Pearson Education Limited; 2010.
23. 23. Kesici MB, Balyer A. Öğretmenlerin kariyer engelleri ile mesleki gelişim öz yeterlikleri arasındaki ilişki. J Acad Soc Sci Stud. 2025;18(103):73. doi: 10.17860/mersinefd.1782483
24. 24. Tumwesigye G. The relationship between perceived organisational support and turnover intentions in a developing country: The mediating role of organisational commitment. African Journal of Business Management. 2010;4(6):942-952.
25. 25. Suzuki K, Hur H. Politicization, bureaucratic closedness in personnel policy, and turnover intention. Governance. 2024;37(3):993-1014.