Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniklerinde Çalışan Ebe ve Hemşirelerin Araştırma Sonuçlarını Kullanma Engelleri ve Kolaylaştırıcıları
Öz
Amaç: Çalışma, kadın hastalıkları ve doğum kliniklerinde çalışan ebe ve hemşirelerin araştırma sonuçlarını kullanma engellerini kolaylaştırıcılarını belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipte olan çalışma, Türkiye’nin güneyindeki bir eğitim araştırma hastanesinin kadın hastalıkları-doğum klinikleri ve polikliniklerinde görev yapan 85 ebe ve hemşire ile yapılmıştır. Veriler, Haziran-Aralık 2020 tarihleri arasında, Kişisel Bilgi Formu ve Araştırma Kullanım Engelleri Ölçeği (AKEÖ) kullanılarak toplanmıştır. Veriler ebelerin ve hemşirelerin özbildirimine dayalı olarak toplanmıştır. Veriler, tanımlayıcı istatistikler, Kolmogorov-Smirnov normal dağlım testi, Kruskall-Wallis H test ve Mann-Whitney U testi kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Ebe ve hemşirelerin AKEÖ puan ortalamasının (91.22±15.30) yüksek olduğu belirlenmiştir. Araştırma kullanımı ile ilgili en yüksek engel algısının “Kurum” ve “Hemşire” alt boyutlarına, en düşük engel algısının “Araştırma” ve “Sunum” alt boyutlarına ait olduğu saptanmıştır. Ebe ve hemşirelerin %33’ü, kaynaklara ulaşımın sağlanmasının araştırma kullanımında en önemli kolaylaştırıcı faktör olduğunu belirtmişlerdir. Ebe ve hemşirelerin AKEÖ toplam puan ortalamasıyla eğitim durumu hariç diğer tüm tanıtıcı özellikler arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olmadığı bulunmuştur.
Sonuç: Araştırmada kadın hastalıkları ve doğum alanında çalışan ebe ve hemşirelerin araştırma sonuçlarını kullanım engel algısının yüksek olduğu belirlenmiştir. Ebe ve hemşirelerin araştırma sonuçlarına ulaşmasını ve uygulamada kullanılmasını kolaylaştıracak (kaynak, internet erişimi vb.) stratejiler geliştirilmelidir. Buna yönelik kadın hastalıkları ve doğum alanında araştırma ve kanıta dayalı uygulama kültürü oluşturma konusunda kurum içi faaliyetler yapılmalıdır. Bu bağlamda üniversite-hastane işbirliğinin sağlanması önemlidir.
Anahtar Kelimeler
araştırma engelleri , ebeler , : Hemşirelik araştırması , kanıta dayalı uygulamalar
Kaynakça
- Abuhammad S, Alzoubi K, Khabour O, Mukattash T. (2020). Jordanian National Study of nurses' barriers and predictors for research utilization in clinical settings. Risk Management Healthcare Policy, 12(13), 2563-2569. https://doi.org/10.2147/RMHP.S279043
- Baştarcan Ç, Hotun Şahin N. (2022). Perinatal bakım uygulamalarında optimalite yaklaşımı. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 15(2), 219-226. https://doi.org/10.46483/deuhfed. 938515
- Bahar Z, Gözüm S, Beşer A, Çapık C, Kıssal A, Gördes Aydoğdu N ve ark. (2015). İki farklı bölgedeki üniversite hastanelerinde çalışan hemşirelerin araştırma kullanım engelleri ve etkileyen etmenlerin incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 8(4), 232-240.
- Bayık TA, Ardahan M. (2011). Hemşirelik araştırmalarının kullanımı, engeller ve araştırma kullanımında değişim modelleri. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi, 13(3), 63-70.
- Bayık TA, Uysal A, Ardahan M, Özkahraman S. (2009). Barriers to research utilization scale: psychometric properties of the Turkish version. Journal of Advanced Nursing, 66(2), 456-464. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2009.05162.x
- Bonet M, Ciabati L, De Oliveira LL, Souza R, Browne JL, Rijken M ve ark. (2022). WHO Intrapartum care algorithms working group. constructing evidence-based clinical intrapartum care algorithms for decision-support tools. BJOG, PMID:35411684. https://doi.org/10.1111/1471-0528.16958
- Chien WT, Bai Q, Wong WK, Wang H, Lu X. (2013). Nurses' perceived barriers to and facilitators of research utilization in mainland china: A cross-sectional survey. Open Nursing Journal, 12(7), 96-106.
- Çankaya S, Kaynar BN, Çöker G, Alp M, Döndünur Acar E, Bayrambey Z ve ark., (2018). Ebelerin araştırma yapma ve araştırma sonuçlarını bakımda kullanma ile ilgili görüşlerinin incelenmesi, ACU Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(2), 177-184. https://doi.org/10.31067/0. 2018.10
- De Leo A, Bayes S, Geraghty S, Butt J. (2019). Midwives' use of best available evidence in practice: an integrative review. Journal of Clinical Nursing Nurs, 28(23-24), 4225-4235. https://doi.org/10.1111/jocn .15027
- Demir Y, Ak B, Çıtak Bilgin N, Efe H, Albayrak E, Çelikpençe Z ve ark. (2012). Hemşirelik uygulamalarında araştırma sonuçlarının kullanımındaki engeller ve kolaylaştırıcı faktörler. Çağdaş Tıp Dergisi, 2(2), 94-101.