Araştırma Makalesi

Ateşli Silah Yaralanmalarında Mortaliteyi Öngören Epidemiyolojik ve Klinik Faktörler: Seviye-1 Travma Merkezinden Retrospektif Bir Çalışma

Cilt: 10 Sayı: 3 15 Eylül 2025
PDF İndir
TR EN

Ateşli Silah Yaralanmalarında Mortaliteyi Öngören Epidemiyolojik ve Klinik Faktörler: Seviye-1 Travma Merkezinden Retrospektif Bir Çalışma

Öz

Amaç: Ateşli silah yaralanmaları dünya genelinde önemli bir travma morbidite ve mortalite nedenidir. Bu çalışmanın amacı, ateşli silah yaralanmalarının epidemiyolojik ve klinik özelliklerini değerlendirmek ve hastane içi mortaliteyi öngören faktörleri belirlemektir. Materyal ve Metot: Bu retrospektif kohort çalışmaya, Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne 1 Ocak–31 Aralık 2024 tarihleri arasında ateşli silah yaralanması nedeniyle başvuran hastalar dahil edildi. Hastaların demografik verileri, yaralanma mekanizması, anatomik yaralanma bölgeleri, travma skorları, vital bulguları, laboratuvar değerleri, uygulanan girişimler ve klinik sonuçları değerlendirildi. Hastane içi mortalite ile ilişkili faktörleri belirlemek amacıyla univaryant lojistik regresyon analizleri yapıldı ve olasılık oranları (OR) hesaplandı. Bulgular: Toplam 119 hasta çalışmaya dahil edildi (ortalama yaş: 33,3 ± 12,8 yıl; %89,1 erkek). Genel hastane içi mortalite oranı %9,2 idi. Hayatını kaybeden hastalar arasında kadın cinsiyet ve intihar girişimi daha yaygındı. Univaryant analizlerde kadın cinsiyet (OR: 6,286), intihar girişimi (OR: 40,125), düşük Glasgow Koma Skoru (OR: 0,490), düşük Revize Travma Skoru (OR: 0,113) ve yüksek Travma Şiddet Skoru (OR: 1,323) mortalite ile ilişkili bulundu. Baş-boyun ve göğüs yaralanmaları daha yüksek mortalite, cerrahi girişim ihtiyacı ve kan transfüzyonu ihtiyacı ile ilişkiliydi. Sonuç: Ateşli silah yaralanmalarında vital bulgular, travma skorları ve anatomik yaralanma bölgelerinin erken değerlendirilmesi prognostik açıdan önemli bilgiler sağlayabilir. Mortalitenin ötesinde, bu hastalardaki yüksek yatış ve cerrahi müdahale oranları, ateşli silah yaralanmalarının sağlık sistemine olan ciddi yükünü de ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Çalışma protokolü Marmara Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan onay aldı (Tarih: 31.01.2025, karar no: 09.2025-25-0053). Retrospektif tasarımı nedeniyle etik kurul tarafından aydınlatılmış onam şartı aranmadı.

Kaynakça

  1. Naghavi M, Marczak LB, Kutz M, et al. Global mortality from firearms, 1990-2016. JAMA. 2018;320(8):792-814. doi:10.1001/jama.2018.10060
  2. Centers for Disease Control and Prevention WONDER. National center for health statistics mortality data on CDC WONDER. https://wonder.cdc.gov/mcd.html. Accessed: June 12, 2025.
  3. Karbakhsh M, Rajabali F, Zheng A, Pike I. The epidemiology and deprivation profile of firearm-related injuries and deaths in British Columbia, Canada. Health Promot Chronic Dis Prev Can. 2025;45(6):286-298. doi:10.24095/hpcdp.45.6.03
  4. Karaca MA, Kartal ND, Erbil B, et al. Evaluation of gunshot wounds in the emergency department. Ulus Travma Acil Cerrahi Derg. 2015;21(4):248-255. doi:10.5505/tjtes.2015.64495
  5. Cao Y, Lu H, Duan P, Wang D, Wei G. Global, regional, and national burdens of interpersonal violence in young women aged 10-24 years from 1990 to 2019: A trend analysis based on the global burden of disease study 2019. Front Psychol. 2023;14:1241862. doi:10.3389/fpsyg.2023.1241862
  6. Yasuntimur A, Öğünç Gİ. Individual armament and violence: The current status of firearm violence. Güvenlik Bilimleri Dergisi. 2022;11(1):167-200.
  7. Aydogdu Umac G, Cetinkaya R, Ozel M, Balsak H, Yilmaz S. Evaluation of pediatric gunshot wounds and emergency department dynamics in high-volume incidents. Ulus Travma Acil Cerrahi Derg. 2025;31(2):167-177. doi:10.14744/tjtes.2025.35961
  8. Von Elm E, Altman DG, Egger M, Pocock SJ, Gøtzsche PC, Vandenbroucke JP. The Strengthening the Reporting of Observational Studies in Epidemiology (STROBE) statement: guidelines for reporting observational studies. Lancet. 2007;370(9596):1453-1457.

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Acil Tıp

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

16 Haziran 2025

Kabul Tarihi

13 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 10 Sayı: 3

Kaynak Göster

AMA
1.Kudu E, Korgan MB, Altun M, Turan A, Özoğul O, Altunbaş E. Epidemiological and Clinical Predictors of Mortality in Firearm Injuries: A Retrospective Study from a Level-1 Trauma Center. OTSBD. 2025;10(3):296-303. doi:10.26453/otjhs.1720328

Cited By

Creative Commons Lisansı
 

Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Bu, Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY-NC 4.0) şartları altında dağıtılan açık erişimli bir dergidir. Orijinal yazar(lar) veya lisans verenin adı ve bu dergideki orijinal yayının kabul görmüş akademik uygulamaya uygun olarak atıfta bulunulması koşuluyla, diğer forumlarda kullanılması, dağıtılması veya çoğaltılmasına izin verilir. Bu şartlara uymayan hiçbir kullanım, dağıtım veya çoğaltmaya izin verilmez.

Makale gönderme süreçleri ve "Telif Hakkı Devir Formu" hakkında yardım almak için tıklayınız.