COVID-19 Tanısı Almış Hastalara Bakım Veren Hemşirelerde Akran Desteği Yöntemi ile Uygulanan Mesleki ve MBSR Akran Desteği Programının Kaygı, Tükenmişlik ve Bilinçli Farkındalık Üzerine Etkisi: Bir Karma Yöntem Araştırması
Öz
Amaç: Bu araştırmada, pandemi sürecinde çalışan hemşirelere akran desteği yöntemi ile uygulanan mesleki ve MBSR Akran Desteği Programının yaşanan kaygı, tükenmişlik ve bilinçli farkındalık üzerine etkisini incelemek amaçlanmıştır.
Yöntem: Açımlayıcı Sıralı Karma Desende yürütülen araştırmanın evrenini bir hastanede çalışan 580 hemşire, nicel aşamasının örneklemini 195 hemşire, nitel aşamasının örneklemini ise akran desteği veren 15 hemşire ve akran desteği alan 49 hemşire oluşturmuştur. Veriler niceliksel ve niteliksel yöntemlerle toplanmıştır.
Bulgular: Akran desteği alan hemşirelerin durumluk kaygı, sürekli kaygı ve tükenmişlik son test puan ortalamalarının ön test puan ortalamalarına göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düştüğü görülürken, bilinçli farkındalık son test puanının arttığı görülmüştür (p<0,005). Nitel analizler sonucunda üç ana tema ve altı alt tema belirlenmiştir.
Sonuç: Pandemi sürecinde görev yapan hemşirelere uygulanan MBSR Akran Desteği Programının hemşirelerin yaşadığı kaygı ve tükenmişlik düzeylerini azaltırken, bilinçli farkındalık düzeyini arttırdığı sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Covid-19, akran desteği, MBSR, tükenmişlik, kaygı, mesleki güçlendirme
Destekleyen Kurum
Bu araştırma için Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğünden finansal destek alınmıştır.
Proje Numarası
034-2021
Teşekkür
Çalışmaya gönüllü olarak katılan tüm hemşirelere çok teşekkür ederiz.
Kaynakça
- Kaynaklar Aksoy YE, Koçak V. (2020). Psychological effects of nurses and midwives due to COVID-19 outbreak: The case of Turkey. Archives of Psychiatric Nursing, 34(5), 427–433. https://doi.org/10.1016/j.apnu.2020.07.011
- Atac M, Kaplan A. (2021). Psychological effect of the COVID-19 pandemic on nurses and protection of mental health. Journal of Education and Research in Nursing, 18(Supp1), 54-59. https://doi.org/10.5152/jern.2021.58855
- Atli Özbaş A, Tel H. (2016). The effect of a psychological empowerment program based on psychodrama on empowerment perception and burnout levels in oncology nurses: Psychological empowerment in oncology nurses. Palliative and Supportive Care, 14(4), 393–401. https://doi.org/10.1017/S14789515 15001121
- Catton H. (2020). Global challenges in health and health care for nurses and midwives everywhere. International Nursing Review, 67(1), 4-6. https://doi.org/10.1111/inr.12578
- Catak PD. (2012). The Turkish version of mindful attention awareness scale: Preliminary findings. Mindfulness, 3(1), 1–9. https://doi.org/10.1007/s12671-011-0072-3
- Creswell, JW. (2013). Nitel, Nicel ve Karma Yöntem Yaklaşımları Araştırma Deseni. Çeviri Ed., Selçuk Beşir Demir, Ankara, Eğiten Kitap Yayınları.
- Çoşkun S, Arslan S. (2021). Hemşirelik öğrencilerinin liderlik yönelimleri ile öğrenme biçimleri arasındaki ilişki. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 8(2), 160–170. https://doi.org/10.5222/shyd.2021.48378
- Dökmen, Ü. (1990). Yeni bir empati modeli ve empatik becerinin iki farklı yaklaşımla ölçülmesi. Psikoloji Dergisi, 7, 42-50.
- Dünya Sağlık Örgütü (World Health Orgazination-WHO). (2020). Coronavirus Disease (Covid-19) Outbreak: Rights, Roles and Responsibilities of Health Workers, İncluding Key Considerations For Occupational Safety and Health. World Health Organization. Erişim tarihi: 26.05.2022. https://www.who.int/docs/default-source/ coronaviruse/who-rights-roles-respon-hw-covid-19.pdf?sfvrsn=bcabd401_0
- Ergin C. (1992). Doktor ve Hemşirelerde Tükenmişlik ve Maslach Tükenmişlik Ölçeğin Uyarlanması. VII. Ulusal Psikoloji Kongresi Bilimsel Çalışmaları El Kitabı, s. 143–154.